Liever gluren dan naar Real Madrid kijken

Een educatieve bijdrage aan de geschiedenis van de antropologie of schaamteloos voyeurisme? Spanje buigt zich nu ook over die vraag, want Endemols 'Big Brother' boekt in de versie 'El Gran Hermano' records als het om kijkdichtheid en reclame-opbrengsten gaat. In huiskamers, maar ook in vele bars kan tot 19 juli 24 uur per dag worden meegekeken bij Via Digital, een digitale tv-zender. In Nederland moesten de fans het, buiten de uitzendingen van Veronica, doen met kwalitatief slechte beelden op een internetsite.

De echte kenners hebben al geconcludeerd dat de Spaanse versie na twee dagen meer commotie heeft veroorzaakt dan de Nederlandse versie in drie maanden. Dat laat onverlet dat het merendeel van de critici het erover eens is dat met dit programma alle grenzen op de buis ver zijn overschreden. Maar daar heeft de kijker thuis geen boodschap aan. Toen Real Madrid onlangs tegen Bayern München speelde voor een finaleplaats in de Champions League, trok 'El Gran Hermano' met ruim 8,5 miljoen kijkers 60000 mensen meer dan de wedstrijd, wat zeer opmerkelijk is in het immer voetbalgekke Spanje.

Een kleine drie weken is het programma inmiddels op de buis; de hele dag rechtstreeks op Via Digital en op de commerciële zender Tele 5 elke avond met live-beelden, samenvattingen en paneldiscussies. Door sociologen en psychologen aan het woord te laten wordt de indruk gewekt dat de succesformule van Endemol een informatieve en sociologische betekenis heeft. ,,Lariekoek'', aldus dagblad El Pais, ,,want uiteindelijk doet iedereen eraan mee voor het geld, ook al wordt het gepresenteerd als een bijdrage aan de antropologie en aan de democratisering van de samenleving.''

Het concept van 'El Gran Hermano' wijkt amper af van de Nederlandse en Duitse versie van 'Big Brother'. In een speciaal geconstrueerd huis ten noordwesten van Madrid werden eind april tien personen bijeengebracht voor een overlevingsavontuur van 90 dagen. Van hen is de eerste inmiddels afgevallen. Morgen moet opnieuw een deelnemer het veld ruimen. De bewoners worden gevolgd door 29 camera's en 90 microfoons. Niets hoeft de glurende kijker thuis of in de bar om de hoek dan ook te ontgaan, ook de douche- en bedscènes niet. Tele 5 heeft overigens beloofd dat die wel uit de samenvattingen worden geknipt.

Daarmee wordt, aldus de samenstellers, tegemoet gekomen aan het enige criterium dat John de Mol wenst te hanteren: wie aan dit programma heeft meegewerkt moet de volgende dag weer zonder schaamtegevoel over straat kunnen. Maar zo makkelijk is dat niet. De eerste deelneemster die het veld moest ruimen kan zich amper publiek vertonen omdat ze door de kijkers naar huis werd gestuurd. Het schandaalblad Intervi kwam gisteren met naaktfoto's van een andere deelneemster. De reportage dateert uit haar vorige leven. Zelf kan ze onmogelijk toestemming hebben gegeven voor de publicatie, want ze is afgesloten van de buitenwereld.

Wellicht nog meer dan in Nederland het geval was, heeft de commercie zich gretig op 'El Gran Hermano' gestort. Wekenlang al voert Via Digital een paginagrote reclamecampagne in de dagbladen; wie zich nu abonneert op de zender kan voor niks meegluren tot het bittere einde. Dagelijks melden zich 1500 nieuwe abonnees aan. De website wordt elke dag bezocht door 65000 surfers. Prettig dus voor de bedrijven die hun reclameboodschap gelezen willen hebben. Inmiddels zijn de tarieven voor de commercials in de samenvattingen van Tele 5 verdubbeld. Een spot van 20 seconden kost nu 3,6 miljoen peseta's (47680 gulden).

Waar inmiddels heel wat Spanjaarden mee worstelen, het episcopaat voorop, is de normvervaging. Het meest rake commentaar van de afgelopen weken komt op naam te staan van schrijver Luis Antonio de Villena. Hij schreef in dagblad El Mundo dat het programma wellicht als een sociologisch experiment kan worden betiteld. Maar in wezen, zo voegt hij daar onmiddellijk aan toe, gaat het om 'vulgaire beelden'. De Villena herinnert de lezer eraan dat 'Big Brother' geen uitvinding was van Endemol, maar van George Orwell: ,,En dan is het een synoniem voor totalitarisme, fascisme en de absolute dood van de vrijheid.'' Conclusie van De Villena: ,,Dit is geen spel. Dit is een ramp.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden