Lex Oomkes. Beeld Maartje Geels

Column Lex Oomkes

Liberalen vallen terug op onliberale acties om hun machtspositie nog enigszins handhaven

Het zijn vreemde tijden voor liberalen. In Den Haag ziet een liberale wethouder zich genoodzaakt in te grijpen in de vrije huursector, een liberale fractievoorzitter in de Tweede Kamer tracht ons voor te bereiden op een reuzenzwaai van zijn partij rond rekeningrijden. En de voorman van de liberalen roept de vakbonden op zich weer eens als echte poenbonden te gedragen, en de werkgevers om daarvoor door de knieën te gaan.

Waar zijn de liberale zekerheden in deze onzekere tijden? Veel is er geschreven over het langzaam ten einde komen van de liberale overheersing van de politiek. Nu moet zelfs de liberalen met onliberale maatregelen komen om de eigen machtspositie nog enigszins te handhaven.

Het is niet zo vreemd dat het kabinet werkgevers en werknemers nodig heeft om kortingen op pensioenen te voorkomen. De overheid heeft immers niets te zeggen over aanvullend pensioen, anders dan het stellen van een aantal randvoorwaarden.

Datzelfde geldt voor de loonvorming. Arbeidsvoorwaarden worden geregeld in door liberalen altijd verfoeide collectieve arbeidsovereenkomsten. Althans, de cao is de liberaal nog niet de steen des aanstoots, dat die overeenkomst via de algemeen verbindend verklaring wordt opgelegd aan alle werknemers en werkgevers doet hem in woede ontsteken.

Ruimer in het jasje

Bij het aantreden van zijn kabinet stelde de coalitie dat het hoog tijd werd dat de burger ook iets ging merken van het herstel na de diepe crisis van de jaren daarvoor. De overheidsbegroting en de bedrijfswinsten lieten al zien dat we ruimer in ons jasje zijn komen te zitten, maar met het besteedbaar inkomen blijft het behelpen. 

Dat waren tot nu toe vrome woorden. In het kabinetsbeleid was en is daar weinig van te merken. De echte liberaal Rutte zat de tot inkeer gekomen premier nog in de weg. De belastingverlaging voor de burger wordt tenietgedaan door de gelijktijdige BTW-verhoging, terwijl de lasten voor het bedrijfsleven wel netto omlaag gingen. Aanvankelijk zat zelfs nog het afschaffen van de dividendbelasting voor multinationale bedrijven in het vat.

Als het kabinetsbeleid niet voor een substantiële koopkrachtverbetering zorgt, moeten de vrienden in het bedrijfsleven het maar doen, zal Rutte geredeneerd hebben. Zij moeten, net als bij de pensioenen, de beloften van het kabinet waarmaken.

En er is haast bij. Nog deze maand, zo is de verwachting, komt het pakket maatregelen naar buiten dat het kabinet nemen wil om aan de klimaatdoelstellingen te voldoen. Bij die maatregelen draait het om draagvlak. Dat was wankel en dat is wankel, ook al werd in maart snel besloten dat het bedrijfsleven meer moet betalen en de omstreden energiebelasting de grenzen van het aanvaardbare bereikt had.

Bekaaid

De cijfers geven voor een inhaalslag in de lonen strikt genomen echter niet al te veel aanleiding. In het Centraal Economisch Plan 2019 uit april voorspelt het Centraal Planbureau dat de arbeidsinkomensquote tussen 2016 en 2020 stijgt van ruim 73 naar bijna 76 procent. Lonen en salarissen eisen een groter deel van de koek op.

Niet alleen vooruitkijkend, maar ook terugkijkend is er weinig reden voor de bemoeienis van Rutte met de loonvorming. Het Centraal Bureau voor de Statistiek rapporteerde eerder een stijging van het gemiddelde loon in het eerste kwartaal van dit jaar met ruim 2 procent. Dat desondanks het algemeen gevoelen is, dat de burger er bekaaid afkomt, is voor Rutte en zijn kabinet uiterst hinderlijk. 

Lex Oomkes is politiek commentator bij Trouw, en schrijft wekelijks een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden