Liever bij Maccabi Tel Aviv dan bij AC Milan

Loeki Abram: Een ingebouwde sjofar - Gesprekken met 16 Nederlandse joden. Van Gennep, Amsterdam; 140 blz. - F 29,50.

WOUTER PRONK

De ingewikkelde symboliek van het joodse geloof en de nauw omschreven gebruiken hebben hierbij een belangrijke rol gespeeld. Door deze gebruiken, die oude tradities levend hielden, bleven joden zich 'anders' voelen en werd een totale integratie en daarmee het verdwijnen van de joodse identiteit voorkomen.

Loeki Abram schetst in haar bundel prachtige interviews, eerder verschenen in het Nieuw Israelietisch Weekblad, de joodse gemeenschap in Nederland. Op zoek naar mensen met een positieve binding met het jodendom, laat ze een heterogeen gezelschap aan het woord. De verhouding die de geinterviewden tot hun joodse achtergrond hebben, verschilt dan ook sterk.

Hoewel Abram niet te veel nadruk op 'de oorlog' heeft willen leggen, geldt voor allen dat dit onderwerp niet uit de weg kan worden gegaan, omdat ook in deze tijd de oorlog geen geschiedenis is geworden. Niet voor hen die hem zelf hebben meegemaakt, en niet voor hen die als kinderen van vervolgde ouders opgroeiden.

Met Rosj Hasjana (joods nieuwjaar) wordt de sjofar geblazen. Dit is een soort van ramshoorn gemaakte bazuin, waaraan de klanken de gelovigen onder andere aan de gebondenheid van de joden aan het jodendom en aan de verbondenheid met elkaar moeten helpen herinneren. De fotografe Jenny Wesly refereert aan de sjofar als zij vertelt hoe sinds een aantal jaren, als gevolg van een vrij onbekende ziekte, een constante pieptoon in haar linkeroor klinkt. 'Een ingebouwde sjofar' noemt ze het laconiek. Wesly is de maakster van het boek 'Joods - Een Fotografische Impressie'. Opgegroeid met het besef dat tal van familieleden er niet meer waren, probeerde ze hiermee een verloren verleden te creeren. Joods te zijn beschouwt ze als een rijkdom. Het heeft haar als kind al extra gevoeligheid voor de kwetsbaarheden van de mens gegeven.

Ook profvoetballer Marcel Liesdek heeft zich van kleins af aan joods gevoeld. Hij is van Surinaams-joodse afkomst, maar opgevoed in een christelijke traditie. Als afsluiting van zijn carriere zou hij liever dan bij AC Milan, een paar jaar bij Maccabi Tel Aviv willen spelen.

De andere interviews zijn niet minder de moeite waard. Zo is het fascinerend, te lezen hoe de uit een hervormd intellectueel gezin afkomstige Aia Pels er jaren aan werkte om tot het joodse geloof te mogen toetreden.

In het voorwoord beschrijft Abram hoe haar gespreksgenoten bewondering bij haar hebben afgedwongen. Eenzelfde gevoel maakte zich meester van deze lezer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden