samenleving

Liever adoptie in eigen land?

Een adoptiemoeder haalt twee adoptiekinderen op bij Eindhoven Airport. 106 kinderen werden in 2010 in Nederland opgevangen na de aardbeving in Haïti. Beeld anp
Een adoptiemoeder haalt twee adoptiekinderen op bij Eindhoven Airport. 106 kinderen werden in 2010 in Nederland opgevangen na de aardbeving in Haïti.Beeld anp

Adoptie in eigen land is beter voor een kind, want dan is de cultuurshock minder groot. Het is een veelgehoord argument tegen adoptie. Maar klopt het wel? "Het is een duivels dilemma."

In de adoptiepraktijk van Anneke Vinke komen weleens mensen die zeggen: "Ik was liever opgegroeid in het land waar ik vandaan kom." Maar de psychologe spreekt ook genoeg geadopteerden die zeggen: "Ik zie er wel uit als een Colombiaan, maar ik ben zo Nederlands als weet ik niet wat. Ik had niet anders gewild."

Vinken is bestuursvoorzitter van het Kenniscentrum voor adoptie en pleegzorg (Adoc) aan de Universiteit Leiden. Volgens haar is het voor adoptiekinderen, die meestal gekleurd zijn, vaak ingewikkeld dat ze niet op hun omgeving lijken. "In een gemiddeld dorp in Nederland is iedereen wit. Adoptiekinderen hebben een andere kleur, en zijn daarom altijd anders. Het ene kind kan daar goed mee omgaan, het andere minder."

Duivels dilemma
Maar is het dan altijd beter dat een kind in eigen land wordt opgevangen? Vinke noemt dat een 'duivels dilemma'. Want natuurlijk wil een kind op zijn ouders lijken, redeneert ze, en dat is moeilijk als het qua kleur al verschilt. "Een geadopteerd kind heeft altijd extra taken, en één daarvan is dat het los van de 'eigen cultuur' toch een eigen identiteit moeten vinden."

Aan de andere kant zijn is elke breuk in het leven van een kind schadelijk, ziet Vinke. En als het thuisland het kind telkens van de ene naar de plek overhevelt, is hij of zij in een stabiel adoptiegezin in het buitenland uiteindelijk beter af. "Want als één ding uit onderzoek blijkt, is het dat veel wisselingen in opvoedomgeving schadelijk zijn. Adoptie voorkomt dat, en is in die zin kinderbescherming."

Opmerkelijk genoeg is er niet veel onderzoek gedaan naar of kinderen vanwege een kleinere cultuurshock beter af zijn in hun eigen land, zegt Vinke. Dit wordt wel vaak gebruikt als argument voor het afschaffen van adoptie.

Etnische achtergrond
Britse wetenschappers onderzochten wel of het beter voor een kind is om in een adoptiegezin met dezelfde etnische achtergrond op te groeien, vertelt Gera ter Meulen, coördinator van het Adoc. "Het bleek voor het welbevinden van het kind niet zozeer van belang of een gezin dezelfde etniciteit had, maar of het zich 'etnisch gevoelig' opstelde. Als er maar genoeg aandacht werd besteed aan de cultuur van het thuisland van het kind."

Uit onderzoek bij adoptiekinderen in Nederland als Zweden blijkt dat binnenlands geadopteerden het maatschappelijk gezien niet automatisch beter doen dan buitenlands geadopteerden. "Kinderen die direct in een goed opvangsysteem terecht zijn gekomen zijn sowieso moeilijk vergelijkbaar met kinderen die uit een derdewereldland komen, en misschien wel zijn verwaarloosd, of veel kindertehuizen hebben gezien," zegt Ter Meulen.

Wat vinden geadopteerden in Nederland eigenlijk zelf? Zij zijn tevredener over hun welbevinden dan de rest van hun landgenoten, ontdekte Ter Meulen. Zij raadpleegde twaalfhonderd geadopteerde volwassenen en vroeg hen via een vragenlijst wat zij voor hun identiteit het belangrijkst vinden: karakter, kleur, het Nederlanderschap, of etniciteit? Tot haar verbazing staan etniciteit en kleur bij geadopteerden helemaal achteraan. Karakter staat bovenaan. Ter Meulen: "Cultuur is iets wat in jezelf zit."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden