Li en Xi oneens over economisch beleid

hervormingen | Het verschil van inzicht tussen China's premier en president komt steeds meer aan het licht.

Het leek wel of president Xi Jinping zijn woorden precies zó had gekozen dat hij zijn premier volledig tegensprak. Terwijl premier Li Keqiang het tijdens een bijeenkomst van de Staatsraad op 4 juli had over de noodzaak China's staatssector 'af te laten slanken' en daarbij de 'wetten van de markt' niet uit het oog moest verliezen, stelde president Xi juist dat China's staatsbedrijven onder leiding van de Communistische Partij 'resoluut sterker, beter en groter' moeten worden. Ook zei Xi dat de staatssector, die met zijn torenhoge schulden een zorgenkind is van de Chinese economie, de 'belangen van het volk' behartigt.

De conflicterende uitspraken van Xi en Li, het bestuursduo dat sinds 2012 aan de macht is in China, worden gezien als het zoveelste teken van verdeeldheid aan de top over de economische richting van het land. Dat hervormingen noodzakelijk zijn om China's economie efficiënter en duurzamer te maken staat vast, maar over de snelheid waarmee de aangekondigde marktmechanismen moeten worden doorgevoerd, bestaat onenigheid.

Opvallend daarbij is dat president Xi zich uitdrukkelijk bemoeit met het economische beleid. Sinds de start van China's economische hervormingen eind jaren zeventig is het gebruikelijk dat de premier en zijn Staatsraad verantwoordelijk zijn voor de economie, terwijl de president leiding geeft aan leger en politiek. Xi richtte echter in 2013 een nieuwe bestuursgroep op voor algemene hervormingen op maakte zichzelf het hoofd van een belangrijk economisch orgaan. Ook gaf hij een leidende rol aan economisch expert Liu He, een oud-klasgenoot van de middelbare school.

De machtsverschuiving, karakteristiek voor president Xi's bestuursstijl waarin hij meer macht naar zich toetrekt dan gebruikelijk was onder zijn voorgangers, voltrok zich tot nu toe vooral achter gesloten deuren. Maar dit jaar lijkt steeds duidelijker dat premier Li , een vertrouweling van China's voormalige president Hu Jintao, het onderspit aan het delven is. Zo verscheen er op 9 mei op de voorpagina van het Volksdagblad een uitgebreid interview met een anoniem 'gezaghebbend persoon' over de economie. In het interview, waarvan wordt gedacht dat Liu He of zelfs de president zelf erachter zit, wordt zware kritiek geleverd op het economische beleid van de premier. Die zou te veel krediet in de economie pompen, terwijl de aangekondigde veranderingen uitblijven. Eerder kreeg premier Li al aanmerkingen op de tegenvallende handelscijfers (een daling van zeven procent in plaats van de geplande zes procent groei) van vorig jaar.

Volgens Barry Naughton, een expert op het gebied van de Chinese economie aan de Universiteit van Californië in San Diego, is de kritiek op premier Li onredelijk. De Chinese premier, zo schreef hij vorige week in de invloedrijke China Leadership Monitor, 'bevindt zich in een onmogelijke positie'. De ruim 600 miljard euro aan overheidsinvesteringen die hij in het eerste kwartaal van 2016 goedkeurde mogen omstreden zijn, ze zijn ook noodzakelijk om de groei van China's BNP boven de 6,5 procent te houden, een harde eis van president Xi. Die is bang dat te lage groei tot maatschappelijke onrust zal leiden. Het ligt daarom voor de hand, aldus Naughton, dat de kritiek aan de premier persoonlijk moet worden opgevat. Eind 2017 is het volgende Partijcongres, waarop belangrijke leiderswissels worden voltrokken. Het is niet ondenkbaar dat Xi zijn premier zal proberen te vervangen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden