Lgbti'ers vrezen voor hun toekomst in Turkije

Deelnemers aan een modeshow van lgbti'ers in Istanbul, november 2014. wachten backstage op hun optreden. Beeld REUTERS
Deelnemers aan een modeshow van lgbti'ers in Istanbul, november 2014. wachten backstage op hun optreden.Beeld REUTERS

De vrijheid van geaardheid staat in Turkije onder druk nadat de gouverneur van Ankara alle lgbti-evenementen verbood.

Seyhan Arman bouwt een kartonnen clitoris. Doos voor doos wordt het geslachtsorgaan in elkaar gestapeld. "Voor 12.500 dollar begint de operatie!", roept ze naar het publiek. "Volumineuze schaamlippen kosten 10.500 dollar. En als je geen geld hebt, ga je langs bij Ahmet de slager. Die doet het voor 5000. Maar dan weet je niet of je een poesje of een hondje krijgt."

Schatergelach klinkt door de theaterzaal in Istanbul. Arman is een bekende transseksuele actrice. Met rode mantel paradeert ze over het podium. Maar haar toneelstuk is bloedserieus. "Het stuk gaat over het leven van transseksuelen in Turkije", vertelt de actrice vanuit de make-up kamer. Ze is zelf ook transseksueel. "Ik vertel over familieproblemen, sociale druk, sekswerk. Kortom, de strijd om te bestaan."

Dit soort shows zijn nog altijd mogelijk in Istanbul. De wereldstad kent een grote lgbti-gemeenschap (afkorting voor Lesbian Gay Bisexual Transgender en Intersex). Turkije was het eerste moslimland dat een Gay Pride organiseerde, in 2003. Een handjevol mensen kwam opdagen. In 2013 waren dat er bijna 100.000.

Demonstraties

Maar die diversiteit wordt bedreigd. In 2015 werd de Gay Pride in Istanbul afgelast. Veiligheidsrisicos, aldus de gemeente. Dat argument werd snel een oude bekende. Zeker nu in Turkije sinds de couppoging de noodtoestand geldt, zijn grote spontane demonstraties ondenkbaar. Dit jaar schoot de politie met rubber kogels op mensen die toch de verboden Gay Pride wilden bijwonen.

Buiten Istanbul is er nog minder ruimte. Twee weken geleden verbood de gouverneur van Ankara besloot alle lgbti-evenmenten in de hoofdstad. Deze zouden een 'expliciet en nabij gevaar' vormen voor de openbare orde, publieke gezondheid en moraliteit, sociale gevoeligheden en de bestrijding van misdaad, aldus de officiële verklaring.

Het werd stil. Lgbti- organisaties waren geschokt en vooral bang. Een week lang weigerden ze te spreken met de pers. "Dat kan tot problemen leiden", liet een woordvoerder weten. "Er is nu veel angst. We moeten eerst afwachten wat er komen gaat."

Uiteindelijk durfde Yildiz Tar (27) toch het woord te nemen. Hij is media-coördinator van Kaos GL, een van de oudste en belangrijkste lgbti-rechtenorganisaties in Turkije, opgericht in 1994. Over de de telefoon in Ankara klinkt hij ongerust, maar strijdbaar. "We zullen het verbod aanvechten in de rechtbank. De beslissing van de gouverneur is in strijd met de grondwet en schendt de meest basale rechten van onze gemeenschap. Hij heeft het over publieke veiligheid, maar wat dacht je van onze veiligheid?"

'Perverselingen'

Toch gaat het om meer dan alleen zijn eigen rechten. "Er is veel meer aan de hand", vertelt Tar ernstig. "Het besluit van de gouverneur staat in een context van de herinrichting van de publieke ruimte in Turkije. Daarmee doel ik niet zozeer op islamisering, maar vooral een aanval op democratische en maatschappelijke organisaties. Wij zijn daar een sterk onderdeel van. Die zichtbaarheid zorgt voor problemen."

Dat heeft Anil Kocaoglu persoonlijk ondervonden. Hij studeerde vorig jaar af in Istanbul en doet nu een master in Zweden. Vorige week stond hij ineens in de krant. Boven een groepsfoto met regenboogvlag staat de kop: 'Europese Unie steunt perverselingen'. "Deze immorele figuren komen samen onder de naam van een lgbti-studieclub om hun ziektes te verspreiden", schrijft de kleine islamitische krant Yeni Akit. "De homo's die immoraliteit als levensstijl hebben, worden gesteund door het Westen." Die laatste bewering deed de krant al eerder, in een artikel met daarop ook een foto van voormalig Nederlands consul-generaal Robert Schuddeboom.

Kocaoglu probeert het weg te lachen, maar de student heeft zorgen. De krant vermeldt naam, locatie en tijdstip van een aankomend evenement van zijn oude studieclub. "Yeni Akit mag dan wel een kleine krant zijn", zegt hij, "ze kunnen wel degelijk de agenda bepalen. Politici nemen hun woorden over publieke moraliteit over. Als een krant een evenement aanvalt, kan het ineens verboden worden."

In de theaterzaal lijkt het publiek van de Seyhan Arman dan ook opgelucht wanneer haar show voorbij is. "We waren erg nerveus of dit niet op het laatste moment verboden zou worden", vertelt Kivilcim Arat, een vriendin van de actrice.

Volgens Arat, die zelf ook transseksueel is, zijn deze evenementen van groot belang voor de lgbti- gemeenschap. "Met dit soort optredens willen we laten zien dat we er zijn, en dan niet alleen in de hoeken waar de samenleving ons in wegdrukt."

Maar die zoektocht naar zichtbaarheid moet voortaan verborgen blijven. "Het publiek bestaat vooral uit vrienden en kenissen", geeft Arat toe. "Er zouden veel meer mensen komen, maar voor de zekerheid hebben we het evenement van Facebook verwijderd. Je weet nooit wat de politie kan doen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden