Liedboek van 2013 spreekt deels nog de taal van de 19de eeuw

Taalvragen van lezers:

1033 "Gij doet hem (de mens) heersen over zee en land, / ja, al uw werken gaf Gij in zijn hand", staat in psalm 8 van het nieuwe 'Liedboek' (2013). Het vorige (1973) had hier 'gaaft Gij in zijn hand'. Zoudt gij de samenstellers van 2013 aanraden het archaïsch klinkende 'gaaft' te herstellen?

Ja, zouden de adviseurs van de Taalunie antwoorden. In een van hun adviezen schrijven ze dat gij soms 'ten onrechte' wordt gekoppeld aan vormen van de verleden tijd die bij het persoonlijk voornaamwoord u horen: gij was, gij bleef, gij gaf, gij riep in plaats van gij waart, gij bleeft, gij gaaft en gij riept.

Wat mij betreft, kan gij met wat daarbij past, in het Liedboek maar beter helemaal geschrapt worden. In een groot deel van ons taalgebied kan het licht de indruk wekken dat de kerk in de negentiende eeuw is blijven hangen.

Grammaticaal bezien heeft de Taalunie gelijk. In de verleden tijd hebben vervoegingen met gij een t die bij u-vormen ontbreekt: gij gingt, hieft, wierft en, naar analogie, ook gij hadt, gij zoudt. Een korte a wordt vaak aa: gij gaaft, kwaamt, zaagt naast u gaf, kwam, zag. Bij sterke werkwoorden bleven de gij-vormen tot diep in de negentiende eeuw gangbaar. Bij zwakke verdwenen ze eerder. Gij hoordet bijvoorbeeld klinkt alleen nog in kerken met een berijming uit 1773: Dan nog woudt G'u ontfermen, / Toen Gij mij hoordet kermen.

Overigens is het Liedboek van 2013 niet consequent. Zo zegt psalm 85 van God: Gij waart goedgunstig voor uw land, o Heer. En in 60 wisten de samenstellers ook Gij gaaft niet te vermijden: er moest gerijmd worden op gelaafd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden