Lichaam laat Grol weer in de steek

Judoka verspeelt op WK voor de zoveelste keer gouden medaille. Toch opvallende score voor krakkemikkige ploeg.

RIO DE JANEIRO - Met een geblesseerde pols, twee kapotte knieën, een defect vingerkootje en een bijna in de knop verschrompelde carrière strompelde de Nederlandse judoploeg naar een opmerkelijke score van drie bronzen en twee zilveren medailles. Je vraagt je af wat er tijdens de WK in Rio de Janeiro mogelijk was geweest met een fitter team.

Maar dat lijkt in deze contactsport onmogelijk. Niet voor het eerst stelde Maarten Arens, bondscoach van de mannen, na de nederlaag van Henk Grol in de finale van de categorie tot 100 kilogram vast dat pijn en ongemakken erbij horen. Zelf was hij een keiharde judoka die zich door geen blessure liet verslaan; zijn vrouwelijke evenknie Marjolein van Unen deed niet voor hem onder.

Die hardheid en onverzettelijkheid zijn factoren waarom Arens zo'n compassie heeft met zijn ongelukkige pupil, die nu al drie finales van Europese en wereldkampioenschappen heeft verloren. Tegelijkertijd kan men zich afvragen of hij Grol niet vaker tegen zichzelf in bescherming moet nemen.

Toen Grol in 2008 Europees kampioen werd en van de daken schreeuwde dat hij slechts judode voor de allerhoogste titels, bleek hij het ongeluk over zichzelf te hebben afgeroepen. Geen enkel internationaal kampioenschap won hij meer, hoeveel finales hij ook haalde. De wanhoop straalde zaterdag van zijn gezicht, de mentale blessure lijkt door alle fysieke pijn het grootst geworden.

Dat hij in de kern een judoka van de allerhoogste categorie is, zal niemand betwisten. Toch mist hij een belangrijke kwaliteit om het daarbij passende podium te bestijgen: heel blijven, en daarbij preventief te werk gaan.

Grol zegt verslaafd te zijn aan hard trainen. Zó verslaafd dat zijn lichaam er zwaar onder lijdt. Vóór elke belangrijke klus is hij mede daardoor geblesseerd. En hoe zwaar de kwetsuur ook is, hij zal nimmer versagen. Ook in Rio leverde Grol vanaf de kwartfinale vooral een gevecht tegen zijn eigen lichaam en geest. Sinds hij zich tijdens de WK van 2009 in Rotterdam met een gescheurde knieband naar de finale vocht, is het blessureverhaal zijn carrière gaan overschaduwen. Hij vocht met een gescheurde buikspier en, dit jaar tegen medisch advies in, een gebroken duim finales van EK's. Elke keer bleek de laatste stap naar goud daardoor een stap te veel. Zo ook in Rio, waar hij door een ongelukkige actie in de kwartfinales zijn pols blesseerde. Aangezien Grol sinds dit voorjaar niet meer over blessures wil praten, was dat volgens hem niet de reden waardoor hij in de finale weer goud verspeelde.

"Ik heb wat last van mijn pols, maar dat heeft niets te maken met het feit dat ik de finale verlies. Ik maakte gewoon een foutje", sprak hij gedesillusioneerd. "Ik hang fysiek van tape aan elkaar. Ik hoop ooit een dag helemaal oké te zijn, om een keer op het hoogste podium te kunnen staan."

Het eerste was een kletsverhaal. Vóór de halve finale was een pijnstiller in de pols gespoten, omdat Grol niet meer met zijn hand kon knijpen. Met het goud tegen Mamadov uit Azerbeidzjan als inzet raakte die verdoving uitgewerkt, en na de dom opgelopen achterstand was Grol niet meer bij machte zijn gekwetste arm te gebruiken.

Ook Marhinde Verkerk kwam mogelijk door een blessure in de klasse tot 78 kilo een dag eerder te kort voor het eerste judogoud sinds Ruben Houkes in 2007. De wereldkampioene van 2009 had een maand voor de WK een slijmbeursontsteking in haar knie opgelopen. De avond voor de finale werd nog vocht uit het gewricht gezogen. Verkerk was hogelijk verbaasd dat ze zonder noemenswaardige judotrainingen in staat was zilver te winnen. Ook Dex Elmont was geen fitte medaillewinnaar. Arens trok zijn GSM om een foto te tonen van een zwaar opgezet vingerkootje. Van Kim Polling, ook brons, was bekend dat ze acht weken voor Rio een binnenband in haar knie had gescheurd. Slechts Annicka van Emden was van de gehuldigden fit, al overwoog zij na een teleurstellend olympisch seizoen te stoppen.

Vijf medailles was de op één na hoogste score tijdens een WK. Alleen in Cairo (2005) werd een hogere score bereikt, met zes medailles waarvan drie gouden. Maar vorig jaar tijdens de Olympische Spelen viel de oogst met twee bronzen medailles, van Henk Grol en de inmiddels gestopte Edith Bosch, zwaar tegen.

Sinds 1988 is judo een vaste waarde op de Spelen. Met als piek het eerste decennium van deze eeuw, dat in 2000 geopend werd met Nederlands enige goud van Mark Huizinga. 2004 bracht vier medailles en 2008 zelfs vijf. In die opgaande lijn werd Londen een tegenvaller.

Lang voor de Spelen van 2012 maakte toenmalig technisch directeur Cor van der Geest zich grote zorgen over de rol van Nederland binnen het steeds breder en sterker wordende mondiale judo. Alleen al om judoka's op toernooien van niveau te krijgen zijn enorme investeringen vereist, terwijl de geldbronnen in Nederland slinken.

Het is daarom niet vreemd dat zijn opvolger Ben Sonnemans naar wegen zoekt om effectiever met talent en geld om te gaan. Hij wil centraliseren, en daarmee de topjudoka's weghalen bij hun regionale centrales en trainers. Die zouden dan niet meer mogen coachen op grote toernooien.

Het is een discussie die in de gecompliceerdere individuele sport atletiek dertig jaar geleden al is uitgevochten. Daar werden de individuele coaches de winnaars. Zoals de door de nieuwe plannen bedreigde succescoach Chris de Korte met Van Emden (brons) en Verkerk (zilver) in Rio de grote winnaar was.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden