Liefhebbers leren vragen stellen

Op een open plek in het Drenthse bos bewegen tientallen dansers gracieus over het gras. Beurtelings maken deelnemers zich los uit de veilige groep om een solo weg te geven. Maar dan wordt de stemmige operamuziek uit de gettoblaster overstemd door Latin-geroffel uit een naburige tent. Toch danst de groep onverstoorbaar door. Het is de charme van Buitenkunst.

Midden in de kakofonie van geluiden is een handvol mensen in de weer met palet en schildersezel. Onder het motto 'O, dat kan ik ook' schilderen zij beroemde werken na van grote meesters. Niet om de kwaliteit van deze kunstenaars te evenaren, maar om achter hun intentie te komen. ,,Want het gaat er bij Buitenkunst niet om of iets goed of slecht is, maar of het kloten heeft'', zegt directeur Arthur Schmidt.

Kunst maken in de vrije natuur, dat is Buitenkunst. Van dans, theater en muziek tot literatuur en beeldende kunst: liefhebbers kunnen alle soorten workshops volgen onder leiding van professionele kunstenaars. Wie betaalt voor een workshop, krijgt er een gratis kampeerplaats bij. Projecten duren een weekeinde of een week en worden gehouden op drie verschillende locaties. Deze week doen ongeveer duizend mensen mee.

Voor de liefhebber van individuele kunsten (vertellen, literatuur, kleinkunst) is er een programma in De Peel. Voor de 'praktiserende amateur' is er Buitenkunst Randmeer in de Noordoostpolder. Hier werken groepen een week lang aan hetzelfde project. ,,Je moet ervaring hebben, want als je niet mee kunt komen, houd je de groep op'', licht een deelnemer van de workshop Bytes & Swing toe. Vijf uur per dag is hij met zijn groep bezig met het combineren van traditionele bigband-arrangementen en computermuziek. Het is hard werken, maar cursisten kunnen wel de diepte in.

In Drenthe is dat minder goed mogelijk. De deelnemers zijn 'geïnteresseerde leken' en kunnen per dag(deel) een andere workshop volgen; sommige activiteiten resulteren in een presentatie, maar niets moet. ,,Het is hier wat anarchistischer'', vertelt Schmidt terwijl hij over het heuvelachtige terrein wandelt en wijst op de tentjes die kriskras tussen de bomen staan. Anders dan in de Randmeer liggen de grote tenten op de activiteitenvelden er verlaten bij. De deelnemers zijn gevlucht voor de hitte. Schmidt: ,,Het is hier veel naakter, je werkt in je gewone kloffie midden in het bos, maar komt wel makkelijker tot de essentie.''

De basis voor Buitenkunst werd volgens de directeur gelegd in de roerige jaren zestig. De tijd van Aktie Tomaat en de 'grote democratisering', waarin amateurkunst en creativiteitsontwikkeling in Nederland langzamerhand een plek kreeg. Schmidt: ,,Het begon met initiatieven als 'creatief kamperen' met kunstenaars. Later kregen we de beschikking over terreinen van Staatsbosbeheer en heeft het project zich uitgebreid. Het klinkt lullig, maar we wilden mensen iets bieden om zichzelf vrij te maken. Nu proberen we vooral mensen iets bij te brengen over kunst. We zijn een kunstarm volk, maar via Buitenkunst proberen we een groot publiek naar de schouwburg en het museum te trekken en eens naar een andere zender te laten luisteren dan Radio 3. Culturele opvoeding, het lijkt een ouderwets doel, maar daar houden we ons mee bezig.''

Volgens Schmidt komen bij Buitenkunst mensen van alle leeftijden en pluimage bij elkaar. ,,Van elitaire kak tot achterbuurtbewoners.'' Deelneemster Sanne Parlevliet meent echter dat één slag mensen op het terrein in Drenthe is oververtegenwoordigd. ,,Er zijn hier wel heel veel geitenwollensokken-types: vrouwen met lange rokken en okselhaar.'' Kampeergenoot Adine Barelds beaamt dat ze erg veel zweverige mensen heeft gezien 'op zoek naar energie'. ,,Van die mensen die zichzelf willen terugvinden, meedoen aan een cursus geblindeerd zelfportret schilderen vanwege de therapeutische waarde en als het niet lukt, roepen: O, ik zit in een patstelling!''

Zweverig of niet, één ding staat vast: Buitenkunst-deelnemers zijn gedreven. ,,Het is een verslaving'', zegt Anne de Groote. Ze studeert in de zon op een 'pittige partij' van Kurt Weill. ,,Het hoort bij de zomer, ik kom hier al een jaar of tien. Ik vind het prachtig om ook andere mensen te zien werken en om te werken met professionele begeleiders.''

Bouwien Janssen heeft soms wel te doen met deze begeleiders. Ze volgde onder meer een workshop monologen en toont respect voor de docenten: ,,Ik vind het zo knap dat ze altijd maar aardig blijven en complimentjes geven, zelf aan sukkels die niets van hun vak snappen!''

Voor Schmidt is de samenwerking tussen amateurs en professionele kunstenaars van groot belang. ,,Professionals moeten niet in een ivoren toren zitten. Werken met amateurs geeft hen een onbevangen kijk op het vak en werkt inspirerend. Maar ze mogen amateurs niet de illusie geven dat ze hun leren kunst te maken. Bij kunst gaat het namelijk niet alleen om het beheersen van een vaardigheid, dat is te gladjes. Je kunt genaaid worden door iets dat er lekker uitziet, maar in feite een simpel trucje is. De kunstenaars hier moeten de deelnemers leren vragen stellen.''

Schmidt hoopt dat deelnemers door het gevarieerde aanbod van Buitenkunst ook belangstelling krijgen voor andere kunstvormen. ,,Ik ben tevreden als ik zie dat een jongen die alleen iets weet van sample-muziek, ook een lezing over Frank Zappa of over vier interpretaties van strijkkwartetten volgt.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden