Liberalisering post schiet door

Veel postbodes doen hun werk met inzet en loyaliteit. (FOTO KOEN SUYK,ANP)

Als het klimaat verandert en de zeespiegel stijgt, komen we in actie. Maar als de liberalisering, zoals bijvoorbeeld van de postmarkt, op ons afkomt reageren we gelaten.

Klimaatverandering is een onderwerp dat de gemoederen danig bezighoudt. Opwarming van de aarde leidt tot een hogere zeespiegel en dan zijn wij nuchtere Nederlanders op ons best. Niet bij de pakken neerzitten, maar actie. Een Deltacommissaris krijgt opdracht de strijd tegen het wassende water aan te gaan en met goede en ook dure plannen te komen. We laten het er niet bij zitten en denken niet: niets aan te doen, we moeten ermee leven en verhuizen naar hogergelegen gebieden.

Hoe anders lijkt de houding ten opzichte van wat ik noem de sociale klimaatverandering die in deze tijd gaande is. Dat werd mij duidelijk in de discussies die ik voerde over de stakende postbodes die massaal naar Den Haag waren gekomen om te demonstreren tegen de uitkleding van hun functie. Velen van hen hebben het beroep van postbode met grote inzet en enorme loyaliteit gedurende vele jaren vervuld.

De econoom tegenover mij in de televisiestudio leerde ons dat dit een achterhoedegevecht is en dat het vak van postbode zal verdwijnen zoals de mijnwerker verdwenen is. Een vreemde vergelijking want kolen worden in Nederland niet meer gewonnen, maar post zal, zij het in een minder groot volume, nog lang worden verspreid.

Het is dan, zo leerde ze mij, het logische gevolg van de liberalisering van de postmarkt, de globalisering en nog wat van die algemene kreten die ons ervan moeten overtuigen dat er niets tegen ’de vooruitgang’ te doen is.

Ik vind dat veel te gemakkelijk wordt gezegd dat een beroep als postbode zal verdwijnen en dat we daar maar mee moeten leven. Natuurlijk begrijp ik de economische overwegingen van de topman van TNT, Peter Bakker, die een stel hijgende aandeelhouders in zijn nek heeft die hem dwingen tot een hogere winstmarge. Maar dat gaat wel ten koste van die vele loyale mannen en vrouwen die hun baan en daarmee hun bestaan op het spel zien staan. Natuurlijk begrijp ik dat dit het gevolg is van de veelgeprezen liberalisering en marktwerking, maar maken we daarmee wel de goede keuzes? Wat levert ons die liberalisering op?

En dat geldt niet alleen voor de post. Tot nu toe levert het ons een achteruitgang van de kwaliteit op, een enorm leger van gefrustreerde loyale mensen die houden van hun werk, een geplaagde ceo die misschien wel anders wil maar dat niet mag en kan, en, als we niet uitkijken, een grote groep van met name oudere werknemers die na ontslag vrijwel geen kans maken op de arbeidsmarkt.

De enige die hierbij als winnaar uit de bus komt, is de aandeelhouder en dat is veelal een Amerikaans of Aziatisch investeringsfonds.

Ondertussen maken wij ons druk over de vraag hoe wij ervoor kunnen zorgen dat ouderen voluit kunnen participeren op de arbeidsmarkt als gevolg van een verhoging van de pensioenleeftijd. Volgens mij is hier sprake van het paard achter de wagen spannen.

Liberalisering en marktwerking zijn toverwoorden in deze tijd. De markt lost elk probleem op en zal ons gelukkiger maken. Dat geldt op sommige terreinen, maar niet overal, daar zijn wij nu getuige van.

Een doorgeschoten liberalisering brengt een ’sociale klimaatverandering’ met zich mee, die wij mijns inziens niet als iets onvermijdelijks moeten zien, maar waartegen dijken moeten worden opgeworpen, net zoals bij die andere klimaatverandering.

Ik zie de volgende groepen gedupeerden al op mij afkomen die net als de postbode het slachtoffer zullen worden van een liberalisering die ons niets brengt. Zoals de medewerkers van de Rotterdamse RET nu het openbaar vervoer in de drie grote steden opnieuw aanbesteed moet worden. De machinist en de conducteur van de NS die als gevolg van de liberalisering van het spoor het risico inleveren als een andere, vast en zeker buitenlandse, vervoerder de volgende concessie wint. En wij maar pleiten voor een betere participatie van ouderen op de arbeidsmarkt.

Burgers schieten niets op met deze vormen van liberalisering en het wordt tijd dat eens hardop te zeggen. Wellicht wordt het tijd voor een Deltacommissaris om namens de regering deze sociale klimaatverandering in kaart te brengen en aan te geven waar de ’strijd tegen het water’ op dit gebied moet worden aangegaan.

Als vakbondsvoorzitter zie ik het als onze taak om waar nodig een halt toe te roepen aan de modegril van liberalisering en marktwerking. Niet om alles bij het oude te houden, niet om alleen de belangen van oudere werknemers boven die van andere te stellen, maar om te waken voor de gevolgen van een sociale klimaatverandering die de aarde niet opwarmt, maar juist verkilt.

Jaap Smit is voorzitter van de vakcentrale CNV

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden