Liberaal (als een aal)

'De rechts-liberalen hebben de betekenis van het woord liberaal verkwanseld', zei Jolande Sap afgelopen weekend in deze krant. Eertijds noemden zij en haar voorgangster Femke Halsema hun partij weleens links-liberaal, maar aan die profilering van GroenLinks zal nu wel een einde komen.

In het Latijn betekende liberalis 'dat wat een vrij man waardig is'. Daaruit ontwikkelde het woord diverse afgeleide betekenissen, zoals 'vrijgevig' en 'onbekrompen'. In die gunstige betekenissen leende onze taal het woord in de 15de eeuw uit het Frans of Latijn.

In de 18de eeuw kreeg liberaal ook een politieke betekenis. Het liberalisme stelde de vrijheid van het individu boven die van kerk en staat. Die individuele vrijheid klonk niet iedereen als muziek in de oren. 'De tuimelgeest van de eeuw' bezoedelde het woord, aldus een 19de-eeuwse scribent, die liberaal presenteerde als synoniem van 'oproerig, losbandig, rust en heil verstorend'. Ook de maatschappelijke vrijblijvendheid die met het laisser-faire van de liberalen geassocieerd werd, lag nogal eens onder vuur. Zo noemde Multatuli de liberale voorman Thorbecke 'liberaal als een aal'. Volgens historicus Johan Huizinga raakte liberaal vervolgens zo verbonden 'aan het verachte spooksel, dat bourgeoisie heette' dat men het woord 'eigenlijk niet meer gebruiken kon'. Toch bleek liberaal veerkrachtig en herstelde het woord zijn reputatie in de 20ste eeuw. We wachten daarom nog maar even af voordat we liberaal na Saps uitspraak op de mesthoop van de geschiedenis gooien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden