Lidstaten kleden Commissievoorstel belastingontwijking uit

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

De angst sloeg menig Nederlands belastingadviseur om het hart, toen de Europese Commissie op donderdag 28 januari haar voorstellen bekendmaakte ter bestrijding van belastingontwijking door multinationals.

Laurens Berentsen

De verwachting was dat de EC de vrijblijvende actiepunten die G20 en Oeso vorig najaar beklonken, zou vertalen in een verplichtende Europese richtlijn. Maar naast 'soft law' omzetten in 'hard law', voegde de Commissie eigen, verder reikende maatregelen toe om agressieve belastingplanning door internationale bedrijven aan banden te leggen.
Critici waarschuwden dat de Commissie met haar voorstel te ver voor de troepen uitliep en Europa zich wereldwijd uit de markt zou prijzen als vestigingslocatie.

In Europese besluitvormingsprocessen is het gebruikelijk dat de EC, die als enige in Brussel het recht van initiatief heeft, met haar voorstellen mikt op een punt dat verder aan de horizon ligt dan de lidstaten voor ogen hebben. Het zijn vervolgens de 28 landen die op zoek naar een compromis de horizon weer dichterbij brengen door aan alle kanten iets af te knabbelen van de Commissievoorstellen.

Angstaanjagend pakket maatregelen
Dit proces speelt zich op dit moment af rond het angstaanjagende pakket maatregelen dat de EC eind januari wereldkundig maakte. Fiscaal Nederland, maar ook een meerderheid in de Tweede Kamer, vreesde met grote vreze voor het fiscaal vriendelijke vestigingsklimaat van Nederland. Omdat het kabinet steeds benadrukt als tijdelijk EU-voorzitter een neutrale, bemiddelende rol te willen spelen in het besluitvormingsproces dat vóór 1 juli tot een akkoord moet leiden.

Vooralsnog lijken belastingadviseurs en Kamermeerderheid zich onnodig zorgen te hebben gemaakt. Uit opeenvolgende conceptteksten blijkt nergens dat Nederland met een arm op de rug gebonden deelneemt aan de ambtelijke voorbereiding van de Europese richtlijn in wording. Integendeel. Belangrijke potentiële inbreuken op het Nederlandse vestigingsklimaat zijn verdwenen uit de jongste conceptrichtlijn, die is gedateerd op 6 april.

Nederland stelt als EU-voorzitter de conceptteksten op na de andere lidstaten te hebben gehoord. Uit de commentaren van de voorzitter bij de aangepaste teksten valt op te maken dat Nederland zich laat leiden door het werk dat de Oeso sinds 2013 heeft verzet in het Beps-project (Base erosion and profit shifting). Najaar 2015 bekrachtigde de G20 de vijftien actiepunten die de organisatie van geïndustrialiseerde landen op papier zette om belastingontwijkingen tegen te gaan.

Minder strikt
De actiepunten van de Oeso laten meer ruimte aan afzonderlijke landen om die naar eigen inzicht in te vullen dan het pakket maatregelen dat de EC heeft voorgesteld. Stukje bij beetje zijn de EU-lidstaten bezig die ruimte terug te veroveren door de richtlijn minder strikt te maken.

Zo is de switch-over-clausule zo goed als onschadelijk gemaakt, althans voor Nederland. Deze clausule, die uit de koker van de EC komt, zou ertoe leiden dat Europese multinationals in hun Europese vestigingland belasting zouden moeten betalen over winst van dochterbedrijven in niet-Europese landen die daar nauwelijks of niet wordt belast. Landen waarmee belastingverdragen zijn gesloten, vallen inmiddels buiten de bepaling. Nederland heeft veel belastingverdragen.

In het laatste concept krijgen EU-landen verder meer ruimte om zelf te bepalen wanneer er sprake is van een zogeheten gecontroleerde buitenlandse vennootschap. In voorkomende gevallen moeten moederbedrijven in het EU-land waarin zij zijn gevestigd, belasting betalen over de winst van deze niet-Europese vennootschappen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden