Liberia's democratie staat, de blauwhelmen zwaaien af

Beeld REUTERS

Na vijftien jaar zet de VN-Veiligheidsraad vandaag een punt achter de vredesmissie in Liberia.

Het aantal blauwhelmen in Liberia is de laatste jaren al flink afgebouwd en vandaag vertrekken ook de laatste medewerkers van de VN-vredesmissie. Vanaf 2003 toen de missie begon, waren er 15.000 mensen aanwezig om de situatie te monitoren na het vertrek van ex-president Charles Taylor, die het land in een bloedige burgeroorlog stortte.

Liberia is goed op weg naar politieke stabiliteit, zegt Jaïr van der Lijn, onderzoeker bij Clingendael en het Stockholm International Peace Research Instituut (Sipri). In 2006 kwam de democratisch gekozen Ellen Johnson Sirleaf aan de macht, en na twaalf jaar is zij onlangs opgevolgd door oud-voetballer George Weah. "Corruptie en armoede zijn niet plotseling verdwenen", zegt Van der Lijn, "maar er zijn veel stappen in de goede richting gezet."

De vredesmissie in Liberia zou tot 2009 duren, maar is daarna telkens met een jaar verlengd. Hoewel het land al jaren een democratische regering heeft, vindt Van der Lijn het niet overdreven dat de laatste VN-medewerkers, een kleine tweeduizend man, pas nu het veld ruimen.

Aandacht blijven geven

"Het is een lang proces om mensenrechten te monitoren, de politiek op orde te houden en rebellen te integreren in de samenleving", zegt hij. "Als er verkiezingen zijn geweest, kun je niet gelijk wegrennen. Je moet een land aandacht blijven geven."

De tekst loopt door na de kaart.

Beeld Sander Soewargana

In de Veiligheidsraad gingen deze week andere stemmen op. Wereldwijd lopen er veertien vredesmissies, maar critici als de VS en Groot-Brittannië vinden dat die vaak te veel geld kosten, een te zwak mandaat hebben en nodeloos lang duren. De Amerikaanse president Trump wil bezuinigen op de missies, die bedoeld zijn om het politieke vredesproces te ondersteunen en burgers te beschermen. 

Dat plan kan grote gevolgen hebben, want de VS verzorgen nu ruim een kwart van de financiering. Rob de Rave, analist bij The Hague Centre for Strategic Studies, ziet er geen heil in. "Het mandaat moet leidend zijn, niet het geld. Dan stuur je een kansloze missie op pad."

Daar is Van der Lijn het mee eens. Amerika en Groot-Brittannië zijn te veel gericht op het budget en niet op wat er op de grond gebeurt, vindt hij. Daardoor staan missies onder druk.

Vrede niet op een koopje

"In Darfur, Congo en Zuid-Soedan wordt nu gedacht aan afbouwen, maar daar is de situatie niet naar. In Congo komen militairen in gevaar omdat ze zich niet meer goed kunnen verdedigen. In Zuid-Soedan zijn burgers niet veilig buiten de kampen. Als je zo'n missie opdoekt, kun je honderdduizenden doden op je geweten hebben."

Premier Rutte pleitte deze week in de Veiligheidsraad voor een 'duidelijke strategie' voor elke missie, maar dat is volgens Van der Lijn niet altijd haalbaar en wenselijk. Tijdens de Koude Oorlog was het beleid veel harder dan nu, zegt Van der Lijn, en daar heeft de VN juist lessen uit getrokken. "Toen mocht een vredesmissie maar een paar jaar duren. Na verkiezingen was het: hup, weg. Dat is bewezen gevaarlijk."

Hij noemt Cambodja, waar de blauwhelmen na de verkiezingen in 1993 weggingen terwijl de oorlog tussen de Rode Khmer en de regering doorging. "Nu zit er een dictator. Je moet een doel hebben, maar dat kun je niet altijd begrenzen in tijd of harde criteria. Voor het creëren van stabiliteit is zeker tien jaar nodig. Vrede bewaren kan niet op een koopje."

Lees ook: 
Liberia gaat gebukt onder corruptie en activist Silas Siakor betwijfelt of de nieuwe president, oud-voetbalvedette George Weah, dat kan veranderen. "Tot hij met concrete plannen komt, blijf ik sceptisch."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden