Lichtvoetige, bescheiden en innemende wielerpelgrimage

recensie | Sfeervol reisboek bekijkt oude wielerverhalen met een frisse blik

De Ronde van Italië gaat weliswaar op 6 mei van start, maar pas op 10 mei rijden de renners op Italiaanse bodem. De Nederlandse prelude (proloogstart in Apeldoorn) zal ongetwijfeld opnieuw aanvoelen als een bezoek aan een pizzeria in een Hollandse provinciestad. Ondanks de inzet van het sympathieke personeel is het nét niet helemaal het echte werk. Het boek 'Pellegrina, een Italiaanse wielerbedevaart' zou die lacune de komende dagen kunnen opvullen.

De vrouwelijke pelgrim is Lidewey van Noord, met Robert Jan van Noort als fotograaf die later in haar spoor delen van haar tocht aflegde en vastlegde. Het resultaat in woord en beeld mag er zijn. Zeker als je van oude wielerverhalen houdt, gezien door een nieuw oog.

Bij het woord 'wielerbedevaart' is normaal gesproken oplettendheid geboden, want voor je het weet beland je in geschriften van oude mannen die nog altijd kwijlend langs het parcours staan. Mannetjes op leeftijd met hun dunne haar en dikke buiken, die renners adoreren zoals meneer pastoor de heiligen, die graag de betweter uithangen en met spuug in de mondhoeken het katholicisme en de koers als een onvermijdelijke kluwen van belangen schetsen. Meestal bagatelliseren ze in één moeite door de dopingproblematiek ook nog even.

Niets van dat alles in Pellegrina. Van Noord gaat op pad met een frisse dosis levenslust. Ze beschrijft haar ervaringen op innemende toon, soms is het een beetje droogjes ('Ottavia Bottechia groeide op in...'), maar door de hoofdzakelijk eenduidige opbouw van de hoofdstukken geeft dat het geheel een prettige structuur.

Er is een impressie uit een dorp van belang, dan de korte geschiedenis (die voor sommigen gesneden koek is) en dan een volgende impressie of een sfeertekening. Het is vooral deze gedoseerde atmosfeer die van Pellegrina een prettig boek maakt.

In het najaar ('de geur van mist en brandend hout') staat Van Noord voor de ingang van het museum van Alfredo Binda, vijfvoudig winnaar van de Giro in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw. 'Het is altijd dicht', schrijft ze. 'Alleen op afspraak gaat het open. (...) Terwijl ik het kleine, liefdevol ingerichte museum bekijk, gaat de bibliothecaris zuchtend in de weer met plumeau en stoffer en blik (...) Ik ben de derde bezoeker dit jaar.'

Van Noord schrijft lichtvoetig en stelt zich daarnaast bescheiden op, een verademing tussen de romantici, blaaskaken en wijsneuzen die de wielerkaravaan soms tot een zo vermoeiend gezelschap maakt. Van Noord komt bij de gewone Italianen binnen en die bezoekjes ¿ zoals aan de videotheek van de familie Nibali in Messina ¿ voelen authentiek. Als ze na een nacht slapen met natte haren aan een ontbijttafel zit, krijgt ze een Italiaanse les en een kleine föhn cadeau. Een vrouw komt in Italië namelijk nooit met natte haren uit haar kamer. Onthoud dat.

Helaas komt Van Noord niet voorbij aan wat voor de hand liggende plekken, zoals het graf van Marco Pantani, het geboortedorp van Fausto Coppi of het kapelletje van Madonna del Ghisallo. Heel af en toe verliest ze zich in de lyriek, als het bijvoorbeeld gaat over de Ronde van Lombardije: 'De pijn van het afscheid (van het wielerseizoen, red.) wordt opgevangen op een zacht bed van gevallen bladeren en donzige mist.'

Van Noord is op haar best als ze het verhaal klein houdt, schrijft wat ze zelf ziet en voelt. 'Ik vraag hem het verhaal van zijn dochter te vertellen. "Dat zal ik doen", zegt hij.'

Pellegrina - Lidewey van Noord (met foto's van Robert Jan van Noort)

Uitgeverij: De Muur. 29,95 euro

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden