Liane Latour moest het gebit uit de kotszak vissen

'Happy Birthday Connie', woensdag, 22.23 uur, Ned. 1.

Vijftig jaar geleden werd 'Connie', zoals het type internationaal wordt aangeduid, in gebruik genomen bij de KLM. Directeur Plesman had er na het zien van het ontwerp meteen een aantal van besteld. Met die technische wonderen wilde hij op Indië gaan vliegen. De geschiedenis pakte wat dat betreft anders uit. Maar het product van Lockheed bewees desondanks een reeks van jaren goede diensten.

De vijftigste verjaardag van Connie is voor Erik Latour aanleiding geworden een documentaire over 'het beste driemotorige vliegtuig ter wereld' te maken. Hij interviewde een van de vroegere piloten, de nu 94-jarige 'Fiets' van Messel, en de eerste 'vliegende kok' van de KLM, de 80-jarige Bertus Meijer. De laatste vertelt dat het kokkerellen aan boord destijds weinig om het lijf had. Het koken bestond er uit dat Meijer in een oventje zeven plateautjes warm kon maken. Albert Plesman liet overal rondbazuinen dat in zijn toestellen koks actief waren om het de passagiers naar het zin te maken. Vooral Amerikanen waren er zeer van gecharmeerd dat je hoog boven het aardoppervlak rustig van een warme warme maaltijd kon genieten.

De prijs van het vliegticket was er trouwens naar. In die eerste na-oorlogse jaren kwam een retourtje New York neer op een bedrag dat volgens de huidige maatstaven rond de veertienduizend gulden zou liggen.

Er was aan boord slechts plaats voor veertien passagiers en dat met een bemannning van negen. Maar de veertien hadden de luxe, dat tijdens nachtelijke vlieguren hun zitplaatsen snel in vrij comfortabele bedden konden worden omgetoverd.

Liane Latour (78), een tante van de documentairemaker, vertelt over haar ervaringen als eerste KLM stewardess. Plesman wilde na de oorlog 'een stel gezonde Hollandse meiden' op zijn toestellen. Liane was een van de vrouwen die het avontuur aangingen. De praktijk was geen pretje. Bij slecht weer ging een grote kotszak rond bij de passagiers. De keer dat een van hen ineens schreeuwde dat zijn gebit ook mee was gegaan en wat daarop volgde, zal Liane niet gauw vergeten.

Liane Latour wilde meer. Zij leerde vliegen en werd de eerste vrouwelijke KLM-piloot. Na de officiële presentatie van de documentaire moest Liane Latour er aan geloven dat ze met vragen werd bestookt en dat terwijl zij de pers altijd verre van zich heeft weten te houden. “Toen ik eenmaal in het bezit was van een vliegbrevet werd mijn uurloon als stewardess met een rijksdaalder verhoogd. Daar werd je ook niet rijk van.”

Dat ze wel eens vloog moest geheim blijven omdat Plesman 'geen gedonder' wilde. Als de passagiers aan de weet kwamen dat ze zich aan een vrouw hadden toevertrouwd kon dat wel eens verkeerd uitpakken. Maar het lekte toch snel uit.

Liane Latour werd sindsdien alleen nog maar op vrachtvliegtuigen ingezet. Ook daar kon zij zich uitleven in wat haar grote hobby was geworden. “Vooral met slecht weer dat gevecht tegen de elementen in een toestel waarin nog veel op het inzicht van de piloot aankwam.” Ze glundert nog als ze daaraan terugdenkt.

Uiteindelijk bracht Liane Latour het tot piloot van de toenmalige regerings-Dakota. Als zodanig vloog ze ook regelmatig leden van de koninklijke familie. “Maar als prins Bernhard aan boord was, vloog hij.”

De prins heeft naar hij in de documentaire durft te bekennen in Zuid-Amerika eens zonder over de vereiste papieren te beschikken met de 'Connie' gevlogen. Toen dat uitlekte en de piloot die hem deze kans had geboden de laan uitgestuurd dreigde te worden, belde de prins de Braziliaanse ambassadeur om te vertellen dat hij het noodzakelijke brevet wel degelijk had. Hij wilde dat papiertje wel even komen tonen. De zaak was daarmee voor elkaar. De ambassadeur hoefde niets te zien. Gelukkig voor de prins want hij had pokerspel gespeeld. Het vereiste vliegbrevet had hij toen niet.

De 'Connies' verdwenen in de jaren zestig massaal naar de schroothoop. Van de KLM-vloot waren 'de Roermond' en 'de Franeker' verongelukt. 'De Tilburg' werd verkocht aan een buitenlandse maatschappij die er tijdens de 'koude oorlog' een Amerikaanse basis in Alaska mee bevoorraadde.

Het werd vanaf dat moment rond 'Connie' steeds schimmiger. Een eigenaar in Texas gebruikte het toestel voor vervoer van lingerie. In de jaren zeventig werd het toestel ingezet op een smokkelroute tussen Amerika en Mexico. Een tijdlang werd er zelfs marihuana in vervoerd.

Korte tijd kwam de vroegere KLM reus weer regelmatig in Nederland toen een handelaar er tomaten mee naar Canada exporteerde.

Een opvallend hoofdstuk van de nu vijftigjarige werd geschreven toen Mick Jagger het toestel huurde voor een wereldtoernee van zijn Rolling Stones. 'Connie' werd overgeschilderd en van hun logo voorzien. Zo vloog het toestel naar Australië en Nieuw-Zeeland. Dat het onderweg een van de propellors verloor moet als een bedrijfsincidentje worden gezien, vindt de toenmalige eigenaar.

Nederland is 'Connie' vergeten. De KLM had er een paar jaar geleden zelfs geen geld voor over het toestel in de vertrouwde KLM-kleuren te laten overschilderen. Erik Latour heeft het gevoel tenminste iets te hebben gedaan voor de vijftigjarige. Via zijn documentaire 'Happy Birthday Connie' maken de televisiekijkers wat hij noemt 'een 'reis door de tijd'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden