Review

Liefde op en zonder maat

Drie digitale schermen boven het kale toneel tikken 10800 cijfercombinaties weg: de seconden die 'In real time' de echte en gespeelde tijd zijn. In drie uur terug naar 0000000 is het enige houvast in dit theater als repetitielokaal (of andersom?). Hier en nu, in de Amsterdamse Stadsschouwburg van 20.15 tot 23.15 uur, komen de vier jazzmuzikanten van Aka Moon, de vier spelers van Tg Stan en de vijf dansers en negen danseressen van Dansgroep Rosas samen, als gasten van het Holland Festival 2000.

Die schermen zijn niet alleen een hint naar de millennium-klokken die al uitgeteld zijn. Ze zijn een regelrecht plagiaat van 'Ocean', de laatste productie van Merce Cunningham en John Cage in het Holland Festival 1995. De verspringende cijfertjes wijzen de toeschouwers en spelers op de grondwet van alle dans, toneel, muziek, dus op moverende timing.

Hoe de leesbare klok met die in ons zelf te laten samenvallen? Na hun onderlinge kennismaking in 'Just before' en 'I said I' achtten Aka Moon, Stan en Rosas de tijd rijp om elkaar via elkaars taal te willen doorgronden, niet meer op basis van teksten van Heiner Müller of Peter Handke, maar voor, met, door hun eigen professie.

Hoe ervaren zij de nieuwe gestarte eeuw? Wat hebben ze elkaar (daarover) te melden? Die uitwisseling is getalsmatig bepaald: de acteurs in de minderheid moeten erachter komen waarom dansers en musici het praten achter zich lieten of er nog niet aan toekwamen.

Alvorens deze egotrip tot de 22ste macht te verheffen en allen in hun 'organische parcours' tot hun recht te laten komen moet er een quizmaster-crisisinterveniënt zijn.

Die klus werd aan Gerardjan Rijnders toegedacht. Om tongen en tenen op te rakelen paste hij de 'Und dann fragte Pina mich'-formule toe, al twintig jaar het patent van Frau Bausch. De anekdotes, ontboezemingen, fantasietjes, het vloerwerk, gepieker en geswing dat hij opriep, werden tot typisch Rijnders-gegoochel vermalen en aangelengd met teksten van Tsjechov, Multatuli, Charms, Delillo, Vonnegut, Eluard.

Misverstanden alom en bij voorbaat. Want dansers tellen, acteurs vertellen, musici spelen. Waar ze begonnen zijn, zullen ze al draaiend om die hete vulkanische brij op uitlopen. Maar dan zijn wel bewegingsfrasen, of beter aanzetten tot bewegingsconstructies, monologen, gesprekken en muzikale improvisaties in een whirlpool van kreten, scènetjes, dansjes opgeborreld. 'In real time' is de inventarisering van het theater anno 2000.

Helaas is in dit tijdverdrijf het publiek tot muurbloem veroordeeld. De vier acteurs moeten en willen er ook aan geloven op dit feest op basis van flessen water en fruit. De vier van Stan storten zich zelfs met alle macht in de fysieke beleving van dans, vaak met hilarisch effect. Retoriek met hulp van momdmicrofoontje gaat de Rosas-dansers beter af en de musici veroorzaken in alle stille ritmes en taalgerommel hun jamsessies.

Na tweeënhalf uur gerommel barst de vulkaan echt los, zowel op het achterscherm, als in danseres Cynthia Loemij. Tot dan toe had ze als de meest kleurloze aan dit echte-onechte tijdverdrijf meegedaan. Opgezweept door Roberto Olivan laat ze zich gaan in een eruptie van te lang opgekropt mededogen. Haar razernij is de Anna Teresa-katharsis waarop Rijnders hoopte en waarmee hij zijn Bacchanten (HNB) en Ballet (Toneelgroep Amsterdam) aan Stan en Rosas oplegt.

Wie zich niet zo uitzinnig kan uiten als Cynthia Loemij heeft het nakijken en moet met geliefde in de armen of moederziel alleen aanvaarden dat die Griek gelijk had. Wie niet danst kent het leven niet. Dans is te concreet om met woorden aan te raken. Wat de drijfveren van dit theater aan die van de vorige eeuw bindt, is die liefde op en zonder maat.

Wat rest, in letters of cijfers, in beweging of klank is die drie uur die 10800 seconden verdrijft. Goed voor stijve billen en een vol hoofd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden