Libido leeft niet meer op

Seksstaking in 'Lysistrata' zaait onrust in de voorstad

Het broertje van Marissa (15) moest met spoed in het ziekenhis worden opgenomen na het eten van tien aspirientjes. Op de vraag waarom hij niet na een zo'n bitter pilletje was gestopt, antwoorde hij: "Omdat ik er een wilde vinden die lekker smaakte." Marissa bedenkt dat zij op die manier met jongens vrijt, niet omdat ze seks lekker vindt, maar om er eentje te vinden waar het fijn mee is. Een eyeopener die haar met seks doet stoppen. En ze is de enige niet. In het Amerikaanse voorstadje Staller Plains weigeren steeds meer vrouwen seks, totdat bijna niemand het meer doet.

Meg Wolitzer schrijft al 25 jaar romans, maar brak hier in Nederland pas door met 'De interessanten' (2014), over een clubje schoolvrienden dat een artistieke carrière ambieert, maar van wie er maar eentje werkelijk talent bezit. 'De ontkoppeling' stamt van drie jaar eerder, maar is nu alsnog vertaald nu er een mogelijk enthousiast lezerspubliek in Nederland voor gevonden is.

Gek is dat niet. Wolitzers herkenbare werelden worden bevolkt door vrouwen die de feministische golf van de jaren zeventig hebben meegemaakt of daar de vruchten van plukken. Haar personages bevinden zich in de leeftijdsgroep van tiener tot middelbaar, en het verhaal draait om familie, huwelijk, seks.

Haar stijl is licht satirisch, grappig zonder flauw te worden. Wolitzer moet het niet hebben van heftige dramatische scènes maar van passages vol huiselijke details, in kleinheid toch veelzeggend.

Zo ook in 'De ontkoppeling', dat met haar geestige plot over een seksstaking onder vrouwen die zich steeds verder verspreidt perfect in dit oeuvre past.

In het kleinsteedse Amerikaanse suburbia praten de vrouwen niet over hun seksleven. Alles vindt achter gesloten deuren plaats. Voor de vrouwen wordt de enige link met de buitenwereld gevormd door de middelbare school, waar een lerares met een groep leerlingen het jaarlijkse toneelstuk voorbereidt: 'Lysistrata' van Aristophanes. In dit stuk proberen vrouwen door een seksstaking mannen te dwingen een eind te maken aan de Peloponnesische oorlog. Terwijl er op school druk gerepeteerd wordt, verliezen de leraressen en vrouwelijke leerlingen een voor een, om allerlei redenen, hun libido, als getroffen door een vloek. Er wordt een link gelegd met de oorlog tusen de Verenigde Staten en Afghanistan, maar die blijf vrij vaag.

En daar dient zich meteen het probleem van deze roman aan: er komt meer niet heel goed uit de verf, Wolitzers vloeiende stijl ten spijt. Het euvel zit vooral in de constructie: Wolitzer lijkt een aantal redenen bedacht te hebben waarom vrouwen opeens geen zin in seks meer kunnen hebben en daar heeft ze haar personages omheen gevormd. Bev heeft moeite met haar uitgedijde lichaam. Leanne heeft drie vriendjes tegelijk en vraagt zich opeens af hoe dat overkomt als ze ouder wordt. Bij Dory thuis is het allemaal te weinig spannend: "Was het niet een van de doelen in het leven om je comfortabel in je eigen vel en in je eigen bed op je eigen stuk land te voelen? Maar zodra je dat had bereikt, kwam er een immense treurigheid over je, en dan wilde je alles om je heen kapot maken. ... Comfort was het beste wat er was, en misschien het ergste."

Een voor een worden die levens beschreven: ieders huiselijke situatie, partner en geschiedenis op liefdesgebied komt voorbij. Dat duurt te lang; dit is een roman, geen encyclopedie van seksuele problemen.

Mooi is wel opnieuw Wolitzers beschrijving van het milde, saaie leven in het voorstadje. Je ziet de vrijstaande lage huizen, de gemaaide gazons, de gesnoeide struiken en de golden retrievers voor je. Een interieur met vrolijke kleuren kan eigenlijk niet, 'de woning zag er nu te bohemien-pretentieus uit'. Dan snap je ook waarom de seksstaking ruim tweeduizend jaar na Aristophanes in dit stadje nooit meer die politieke lading kan hebben. Hier is de oorlog een ver-van-mijn-bedshow, hier richt men de blik niet naar buiten maar naar binnen. Het is lang speuren naar enige maatschappijkritiek.

Meg Wolitzer: De ontkoppeling. Vert. Tineke Funhoff. Xander; 264 blz. euro19,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden