Libanon reportage / Geen sushi en witte wijn, maar olie

De uitnodigingen waren de deur uit en ze wisten al precies wat ze tijdens de openingsreceptie aan zouden bieden: sushi en witte wijn. Vier dagen later echter begon de oorlog. Van sushi en witte wijn is het nooit genomen en officieel bestaat Greymog, een studio voor film en geluid, dus niet. Werk is er ook amper. Toch hebben de jonge entrepeneurs Tarek Kandil en Munthasser Bayoud geen enkele twijfel: zij blijven in Beiroet.

„Ik kon zes keer meerijden naar Amman, waar een deel van mijn familie woont, maar ik wil niet weg. We hebben net ons bedrijf opgezet. Als ik nu weg ga, is het voorgoed voorbij,” zei de 25-jarige Tarek vanachter zijn zwarte zonneglazen. „Beiroet is ons thuis,” voegde de 23-jarige Munthasser toe. „Hier kunnen we iets betekenen.”

Het bedrijf moge officieel nog niet open zijn, Tarek en Munthasser hebben allesbehalve stil gezeten.

Ze maakten een korte film genaamd „Overtreding.” Het is een tragikomische kijk op de oorlog, waarin vluchtelingen en gasten van de Prague, het hipste cafe van Hamra, zich afwisselend uitlaten over het WK voetbal en het huidige conflict. De eerste oorlogsmop luidt namelijk dat Italië verantwoordelijk is voor de oorlog. Immers, Italië werd ook in 1982 wereldkampioen en ook toen viel Israël Libanon binnen.

Tarek is net afgestudeerd in Media en Marketing aan de Libanees-Amerikaanse Universiteit in Beiroet. Munthasser is bijna klaar met film. Beiden zijn soennieten en geen van fans van Hezbollah, maar ze vinden het Israelische geweld volstrekt buitenproportioneel en dus steunen ze het verzet. Vooralsnog zijn Tarek en Munthasser vol enthousiasme. Ze hopen dat de film in het buitenland vertoond kan worden en willen zo snel mogelijk een tweede maken. Maar wat als de oorlog lang gaat duren?

Even vallen ze stil. Zoals de meeste Libanezen kunnen ze zich niet voorstellen dat dit een kwestie van maanden wordt. De Verenigde Staten geven Israël nog twee of drie weken voor hun „grote schoonmaak”, maar dan moet de druk van de internationale gemeenschap ook Washington teveel worden, zo is de publieke opinie. „We gaan door, desnoods op water en brood,” zei Tarek strijdvaardig. „Als de oorlog niet binnen enkele weken eindigt, dan blijft Libanon op zijn minst in het nieuws. Misschien levert dat wat werk op.”

Zoals Tarek en Munthasser op hun manier een steentje bijdragen, zo doen tal van anderen dat ook. Hania Mroue opende recentelijk filmhuis Metropolis. Na een speciale openingsweek met films van het festival in Cannes, vertoont ze nu cartoons voor vluchtelingenkinderen. Mustapha ’Zico’ Yamout biedt in zijn ’huis der kunsten’ onderdak aan vluchtelingen. In heel Libanon vangen scholen, kloosters en familieleden momenteel zo’n 500.000 ontheemden op.

Ahmad Dirki is een van hen. Hij geeft in zijn vierkamer-appartement onderdak aan zijn stokoude oom en tante, en aan een neef en nicht met 4 kinderen. Zuid Beiroet is immers levensgevaarlijk. „Het is wat krap, maar tot nu toe gaat het prima,” zei de 42 jarige. „Mijn nicht kookt, dus ik eet goed. Maar af en toe knijp ik er even tussenuit. Het probleem, als het conflict lang gaat duren, is geld. Nu werken ik en mijn neef nog, terwijl mijn oom een pensioentje heeft. Maar stel dat wij onze baan of inkomen verliezen, dan wordt het moeilijk.”

Terwijl het leven duurder wordt, kunnen tal van bedrijven niet opereren en worden salarissen gekort. Michel Khoury, eindredacteur van een tijdschrift, kreeg vorige week te horen dat zijn salaris gehalveerd werd, wegens gebrek aan advertentiegelden. „Ik houd mijn opties open”, zegt de 41-jarige. „Stel dat dit conflict lang gaat duren of stel dat het weer een burgeroorlog wordt, dan moet ik mijn heil elders zoeken. Ik heb geen keus. Ik heb een hypotheek en twee kinderen.”

Veel Libanezen zijn als de dood voor een nieuwe burgeroorlog. Anders dan het overwegend joodse Israël, is Libanon een confessionele democratie, waarin 17 officieel erkende religies de macht delen. Het scenario van 1982, waarin Israël en Libanons meest fanatieke christenen een gezamenlijke agenda deelden, is nog niet vergeten. Politici en religieuze leiders benadrukken dan ook voortdurend nationale eenheid en saamhorigheid.

„Israël heeft de solidariteit onder Libanezen onderschat,” zei de Libanese Minister van Financiën Jihad Azour. „Overal helpen mensen elkaar. En dat blijft ook zo. Natuurlijk, niet iedereen steunt Hezbollah, maar dit wordt gezien als een aanval op het hele land, ook onder christenen.” De Libanese overheid heeft tot nu toe ook niet stilgezeten. Het werkte hard aan het stabiliseren van de Libanese pond, wat voorlopig gelukt is, en op het humanitaire vlak spendeerde de overheid zo’n 35 miljoen dollar aan de massa ontheemden in het land.

„Ik kom net terug van het vredesoverleg in Rome en natuurlijk hopen wij op een spoedig staakt het vuren,” zei Azour. „Stel dat het conflict langer gaat duren, dan kunnen wij de noodhulp voort zetten, zonder gevaar voor het voortbestaan van de staat. Verder is de internationale hulp op gang gekomen en we hopen op olie, opdat de elektriciteitscentrales kunnen blijven draaien. Verder bereiden wij ons al voor op het einde van het conflict, want dan zal de catastrofe zich pas werkelijk tonen. Niet alleen hebben tienduizenden mensen geen huis meer en is de infrastructuur verwoest, maar ook de private sector ligt in duigen. Werkelijk, als dit conflict niet snel stopt, reist Libanon 20 jaar terug in de tijd.”

Azour wees op het feit dat vorige week een melkfabriek en een houtbewerkingsbedrijf in de Bekaa Vallei met de grond gelijk werden gemaakt. Kassatly, een frisdrankenbedrijf met 100 werknemers, werd niet geraakt – maar kan niet draaien omdat elke vrachtwagen doelwit is. Uitgeverij Raidy werkt wel, maar krijgt de week- en maandbladen voor de Arabische markt het land niet uit.

Symbolisch voor de situatie waarin Libanon zich bevindt, is de dikke laag olie die inmiddels de hele Libanese kust bedekt, als gevolg van de Israëlische bombardementen op de olievoorraden van een elektriciteitscentrale. Het wordt nu al de grootste olieramp van de Middellandse Zee genoemd en het zal jaren vergen om schoon te maken. Misschien is dat een idee voor Tarek en Munthassers tweede film.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden