Review

Lieflijkheid versus grimmigheid Phil Bloom viert zestigste verjaardag met vijf exposities.

De titel 'Terug uit Rusland' knipoogt naar het Beatleslied 'Back in the USSR', en is verder een nuchtere constatering. Beeldend kunstenares Phil Bloom (60) is terug van een reis door het Russische Altaï-gebergte bij de grens van China en Mongolië, en bericht daarover met haar tentoonstelling 'Terug uit Rusland'.

Bloom schildert, fotografeert, filmt, boetseert, beeldhouwt, en verzamelt opgezette hertjes en geweien. Alles komt van pas in haar werk; tot en met bestek of hoopjes meegesmokkelde aarde uit het Altaï-gebergte aan toe.

Ze hoorde van een getatoëerde vrouw, die haar voedsel verdiende door verhalen te vertellen in de bergdorpen. Daar moest Phil (de oorspronkelijke eigennaam Philippina vond ze te lang) Bloom meer van weten. (Bloom zoals in 'loom', en dus niet als 'bloem'.) Samen met zeven Moskovieten trok ze naar de Mongools-Chinese grens, om per truck, jeep en te paard het gebergte te betreden, de gletsjers te zien en zich staande te houden met 'heel veel thee', rijst en uit rivierwater bereide vissoep. Ze filmde er haar lievelingsdier: het hert. In 'Terug uit Rusland', doemen herten veelvuldig en in verschillende hoedanigheid op.

,,In mijn werk zitten altijd tegenpolen. Ogenschijnlijk ziet het er 'leuk' uit, kan het hert een onschuldig Bambihertje zijn, en dan volgt de ondertoon die vaak naar oorlog of dood verwijst.“

Herten draven op filmbeelden voorbij, hun geweien hangen aan de galeriemuur, en ze zijn toeschouwer als miniatuurhertje bij een geënsceneerd marteltableau. Bloom koopt of boetseert poppetjes, die ze vervolgens rangschikt alsof haar diertjes, mensjes en monstertjes in een minuscuul theaterstuk staan. Dat fotografeert zij, waarna soms nog een collagebewerking het 'schilderij' voltooit. Doordat de camera er dicht op zit en de foto vergroot is, verdwijnt het poppenkasteffect naar de achtergrond, en ontstaat vervreemding. Lieflijkheid versus grimmigheid.

Moeite met anatomische schetsen had Bloom nooit. Vanaf haar eerste kunstacademie tekende zij het liefst figuratief, ook al werd dat destijds als 'gênant' weggewimpeld. Figuratief en verhalend, dat bleven de sleutelwoorden in Blooms oeuvre.

In wat aanvankelijk een serie stillevens lijkt, veranderen bloembol len van de hongerwinter gaandeweg in het prikkeldraad van de concentratiekampen.

Het valt amper te duiden hoe ze precies te werk gaat. ,,Het is als een visioen: dit links, dat rechts, dat in het centrum, heel fijn of juist heel grof, en dan gaat het z'n eigen leven leiden. Soms schilder ik 'in een wolk'; dan ben je jezelf, en tegelijkertijd jezelf niet. Op sommige vragen kun je nou eenmaal geen antwoord geven. Waarom ben ik schilder geworden? Omdat ik dat altijd al wilde. Verder is het een kwestie van 'blind steps'.“

In de Amsterdamse galerie Metis-Nl posteerde zij een rij hertenhoefjes als omgekeerde kapstok: de hoefjes hangen naar beneden. Bloom ziet 'een mooie, gracieuze vorm' in hertenhoefjes, en liet gipsen afdrukken van een echt hoefje maken. Met nagellak verfde zij de hoornen uiteinden rood.

Galerie Torch exposeert foto's van de kunstenaars van haar zestiende tot zestigste jaar. Hoofdzakelijk vergrote paspoortfoto's. ,,Ik heb ze allemaal bewaard, ook de lelijke, heb dus geen selectie gemaakt, en ben heel eerlijk.“ De foto waarop Bloom in militair pak is gehesen, kreeg als ondertitel mee: 'If women were soldiers', teneinde het begrip oorlog belachelijk te maken, of daar anderszins 'mijn vraagteken' achter te zetten.

Ze moest even denken of in die particuliere (zelf)portrettenparade ook een afbeelding van haar performance in het VPRO-programma 'Hoepla' uit 1967 paste, waarin ze slechts gehuld in een opengevouwen exemplaar van een dagblad optrad. Dat kortstondige en opschudding veroorzakende optreden blijft haar 'als een herhaling van een herhaling' achtervolgen. Maar aangezien Bloom de geschiedenis niet wil verloochenen, hangt ook die foto aan de galeriewand. Zij het bewerkt, waardoor de publiciteitsfoto van een omroep in puur pop-art veranderde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden