Lieveling van het westen/Perfectionisme en moralisme drijfveren van Japanse meester/Akira Kurosawa 1910 - 1998

AMSTERDAM - De Japanse filmregisseur Akira Kurosawa, die gisteren op 88-jarige leeftijd in zijn woonplaats Tokio overleed, was in het westen de beroemdste Japanse regisseur. Hij won twee keer de Oscar voor de beste buitenlandse film en ontving in 1990 een Oscar voor zijn gehele oeuvre. Bij die gelegenheid verklaarde Kurosawa, 80 jaar oud, dat hij het nog niet verdiend had, maar dat hij zeker zijn best zou gaan doen om de prijs waard te zijn.

Op het filmfestival van Venetië wordt vanochtend als hommage zijn beroemdste film 'Rashomon' vertoond, de film waarmee hij in 1951 op hetzelfde festival de Gouden Leeuw won en wat zijn internationale doorbraak betekende.

Kurosawa debuteerde in 1943 als regisseur met de film 'Judo Saga', na een aantal jaren als assistent van de filmregisseur Yamamoto te hebben gewerkt. Tot 1965 maakte hij bijna jaarlijks een nieuwe film, ondanks herhaaldelijke botsingen met producenten die hem zijn perfectionisme niet altijd in dank afnamen. Kurosawa maakte veel jidai-geki, historische films, en eiste dat alle kostuums en decors geheel in stijl werden vormgegeven en was bereid weken te wachten op gunstige weersomstandigheden. Dit werd geaccepteerd zolang hij successen boekte, zoals het Oscarwinnende 'Rashomon', 'The seven samurai' en 'Yojimbo', dat hij samen met zijn vaste acteur, de vorig jaar overleden Toshiro Mifune maakte. Maar toen 'Akahige' ('Roodbaard') flopte, was zijn carrière in de Japanse studio's ten einde. Pas vijf jaar later lukte het Kurosawa een low-budget film te maken. 'Dodeska'den', zijn eerste kleurenfilm, werd echter ook geen commercieel succes, Kurosawa's productiemaatschappij ging failliet, zijn gezondheid ging achteruit en in 1971 deed hij - in samurai-traditie - een zelfmoordpoging.

Ruim twee decennia moest Kurosawa voor de productie van zijn films hulp zoeken in het buitenland. Het op locatie in Siberië gefilmde 'Dersu Uzala' was een Japans-Russische coproductie, zijn Gouden Palm-winnaar 'Kagemusha' en zijn 'King Lear'-verfilming 'Ran' werden met Franse hulp gemaakt en 'Akira Kurosawa's dreams' werd geproduceerd door zijn Amerikaanse bewonderaars Francis Ford Coppola en George Lucas. Martin Scorsese speelde in deze film de rol van Vincent van Gogh.

Kurosawa werd in het Westen altijd meer bewonderd dan in Japan, wat misschien verklaard kan worden door de vele westerse invloeden in zijn werk. Zijn favoriete films waren de westerns van John Ford en hij verfilmde werken van Dostojewski ('De idioot'), Gorki en Shakespeare. 'Throne of blood', door velen gezien als zijn beste film, is een verfilming van 'Macbeth'. Ook de sterke maatschappelijke betrokkenheid en het soms overdreven aandoende moralisme zijn kenmerken die bij andere traditionele Japanse regisseurs ontbreken.

'Dreams' was de laatste film van Kurosawa die in Nederland werd uitgebracht. Deze poëtische verfilming van acht dromen is zijn meest persoonlijke film en toont de regisseur zowel op zijn zwakst als op zijn sterkst. Het expliciete moralisme stoort, hoewel hij dit zelf het belangrijkste aspect van zijn werk vond, maar als altijd is Kurosawa een technisch perfecte en visueel overdonderende verteller.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden