Liefde op leeftijd in Hollywood

Het is een trend in Hollywoodfilms: oudere vrouw slaat jonge vent aan de haak. Ann Bancroft deed het in 1967 al in ’The Graduate’, maar de tragiek is er nu uit.

Steeds meer vrouwen hebben een jongere man. Steeds meer vrouwen zoeken een jongere man ook. In de Verenigde Staten hebben ze er sinds kort een naam voor, en sinds deze lente hebben ze er ook een reality-tv-programma bij verzonnen: cougar.

De vrouw op leeftijd die het op jongere mannen heeft voorzien, is vernoemd naar een gevaarlijke katachtige, een roofdier uit het rijtje poema, panter en jaguar.

Op internet is de geuzennaam omarmd, zij het wat dubbelhartig. Op diverse websites prijzen cougars (’ouder’ blijkt een relatief begrip – er zitten ook twintigers tussen) zichzelf aan (sexy! firm! independent!) voor jongere mannen die dan de leukste eruit kunnen pikken.

In de nieuwe realityshow op tv kiest de vrouw zelf uit zes jongere vrijers, maar daar raakt het cougar-aspect wat ondergesneeuwd door het feit dat deze vrouw (dit seizoen blonde makelaarster Stacey, moeder van vier kinderen) zich uiterlijk nauwelijks van de huwelijkskandidaten onderscheidt. Een cougar is ouder, maar dat moet het liefst uit rijkdom, onafhankelijkheid en wijsheid blijken. Het is niet echt de bedoeling dat je het op tv ook meteen ziet.

Zoals vaker nemen Hollywoodsterren en andere celebrities het voortouw bij dit ’nieuwe’ fenomeen. Beroemde cougars als Demi Moore (getrouwd met de vijftien jaar jongere Ashton Kutcher) en Madonna (gescheiden van de tien jaar jongere Guy Ritchie en sindsdien gekoppeld aan verscheidene jongere minnaars) dienen als cool rolmodel. Geplooid rond hun jongere man (Moore) of vanachter de zonnebril schielijk van hem weg kijkend (Madonna) figureren ze veelvuldig in de tabloids en op internet.

Maar niet alleen in Hollywoods echte leven, ook in de films wordt gewerkt aan een betere wereld zonder seksisme en leeftijdsdiscriminatie. De laatste jaren brengt Hollywood veel films uit over liefdesrelaties tussen oudere vrouwen en jongere mannen.

Geen zware films, maar juist lichte romantische komedies zoals ’I could never be your woman’ waarin de giechelige televisiemaakster Michelle Pfeiffer (50) valt op de twaalf jaar jongere Paul Rudd. Of ’Prime’, waarin de neurotische ruime dertiger Uma Thurman per ongeluk iets begint met de 22-jarige zoon van haar psychiater. Of ’P.S.’, waarin docente Laura Linney een verhouding krijgt met een student in wie ze de reïncarnatie van haar twintig jaar terug overleden eerste liefde vermoedt.

Het jongste voorbeeld is ’The Proposal’ – vorige week uit – waarin veertiger Sandra Bullock trouwt met haar twaalf jaar jongere assistent. In die film wordt het leeftijdsverschil tussen de geliefden niet eens meer benoemd. Wat doet het er ook eigenlijk helemaal toe, die twaalf jaar?

Dat klinkt als een nieuw perspectief op vrouwelijk lijf en leden. Hoezo beperkt houdbaar, vrouwen gaan juist langer mee. Toch is het de vraag of deze films ook werkelijk nieuwe verhalen brengen. Is ouderdom geen issue meer?

Nu bestaat de cougar al veel langer dan Demi Moore, Madonna en reality-tv, alleen had de oudere verleidster eerder niet zo’n denderend imago. Oermoeder aller cougars is de alcoholiste Mrs. Robinson (Ann Bancroft) die in de jaren zestig in ’The Graduate’ de arme, onschuldige schoolverlater Benjamin (Dustin Hoffman) verleidt. Would you like me to seduce you?, fleemt ze, en voor hij het goed en wel doorheeft, heeft ze haar zwart gelijnde kousen uitgetrokken en hem ontmaagd.

Als hij zich later uit haar greep ontworstelt, dreigt ze zijn toekomst te vermorzelen door haar dochter, op wie hij verliefd is, tegen hem op te zetten.

Als er één beeld is dat je bijblijft uit ’The Graduate’, dan is het wel die laatste boze grimas van Ann Bancroft als Benjamin zijn ware liefde, haar wel nog jonge en mooie dochter, voor haar ogen weet weg te kapen. Ze staat er treurig op: oud, jaloers, en gedoemd tot eenzaamheid. Een tragische figuur.

Die tragiek van de afgedankte, oudere vrouw speelt inderdaad niet meer in de Hollywoodkomedies van nu. Dat heeft vooral een technische reden. Botox, liposuctie en fitnesstrainers weten de Mrs. Robinsons van deze tijd heel lang van de gewisse ondergang te redden. De ideale leeftijd van een actrice is 29 jaar, zei Hitchcock ooit, en de kunst is om dat dan nog twintig jaar te blijven.

In Hitchcocks tijd was dat maar voor weinigen weggelegd, nu is het gemeengoed. Deze moeders zijn hun dochters, ze hoeven ze niet te vrezen. Sandra Bullock mag 45 zijn, ze heeft er nog nooit zo glad en netjes overal even dun uitgezien dan als bitchy Margaret Tate in ’The Proposal’.

En al die andere kwaliteiten die met de jaren komen – de goede baan, de stilettohakken, de onafhankelijkheid – ruilt deze Margaret even gemakkelijk in voor een jongere echtgenoot na een weekendje aan de keukentafel in Alaska.

Het oogt verleidelijk, maar het stemt toch ook wat mismoedig, die eeuwige jeugd, die komedies vol oudere meisjes. Ver weg is de frankheid van de ooit om haar publieke ouderdom geprezen Simone Signoret, die het aandurfde om op het witte doek haar wallen te tonen en haar slappere armen. Grootse wallen overigens, en prachtig uitdijende armen.

Je kunt er heimwee naar krijgen als je in een Hollywoodfilm weer eens tegen een niet helemaal goed gelukt, verfrist gezicht opbotst met die strak opbollende wangen en vreemd opkrullende lippen. Tegen Meg Ryan bijvoorbeeld die in ’The Women’ een karikatuur schijnt van haar vroegere zelf: de ooit zo innemend lachende lippen nu in een clowneske plastic grijns verstard.

Maar ga je in andere, betere films op zoek naar andere scripts dan botox en verstarring, vind je even goed geen antwoord. In films waarin de ouderdom wel in beeld wordt gebracht, ligt de tragiek van de afgedankte Mrs. Robinson direct weer op de loer.

Zo kun je aan Anne Reid heel goed zien dat ze in de zestig is als ze in de recente Engelse film ’The Mother’ een verhouding begint met de veel jongere loodgieter Daniel Graig (de latere James Bond).

Regisseur Michel weet zich niet goed raad met dat schonkige lijf van Reid, noch met haar puberale hunkering naar de knappe loodgieter. De camera blijft maar angstig wegduiken. En de loodgieter betoont zich een zeer onbetrouwbare minnaar. Het dubbelhartige ’The Mother’ wrijft je vooral in dat wie een bejaarde moeder is zich beter bij haar leest kan houden.

Hetzelfde geldt, verrassend genoeg, ook voor ’Chéri’, de nieuwe film van Stephen Frears. Chéri is gebaseerd op een boek van de Franse schrijfster Colette, zelf een bevrijde vrouw, een zeer zinnelijk schrijfster, en een cougar ver voor het fenomeen in brede kring was doorgedrongen.

Op 48-jarige leeftijd kreeg ze een verhouding met haar 16-jarige stiefzoon Bertrand de Jouvenel die vijf jaar zou duren. Een verhouding die ze eerder al in de verbeelding vorm gaf in haar twee romans over Chéri. Het eerste boek eindigt met de breuk tussen courtisane Léa en de dertig jaar jongere bon vivant Chéri. De jonge Chéri is dan net getrouwd met een jong, rijk meisje. In de vervolgroman ’Het einde van Chéri’ ontdekt Chéri dat Léa toch zijn grote liefde is, maar als ze elkaar weer ontmoeten, is Léa hem ontgroeid. Ze is ouder, wijzer, nuchterder, rustiger. Ze is de droom voorbij waar Chéri zich nog aan vastklampt.

Maar dat is de roman van Colette. Zo ver reikt de film van Frears niet. ’Chéri’ eindigt met een lange opname van Léa’s onttakelde gezicht direct na de breuk. Alleen achtergebleven voor de spiegel laat Pfeiffer haar wangen hangen en verzinkt ze in haar rimpels: oud, afgedankt, eenzaam, tragisch, gelijk ooit Mrs. Robinson.

Voorbij de schoonheid rest het verval. Een ander script is er niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden