Liever een elektrische schok dan niks doen

null Beeld Colourbox
Beeld Colourbox

Lekker niksen. Met de vakantie in aantocht lijkt dat een aantrekkelijk vooruitzicht, maar de praktijk is anders. De meeste mensen hebben er een hekel aan als ze alleen worden gelaten met hun gedachten. Erger nog, velen pijnigen zichzelf liever dan dat ze niets omhanden hebben.

Deze uitkomst van zijn onderzoek verbaasde de Amerikaanse psycholoog Timothy Wilson ook. Zelf trekt hij zich bij tijd en wijle graag terug om eens goed en ongestoord na te denken. Maar kennelijk is dat niet de standaard, schrijft hij vandaag in het vakblad Science.

In een eerdere studie gaven vijf van de zes Amerikanen aan dat ze zelden of nooit 'alleen maar nadachten'. Als ze niets te doen hadden, keken ze tv.

Gebrek aan concentratie
Maar is niksen ook vervelend? Om dit te onderzoeken liet Wilson een aantal studenten zes tot vijftien minuten achter in een kale ruimte, zonder hun bezittingen, hun smartphone of schrijfwaren. Ze moesten blijven zitten, zich met hun gedachten amuseren en mochten niet in slaap vallen. Dat vond bijna niemand leuk. De studenten klaagden dat ze zich niet hadden kunnen concentreren - hoewel er niets was dat hun aandacht afleidde.

Het lag niet aan de omgeving. Toen de studenten het experiment thuis mochten herhalen, bleek het net zo vervelend. Velen gaven toe dat ze het niet hadden volgehouden en tegen de regels in naar muziek hadden geluisterd of op hun mobiel hadden gekeken. Het lag ook niet aan de studenten. Een vervolgstudie met willekeurige burgers, jong en oud, gaf hetzelfde resultaat.

Niksen bleek zelfs vervelender dan een nare activiteit. Sommige deelnemers dienden zichzelf stroomstootjes toe om de ledigheid van het nietsdoen maar te doorbreken. Met name mannen waren na een kwartiertje 'nadenken' toe aan een prikkel. Ook al hadden ze vooraf gezegd dat ze zichzelf voor geen goud een elektrische schok zouden toedienen.

Contact
Waarom hebben mensen zo'n moeite met rustig nadenken, vraagt Wilson zich af. Kwamen de deelnemers, eenmaal achtergelaten, met hun gedachten in een negatieve spiraal en werden ze moedeloos van hun eigen tekortkomingen? Nee, dat was het niet, meldden ze desgevraagd. Iedereen vindt het leuk om op gezette tijden te dagdromen of fantaseren, stelt Wilson. Maar kennelijk niet als dat op commando moet.

Mensen zijn gericht op hun omgeving, speculeert hij. "Ook als we alleen zijn, willen we contact met de buitenwereld. En nee, we zijn het niksen niet afgeleerd door moderne hebbedingetjes zoals de smartphone. Het succes van dergelijke apparaten is eerder het gevolg van die algemene wens om iets te doen. En om ergens bij te horen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden