Opinie

Liever eerlijke betaling voor kunstenaars dan subsidie

Het beeld 'Santa Claus' van de kunstenaar Paul McCarthey. "Subsidies schrappen is als het trekken van de onderste kaart uit een kaartenhuis." Beeld ANP

Kunstenaars lopen veel inkomsten mis door illegaal gebruik van hun foto’s, teksten, bladmuziek en films. Als we het auteursrecht beter zouden handhaven, zouden veel kunstsubsidies misschien niet eens nodig zijn, meent musicus Jan Marten de Vries. 

De kunstenaar maakt per definitie een product dat, op het eerste gezicht, economisch gezien geen nut heeft. Niemand kan van een bronzen beeld eten en een popsong geeft geen dak boven het hoofd. 

Kunstenaars laten echter zien dat er meer is dan de strategie van het overleven, meer dan de economie van winst en verlies. Daarmee vervullen ze een belangrijke positie in de samenleving. Respecteert die samenleving zichzelf dan respecteert ze ook de kunstenaar. 

Het recente Ser-rapport over de positie van kunstenaars geeft duidelijk aan wat de problemen zijn in de sector. Er ontstaat een vicieuze cirkel: wegvallende subsidies leiden tot het verlies van loondienstbanen. De kunstenaar, die toch zijn eigen product wil maken, ziet zich gedwongen in de rol van zzp’er. 

Omdat het aanbod nu veel hoger is dan de vraag komen de, toch al lage, tarieven onder druk en verzwakt de onderhandelingspositie van de kunstenaar. Het respect voor de kunstenaar verdwijnt, de betaalmoraal van de consument neemt af. Subsidies schrappen is daarmee als het trekken van de onderste kaart uit een kaartenhuis.

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Beeld ANP

Illegaal gebruik

Het Rijk heeft voor 2017 ruim 400 miljoen euro begroot voor de Landelijke Culturele Basisinfrastructuur, waar alle kunstsubsidies zijn inbegrepen, ook die aan musea, cultuureducatie en amateurkunst. Dat is nog geen 25 euro per Nederlander per jaar.

Ook in Trouw verschenen reacties dat de bedragen aan kunstsubsidies beter elders kunnen worden ingezet. Dat durf ik te betwijfelen. Een heel bouwwerk laten instorten om één kaart te bemachtigen?

Een belangrijk voorstel in het Ser-rapport om het ‘verdienvermogen’ te vergroten, is een betere handhaving van auteursrechten. Wie zelf gebruikmaakt van illegaal gedownloade e-books, films, foto’s en ander beeldmateriaal, muziek, bladmuziek etc. moet vooral niet roepen dat subsidiëring van de kunst niet nodig is.

Het zou goed zijn te onderzoeken welke schade door illegaal gebruik wordt geleden. Groter dan illegale downloads is het probleem van illegale uploads: foto’s, teksten, bladmuziek, filmpjes. Dit materiaal wordt verder verspreid. Van mijn eigen materiaal dat op het web te vinden is, is maar 1 procent legaal.

Voor mij en veel andere tekstschrijvers, componisten en fotografen zou een betere handhaving van de Auteurswet betekenen dat wij inderdaad zonder subsidie zelf onze broek kunnen ophouden.

Jan Marten de Vries is pianist, componist en tekstschrijver.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden