Liefde voor de Tour de France, ondanks alles

Auteur Fottorino: Blijf loyaal aan Tour

Het gevecht tussen Luis Ocaña en Eddy Merckx in 1971, dat is de eerste herinnering die Éric Fottorino, oud-hoofdredacteur van de krant Le Monde en auteur van zo'n vijfentwintig boeken en romans, bewaart aan de Tour.

"Ik was elf en volgde hun adembenemende duel op televisie. Huilend keek ik toe hoe Ocaña uiteindelijk in de Pyreneeën per helikopter werd afgevoerd. Hij was gevallen, een andere renner was hard op hem ingereden. Het was zo'n onrechtvaardige ontknoping, zo wreed, onverdraaglijk bijna. Merckx weigerde de volgende dag in de gele trui te rijden omdat hij vond dat hij hem niet had verdiend."

Jezelf overtreffen, strijd, heldendom, solidariteit: de jonge Fottorino was voor zijn leven gewonnen voor de fiets. Hij ging zelf wedstrijden rijden en besloot toen hij voor Le Monde ging werken om buiten Parijs, in het chique Maisons-Laffitte te gaan wonen. "Omdat je in Parijs nergens behoorlijk kan fietsen. Ik zie mezelf geen rondjes draaien in het bois de Vincennes."

In al zijn romans duikt wel een fietser op en een aantal boeken gaan helemaal over wielrennen. Zoals 'Je pars demain' (Morgen vertrek ik) waarin Fottorino beschrijft hoe hij in 2001 deelnam aan de Midi Libre, een meerdaagse koers die niet meer wordt gereden. Hij reed steeds voor de professionals uit om zich elke dag te laten opslokken door het peloton. Ondertussen analyseert Fottorino zijn leven. "Fietsen is voor mij ook schrijven. Al fietsend los ik moeilijkheden in teksten op, schrijven is niet alleen een intellectuele, maar ook een fysieke bezigheid."

Nu werkt hij aan een fotoboek met oud-Tour directeur Jean-Marie Leblanc en tweevoudig winnaar Bernard Thévenet. De drie zochten honderd foto's uit, omdat de Tour dit jaar honderd jaar bestaat. Een van de beelden drukt onbedoeld nogal kernachtig uit wat het probleem is met de huidige wielrennerij. "Je ziet Marco Pantani die op een col wordt achtervolgd door een supporter die verkleed is als een duivel die met drietand zwaait. Het is alsof degene die een pact met de renner heeft gesloten Pantani hier herinnert aan de voorwaarden. Beangstigend bijna, dit beeld, als je weet hoe het met hem is afgelopen!" Pantani, een van de meest legendarische dopingzondaars is bijna tien jaar geleden dood gevonden in een hotelkamer in Rimini. "Onder smoezelige omstandigheden. Er was sprake van een prostituee, een overdosis."

Doping en bedrog hebben altijd een rol gespeeld in de Tour, maar niet eerder was de crisis zo diep, beaamt Fottorino. "Bedenk dat de belofte van een schone Tour ook al klonk na het het epo-debacle met de Festina-ploeg in 1998. Daarna kregen we dus zeven keer Armstrong. Die niet alleen is ontmaskerd als valsspeler maar ook als een soort maffia-baas. Als de hoeder van een verrot systeem die de steun kreeg van de top van de internationale fietsbond UCI. Die heeft er waarschijnlijk ook goed aan verdiend, als ik het rapport van de Amerikaanse anti-dopingorganisatie zo lees."

Het vertrouwen van het publiek is aangetast, denkt Fottorino. "Mensen zullen altijd op de Tour afkomen, vanwege het spektakel. Maar dat het een wedstrijd is zullen zij op deze manier niet meer geloven, het publiek raakt bevangen door een triest stemmend fatalisme dat afbreuk doet aan het feest dat de Tour hoort te zijn."

In 2009 kreeg hij de kans Armstrong 'de vraag' te stellen tijdens de opnamen voor een tv-portret dat de Franse publieke omroep van de Amerikaan maakte. Michel Drucker, de maker van de documentaire die Armstrong bij hem thuis in Aspen, Colorado ontving, wilde het onderwerp niet aansnijden en liet het liever aan Fottorino over. "Als u nu" zo richtte Fottorino zich via een video-verbinding tot de Texaan, "Als u nu eens een einde kan maken aan de verdenkingen en ons kan zeggen: nee, in mijn carrière heb ik nooit doping gebruikt. Daarmee zou u de liefhebber en de journalist die ik ben enorm helpen. Vanaf dat moment kan ik u bewonderen zonder dat er ooit een vervelende bijgedachte opkomt."

"Nee, nooit, natuurlijk niet", antwoordde Armstrong. "En dat was het", lacht Fottorino, "Ik kon niet nog een vraag stellen, had natuurlijk willen wijzen op de verklaringen van oud-ploeggenoten die wij bij Le Monde publiceerden. Als je het fragment nu terugziet valt de minachting voor het probleem op, hij stond hier ver boven, het was totaal geen issue voor hem."

Hij heeft niet de illusie dat doping uitgebannen kan worden vanwege de 'ongelooflijk zware beproeving die de Tour is'. Maar op zijn manier wil Fottorino proberen een bijdrage te leveren aan een morele rehabilitatie van de Tour. Hij heeft een 'Kleine Lofrede op de Tour de France' in voorbereiding. "Juist nu moet je er zijn voor de Tour, ik wil niet in vervallen in een afrekening. Zoals een echte vriend ook loyaal is in moeilijke tijden. Kritisch, maar loyaal."

En vorig jaar kreeg Fottorino een idee dat hij nu waarschijnlijk in samenwerking met de Tourdirectie kan uitvoeren. Hij wil, net als toen met de Midi Libre, alle etappes rijden met een twintigtal jonge amateurs die samen tonen hoe divers Frankrijk is. "Een Tour de l'Espoir moet het worden, een Tour van de hoop. Er moeten jongens uit de banlieue bij zijn, maar ook renners uit bescheiden plattelandsmilieus. Fietsen heeft altijd geholpen bij de integratie van nieuwkomers, zoals Poolse mijnwerkers, en het is ook een middel geweest om sociale scheidslijnen te overstijgen. Het idee is om er elke dag een renner uit te pikken en dan met hem te praten over bijvoorbeeld de vraag of het mogelijk is een Tour zonder doping te rijden. Ik zal er verslag van doen in de sportkrant L'Équipe."

"De Tour is sterker dan bedrog", zei Fottorino's kennis Christian Prudhomme bij de presentatie van het parcours van de honderdste editie. Fottorino hoopt van harte dat hij gelijk heeft. Geen enkele andere ronde of sportevenement kan zich met de Tour meten. Hij onderscheidt vier elementen die de Tour uniek maken. De geschiedenis en de zwaarte in de eerste en de tweede plaats. Daarbij lijkt het elk jaar alsof land en volk samenkomen, alsof Frankrijk in de spiegel kijkt. Frankrijk bestaat ook door de Tour de France, verschijnt als het ware als een projectie van de collectieve verbeelding, zegt Fotorino gedreven. "Veel mensen kijken naar de Tour, omdat ze het land willen zien. De uitzendingen van de etappes zitten vol minireportages over kerken, kastelen, opmerkelijke plaatsen, de Tour biedt altijd weer de gelegenheid een ronde te maken langs het erfgoed. Fascinerend."

Dat erfgoed is het decor voor een theaterstuk, en dat is het vierde element, dat drie weken lang wordt opgevoerd. "Een stuk dat vol archetypen is, de winnaar, de knecht, de lafaard, de tragische held die het niet haalt maar die iedereen bewondert. Alles bij elkaar vormen die archetypen een wereld op zichzelf, ongeveer zoals in in de Comédie humaine, de romanreeks van Balzac."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden