Liberia staat machteloos

WHO vreest duizenden nieuwe besmettingen. Klinieken moeten zieken wegsturen.

Nergens in West-Afrika is de ebola-uitbraak zo uit de hand gelopen als in Liberia. Van de inmiddels 2296 mensen die gestorven zijn door het virus, woont bijna de helft in Liberia. Vrijwel heel Liberia is getroffen: de ziekte is in veertien van de vijftien regio's geconstateerd. En het virus verpreidt zich in een enorm tempo, aldus de Wereldgezondheidsorganisatie van de Verenigde Naties (WHO). Minibusjes, waarin mensen dicht tegen elkaar aan zitten, en motortaxi's worden genoemd als bronnen van besmetting omdat ze niet worden gedesinfecteerd.

Maar waarom loopt de ebola-uitbraak juist in Liberia zo uit de hand? Dat lijkt een politiek gevoelige vraag. De directrice van een bekend gezondheidscentrum in de hoofdstad Monrovia wil er niets over kwijt en verwijst naar een hoge ambtenaar op het ministerie voor gezondheidszorg. Die vervolgens niet thuisgeeft.

Ook de Ghanese volksgezondheidsspecialist John Kingsley Krugu, onlangs in Liberia voor een bijeenkomst over ebola, laat zich 'liever niet uit over politiek'. "Maar ik kan wel zeggen dat Liberia een ontzettend zwak zorgstelsel heeft. Ik ben op plekken geweest waar geen enkele primaire gezondheidszorg bestaat. Klinieken moeten dus niet alleen vanaf nul worden opgebouwd, de mensen zijn ook totaal niet vertrouwd met medici. Dat vertrouwen opbouwen midden in een crisis, is heel moeilijk. Terwijl het een klein land is waar het logistiek gezien makkelijker is om veel plekken te voorzien van gezondheidsposten. Maar door de burgeroorlog (1999-2003, red.) is veel verwoest en zijn artsen gevlucht. Het land is nog altijd aan het opkrabbelen."

Maar dat geldt ook voor buurland Sierra Leone, waar in ongeveer dezelfde periode een burgeroorlog woedde. Toch zijn daar veel minder besmettingen en doden.

Krugu: "Ik denk dat Sierra Leone de hulpgelden na de oorlog effectiever heeft besteed. Daarbij heeft Sierra Leone minder uitdagingen bij preventie en voorlichting over ebola omdat er één overkoepelende spreektaal is, Krio. In Liberia worden dertig talen gesproken. Communicatie is een probleem."

Liberia was wel snel met het uitroepen van de noodtoestand na de ebola-uitbraak. Maar de maatregelen hebben, volgens de WHO, onvoldoende impact. Hulporganisaties zouden hun inzet moeten verdrievoudigen. "Daarbij hebben de Liberiaanse autoriteiten een te harde opstelling", meent Krugu. "Ze dreigen mensen die een zieke uit angst thuishouden op te pakken, in de hoop op gehoorzaamheid. Maar als iemand gelooft dat ebola door de duivel komt, helpt geen enkel dreigement."

De WHO vreest de komende weken duizenden nieuwe besmettingen in Liberia. Bij gebrek aan ruimte en capaciteit moeten klinieken besmette mensen wegsturen. Wanneer een nieuw behandelcentrum wordt geopend, wordt dat binnen de kortste keren overspoeld met patiënten. Volgens de WHO zijn duizenden extra bedden nodig.

De Amerikaanse president Barack Obama, die bang is voor verspreiding buiten Afrika, heeft aangekondigd dat het Amerikaanse leger gaat helpen bij het opzetten van isolatie-eenheden. Ook gaan militairen de hulpverleners beschermen, die nogal eens doelwit zijn van woede wegens quarantainemaatregelen. In Monrovia komt een veldhospitaal voor medisch personeel, dat veelal zelf besmet raakt met het virus.

Artsen zonder Grenzen dringt niet alleen aan op de extra klinieken, maar vraagt de internationale gemeenschap ook personeel te leveren. West-Afrika heeft een schrijnend tekort aan medisch personeel; er zijn gemiddeld één à twee artsen op honderdduizend mensen, zegt de WHO.

Al 2296 doden

Zaterdag 6 september waren er 4293 ebola-besmettingen geregistreerd in de getroffen landen: Guinee, Sierra Leone, Liberia en Nigeria.

Het totale dodental is nu 2296. Ruim de helft daarvan is afkomstig uit Liberia. Vrijdag stond het dodental nog op ongeveer 2100.

Liberia: 1224

Guinee: 555

Sierra Leone: 509

Nigeria : 8

Bron: WHO

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden