Lieven Heer, ik vuul 't nie meer

Het begon toen Hans van den Hende tot bisschop werd gewijd, in 2006, in de Antoniuskathedraal van Breda. Fotograaf Ramon Mangold was erbij, maakte foto's en is sindsdien niet meer gestopt met het in beeld brengen van het religieuze leven in Brabant. 'Het mooiste vind ik zelf de foto's waaruit de Brabantse kneuterigheid spreekt', vertelt hij in Volzin. 'De pastoor die op de fiets bij de bakker aankomt, een wijwateremmer in de hand, om daar de broodjes te zegenen voor het feest van Sint-Hubertus.'

Noord-Brabant seculariseerde sneller dan welke andere Nederlandse provincie ook. Het Godsgeloof sijpelde uit de provincie weg. Zanger Gerard van Maasakkers (66) groeide op typisch Brabantse wijze op: het katholicisme was overal en zeer vanzelfsprekend. Maar het geloof sijpelde uit Van Maasakkers weg, vertelt hij in Volzin. Hij schreef er een lied over:

Hedde efkes, lieven Heer

ik kan 't oe mer beter zelf zeggen

't kumt eigenlijk hier op neer

't is lastig um uit te leggen

ge waart haost familie van mijn

en die laotte nie zo hendig vallen

mer 't liep al 'nen tijd op 'n eind

ik hoef nie te gaon, want ik was al weg

onvermijdelijk en geleidelijk

dus 't wordt tijd um 't hardop te zeggen:

lieven Heer, ik vuul 't nie meer

Een fotograaf die in zo'n provincie het religieuze leven in beeld brengt - dat komt er dan op neer dat het sterfbed van het Brabantse christendom in beeld wordt gebracht, zou je zeggen. Toch is dat niet zo, denkt Mangold. 'Natuurlijk, er zitten op zondag minder mensen in de kerk dan vroeger. Maar bij elkaar opgeteld zijn er toch heel wat, en bovendien: we moeten niet alleen bezig zijn met hoofden tellen op zondagochtend. Er gebeurt zo veel meer.'

Het typisch Brabantse tolerante volkskatholicisme heeft veel ruimte gelaten voor nieuwe spiritualiteit, schetst Volzin, dat een themanummer aan de zuidelijke provincie wijdt. Dat blijkt ook uit het boek dat de Brabantse journalisten Paul Spapens en Marieke Boerefijn schreven. In vijftig verhalen schetsten ze het religieuze leven in de provincie. 'De ontkerkelijking heeft van de mensen in religieus opzicht een tabula rasa gemaakt, vrij om te kiezen wat ze willen. En kijk eens wat voor kleurenpracht aan religiositeit er dan ontstaat!' De twee signaleren een opleving van evangelisch christendom in de provincie. 'Anderzijds zien we een grote interesse voor natuurgodsdiensten en oosterse spiritualiteit'.

Maar dat ook in Brabant steeds minder mensen zich christen noemen, is onmiskenbaar het geval. En dat is problematisch, vindt voormalig CDA-politicus Hans Hillen. In het Katholiek Nieuwsblad spreekt hij over zijn boek 'God vergeten' waarin hij concludeert dat 'wij ons in Europa veel bewuster moeten zijn van onze christelijke wortels'. Want het alternatief is niet om vrolijk van te worden: 'Mijn zorg is dat bij gebrek aan een gemeenschappelijke moraal en collectief gewetenskamer die duurzaam zijn en gedragen worden door een ethisch bewustzijn zoals het christendom die gegeven heeft, er eigenlijk maar één mogelijkheid overblijft: regulering en toezicht. Dat betekent dat je naar een totalitaire staat toegaat (...) We moeten de kern van het geloof veel meer bespreekbaar maken: naastenliefde. En dat niet cynisch laten behandelen, door media, door cabaretiers.'

Toch waagt een van die cabaretiers het om zich uit te laten over het verdwijnende christendom in Nederland. 'Ja, met de ontkerkelijking raakte iedereen zijn kompas kwijt en moest op zoek naar een eigen moraal', zegt cabaretier Vincent Bijlo in Martinus Magazine. 'Moralisme is een taboe geworden, terwijl dat vroeger bij iedereen van kinds af aan werd ingeprent. Nu heeft iedereen een eigen moraal en is hufterigheid troef. (...) Ik ben het zelf nooit kwijt geweest, omdat ik ben opgevoegd met de gedachte dat je als mens zelf je moraal moet genereren, dat je aan niemands leiband loopt, ook niet aan die van God.'

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden