Liefde overwint

Geruststellend, zo'n zwarte man die helemaal niet boos op ons is

Met welke vreemde man zou je het liefst een uur opgesloten zitten in een lift? Jarenlang was mijn antwoord: met Barack Obama. Maar Omar Sy is een goede tweede. Omar Sy? Ja, u weet wel, die Nigeriaans-Franse acteur die half Frankrijk (en half Nederland) wist te verrukken met zijn rol in 'Intouchables'. Hij speelt daarin een verpleger die het leven van een witte, aan zijn rolstoel gekluisterde rijkaard weer schwung geeft. Nu is er een nieuwe feelgoodfilm met de knappe Fransman: 'Demain tout commence.' Het schijnt opnieuw een heerlijke draak te zijn.


De feelgoodfilm is onze troost in bange dagen - en misschien was Obama's presidentschap voor Europeanen ook wel een feelgoodfilm. Maar juist daarom kon ik het niet helpen mijn eigen enthousiasme te wantrouwen. Waarom bezorgen deze twee mannen mij zo'n goed gevoel? Zou het toeval zijn dat ze allebei zwart zijn? En dat ze desondanks zo aardig zijn voor de witte mens?


Want daarin zijn beide mannen kampioen. Obama (die eigenlijk half wit is) voelde zich zwart, maar weigerde witte Amerikanen collectief racistisch te noemen. En Sy droeg een film die qua wensvervullende werking deed denken aan 'The Sound of Music', die je altijd opnieuw wilt zien omdat een onooglijke non het hart steelt van een puissant rijke militair, waardoor al die nare klassenverschillen wegsmelten alsof ze nooit hebben bestaan.


En het is nog waar gebeurd ook.


Waarom willen we 'Intouchables' wel tien keer zien - net als de speechende Obama? Omdat we graag geloven dat een zwarte jongeman uit een foute buurt oprecht bevriend raakt met een man die hij zou kunnen haten om zijn geld en privileges (zoals een peperdure auto), terwijl Omar Sy, die met zijn gulle lach en waanzinnige danspasjes beantwoordt aan alle stereotypen van de zwarte man, zijn gehandicapte werkgever helemaal niet haat. Hij leert hem weer te genieten! Ook 'Intouchables' is trouwens waar gebeurd, behalve dat de verpleger in het echt van Noord-Afrikaanse afkomst was. Love trumps hate!


Misschien is de aantrekkingskracht van deze rolmodellen toch een omgekeerd racisme: een bezwering van de angst dat zwarte mannen boos zijn op ons - op ons als nakomelingen van slavenhouders, op ons als inwoners van een continent dat zijn rijkdommen liever niet deelt met Afrikaanse gelukszoekers.


De angst voor de boze zwarte; Michelle Obama kan ervan meepraten. Toen ze acht jaar geleden kans maakte first lady te worden, werd ze neergezet als 'boze, zwarte vrouw', terwijl wrok wel het laatste is wat deze koningin van de omhelzingen motiveert. In een recent gesprek met Oprah Winfrey bekent ze hoe de karikatuur haar heeft gekwetst: "Je hebt iets van, wow, waar komt dat vandaan?" Uit diepgewortelde angst, denkt ze zelf.


Me dunkt dat die angst voortkomt uit het gevoel dat in groepen die ook wat invloed of welvaart krijgen, zoals zwarte medeburgers, immigranten en vrouwen, wel een intense wrok moet leven jegens hun witte onderdrukker. "Ze haten ons." Wat een opluchting is het dan als die zwarte man, of die vrouw, het over die nare onderdrukking niet wil hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden