Libanezen hebben grotere zorgen

Rechtszaak over moord op ex-premier heeft minder prioriteit dan veiligheidssituatie en politiek

BEIROET - Toen de afgevaardigden van het Hariri-tribunaal de Libanese regering twee jaar geleden de arrestatiebevelen overhandigden, sprak Hezbollahleider Hassan Nasrallah klare taal. Geen enkele van de vier verdachten, allen aanhanger van zijn organisatie, zou overhandigd worden: 'nog in geen driehonderd jaar'. En nu vandaag - bijna negen jaar nadat in de Libanese hoofdstad Beiroet ex-premier Rafik Hariri bij een aanslag om het leven kwam, in Leidschendam de rechtszaak tegen de verdachten eindelijk begint - blijkt hij woord te hebben gehouden: het beklaagdenbankje is leeg.

De vier verdachten zouden in de periode voorafgaand aan de aanslag op 14 februari 2005 de schatrijke anti-Syrische zakenman Hariri hebben geschaduwd. Ze communiceerden met elkaar via verschillende mobiele telefoons, en kunnen zo volgens de aanklager van het Bijzonder Tribunaal voor Libanon met elkaar, de plaats van de aanslag en enkele andere sleutelplekken in verband worden gebracht. De telefoons werden na de aanslag niet meer gebruikt.

Moestafa Badreddine (52) zou het brein zijn en hij zou samen met de coördinator van de aanslag, Salim Jamil Ajasj (50), de Mitsubishi Canter hebben gekocht die met meer dan 2500 kilo explosieven naast het konvooi van Hariri tot ontploffing werd gebracht. Daarbij vielen naast de ex-premier, die zich opnieuw verkiesbaar wilde stellen, nog zeker 21 doden. Twee andere verdachten, Hoessein Hassan Oneissi (39) en Assad Hassan Sabra (37), verzorgden een valse video waarop de aanslag door een niet-bestaande terroristische cel werd geclaimd. Een vijfde verdachte, Hassan Habib Merhi, wordt mogelijk vandaag aan de zaak toegevoegd.

De verdediging zal proberen aan te tonen dat het bewijs, dat grotendeels berust op telefoongegevens, niet genoeg is voor een veroordeling. Volgens de pro-Syrische Hezbollah zit Israël achter de aanslag.

Desalniettemin zeggen aanhangers van Hariri, nu verbonden in de 14 maart-alliantie, dat het tribunaal gerechtigheid zal brengen. "Het stuurt het signaal dat het niet langer mogelijk is om iemand te vermoorden omdat je het niet met zijn ideeën eens bent, zonder dat je ervoor gestraft wordt. Je zal voor het gerecht moeten verschijnen", zegt Jamal al-Jarrah, een parlementslid voor 14 maart die zegt zelf dagelijks voor zijn leven te vrezen.

Toch is het tribunaal niet het gesprek van de dag in Libanon. Na een langdurige mediacampagne door Hezbollah geniet het tribunaal bijna geen legitimiteit meer onder haar sjiitische achterban. Bovendien hebben mensen grotere zorgen; Leidschendam is ver weg en een veroordeling kan jaren op zich laten wachten. De bomaanslagen zijn echter nog steeds dagelijkse realiteit. 27 december werd Mohamed Sjattah opgeblazen op slechts honderden meter afstand van plaats van de explosie uit 2005. Hij was een politiek adviseur van Rafiks zoon Saad Hariri, die eveneens premier was.

"Het tribunaal is geen prioriteit voor de Libanese bevolking op dit moment", zegt Lina Khatib, directeur van het Carnegie Middle East Center. Niet alleen de veiligheidssituatie eist meer aandacht op. Het land zit ook al tien maanden zonder regering. En volgende week begint in Genève de vredesconferentie over Syrië. Libanon heeft meer dan een miljoen Syrische vluchtelingen.

Volgens het tribunaal zelf is de zaak groter dan de aanslagen in Libanon. "Dit gaat niet alleen om Libanon. Het stuurt een signaal dat er een alternatief is voor terrorisme", aldus woordvoerder Marten Joesef. Het is het eerste gerecht dat een terrorisme-zaak beoordeelt. Joesef vertrouwt erop dat het Libanese volk het Hariri-tribunaal een nieuwe kans zal geven nu het bewijs gepresenteerd wordt. "Het is een nieuw hoofdstuk."

Omstreden VN-rechtbank in Leidschendam
Het Bijzondere Tribunaal voor Libanon werd in 2007 opgezet door de VN-Veiligheidsraad. Het past een combinatie van Libanees en internationaal recht toe en wordt voor de helft door Libanon gefinancierd.

Het tribunaal is al vanaf de allereerste dag controversieel; de aanvraag van Libanon werd ingediend door politici van de 14 maart-alliantie, die na Hariri's dood werd gevormd, en niet door het parlement. Het 8 maart-blok, waar Hezbollah ook deel van uitmaakt, probeert het sindsdien te ondermijnen. Hezbollah is fel tegen het tribunaal en heeft het gerecht altijd bestempeld als 'Israëlisch instrument'.

Aanhangers zeggen dat het gerecht een einde zal maken aan de cultuur van straffeloosheid rond politieke aanslagen.

Omdat de verdachten niet zijn gearresteerd, zit er niemand in het beklaagdenbankje. Het is voor het eerst sinds het proces van Neurenberg (1945-1946) dat een internationaal gerecht overgaat tot vervolging zonder aanwezigheid van de verdachten. Mocht een van de vier mannen toch verschijnen, dan kunnen ze de zaak opnieuw laten beginnen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden