Licht, strak en ruimtelijk

De nieuw synagoge aan de Zuidelijke Wandelweg in Amsterdam. Op de naast de synagoge gelegen begraafplaats Zorgvlied komt een crematorium. Om te voorkomen dat synagoge-gangers het crematorium zullen zien, zal de gemeente bomen planten, die ook ?s winters groen zijn. (FOTO MAARTJE GEELS) Beeld
De nieuw synagoge aan de Zuidelijke Wandelweg in Amsterdam. Op de naast de synagoge gelegen begraafplaats Zorgvlied komt een crematorium. Om te voorkomen dat synagoge-gangers het crematorium zullen zien, zal de gemeente bomen planten, die ook ?s winters groen zijn. (FOTO MAARTJE GEELS)

De nieuwe synagoge van de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam is klaar. Blikvanger is een groot zevenarmig raam. „Wij zien er de boom des levens in.”

De nieuwe synagoge in Amsterdam opent 1 augustus de deuren voor haar Liberaal Joodse Gemeente (LJG). „Sommige mensen vinden het een gigantische toren van Babel”, zegt voorzitter Ron van der Wieken van de LJG. Maar met haar groeiend aantal leden kan de gemeente in de nieuwe synagoge de komende jaren weer vooruit.

„Het oude gebouw kon echt niet meer”, zegt Van der Wieken (64). „Het werd te klein en te aftands.” Geld uit de verkoop van de oude synagoge, joodse fondsen uit Nederland en giften van leden maakten het mogelijk een nieuw gebouw neer te zetten. Na twaalf jaar en twaalf miljoen euro verrijst de nieuwe sjoel ’Beth Jisraëel’ aan de Zuidelijke Wandelweg.

Enige consternatie over de locatie ontstond vanwege de aangrenzende begraafplaats Zorgvlied. „Over een tijd wordt daar een crematorium gebouwd”, vertelt Van der Wieken. „Voor veel joden heeft dat een zure bijsmaak vanwege de Holocaust.” De gemeente Amsterdam heeft beloofd wintergroene bomen te planten om het crematorium aan het oog van de synagogebezoekers te onttrekken.

De nieuwe synagoge is een ontwerp van architect Bjarne Mastenbroek en herbergt een gebedsruimte, verschillende leslokalen en een bibliotheek. Het gebouw is licht, ruimtelijk en strak. Opvallend is het enorme zevenarmige raam in de sjoel. Van der Wieken: „Wij zien er de boom des levens in, maar de architect laat zich niet duidelijk uit over de betekenis van zijn ontwerp.”

Of deze witte, vierkante synagoge kan concurreren met de beroemde op Jugendstil en Moorse invloeden gebaseerde synagoge in Enschede weet Van der Wieken niet. „De stijl van díe sjoel is prachtig, maar gericht naar het verleden. Niet alleen nu, maar ook al in 1923 toen het ontwerp van Karel de Bazel af was. Ons ontwerp is gericht op de toekomst.”

Toch grijpt de nieuwe Amsterdamse sjoel terug op oude tradities. De verhoging waarop de Thorarollen worden voorgelezen (biema) is in het midden geplaatst. Van der Wieken: „Wij zijn afgestapt van de theaterbouw van onze oude synagoge en willen de rollen als vanouds midden tussen het volk voorlezen.”

In het gebedshuis is ook een mikwe gemaakt. In de kleine, betegelde ruimte kunnen vrouwen een ritueel bad nemen.

Na de menstruatie reinigen ze zich met ’levend water’, een mengeling van kraan- en regenwater, zodat ze weer rein zijn. „Van een douche word je schoner, maar het is een mooi ritueel dat misschien weer opnieuw tot leven kan komen onder liberale joden”, meent Van der Wieken.

De voorzitter is blij met de nieuwe synagoge, de leden passen erin, de kinderen kunnen er godsdienstles volgen en er is voldoende ruimte voor extra bezoekers. Vier weken na de opening, op 29 augustus, zal de officiële inwijding van de sjoel plaatsvinden, in aanwezigheid van kroonprins Willem-Alexander.

Dan zal ook het eeuwig brandende licht worden ontstoken, als herinnering aan de tempel van Jeruzalem die in 70 na Christus door de Romeinen werd verwoest .

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden