Reportage

Levenslessen in cursusvorm

Hogeropgeleide Londenaren leren in de School of Life met een eclectische mix van inzichten uit filosofie, literatuur en psychologie om beter om te gaan met problemen die ze in hun leven tegenkomen.Beeld School of Life

Bestseller-filosoof Alain de Botton opende in 2008 zijn School of Life in Londen. Met een mix van inzichten uit filosofie, literatuur en psychologie leren hogeropgeleiden er om te gaan met problemen die zij in hun leven tegenkomen. Zoals een gebrek aan zelfvertrouwen.

'Is dit niet wat voor jou?' Haar vriendin had het met de nodige omzichtigheid gevraagd, zegt de 49-jarige Chrys, nippend aan haar wijn. "Maar als iemand je naar een cursus zelfvertrouwen stuurt, dan is dat toch even confronterend."

Ze staat met twintig andere deelnemers aan de cursus 'Hoe krijg ik zelfvertrouwen' in de ontvangstruimte van de School of Life in Londen. Ingeklemd tussen een schoonheidssalon en een internetshop ziet dat cursuscentrum er van buiten uit als een willekeurige winkel aan Marchmont Street in Bloomsbury. Die wijk in het centrum van de stad staat te boek als een literaire en intellectuele buurt, dankzij de universiteit die er is gehuisvest en dankzij schrijvers als Virginia Woolf die er ooit resideerden.

Het was vanwege die rijke literaire historie dat bestseller-filosoof Alain de Botton de school er in 2008 vestigde. De Botton houdt van literatuur. Hij schreef ooit het boek 'Hoe Proust je leven kan veranderen'. Want of het nu filosofie of literatuur is, voor De Botton gaat het altijd om de praktijk. Dat is ook het doel van de school. Hogeropgeleide Londenaren leren er met een eclectische mix van inzichten uit filosofie, literatuur en psychologie om beter om te gaan met problemen die ze in hun leven tegenkomen. Zo'n vijftien docenten bieden per semester rond de veertig cursussen aan, met onderwerpen als: 'Hoe vind ik een baan die ik leuk vind', 'Hoe word ik creatiever' of 'Weerbaarheid voor ouders'. Ook zijn er weekendtrips en geeft de school boeken uit, waarvan er onlangs bij de Arbeiderspers zes in de Nederlandse vertaling verschenen.

In Nederland werpen de initiatiefnemers van 'denkstation' Brandstof in Amsterdam zich op als ambassadeurs van De Botton cum suis. Zo organiseerden zij vorige week in samenwerking met de Londense school een filosofisch festival in de Amsterdamse Beurs van Berlage, waar honderden bezoekers op afkwamen. De Botton en andere medewerkers van de levensschool gaven lezingen. Ook de bloem van de Nederlandse publieksfilosofie was aanwezig.

Bescheiden
Zo massaal als het festival in Amsterdam was, zo bescheiden en klein is de alledaagse praktijk van de levensschool in Londen, op deze natte en koude maandagavond.

Via een smal trappetje dalen de deelnemers af naar de kelder. Hier is het plafond laag, aan één kant bedekken dieprode gordijnen de muur, op de overige witte muren zijn boekenkasten getekend en ook ramen met bloemen langs de kozijnen. Het licht is gedimd. Een projectiescherm toont Superman, die met heroïsch uitgestrekte arm de lucht doorklieft.

Chrys zoekt een stoel. Haar vriendin had wel een punt toen ze haar de cursus aanraadde, geeft ze toe. "Ik kan wel wat meer zelfvertrouwen gebruiken. Als kunstenaar - ik teken en schilder - moet ik de hele tijd mijzelf promoten. Ik heb nooit sollicitatiegesprekken, maar in feite is mijn hele leven één lang sollicitatiegesprek. Dat zet me onder druk."

Cursusleider David Baker - een energieke veertiger met sneakers, spijkerbroek en zwart designbrilletje - zit op een stoel naast het projectiescherm. "Even voor de goede orde", zegt hij, "ik ga jullie niet de 'vijf geheimen van zelfvertrouwen' ontvouwen of zoiets. Zo werken wij hier niet." En dan, nadrukkelijk: "Zelfvertrouwen is geen kwestie van karakter. Dat denken we vaak wel: het iets is dat je hebt of niet, waarmee je geboren bent. Maar ik ben er ongelooflijk zeker van dat het een vaardigheid is waarin je jezelf kunt trainen!"

Hij haalt de psycholoog Martin Seligman van het 'Positive Psychology Network' aan. "Seligman zei: die negatieve stem in je hoofd, die je de hele tijd influistert dat je het nóóit zult kunnen, die hoort niet bij je. Bestrijd hem als een vijand die er op uit is je ongelukkig te maken. Maak een vijand van pessimistische gedachten."

Dan splitst hij de cursisten op in kleine groepjes. Ze moeten zich een recente gebeurtenis voor de geest halen waarin iets niet lukte. "Lag dat aan jou, de anderen, of gewoon aan de situatie?" vraagt Baker. "We gaan een 'verantwoordelijkheidstaart' tekenen. Trek een cirkel op een vel papier en verdeel die cirkel in drie delen: ik, de anderen en de situatie. Wie geef jij het meest de schuld van deze mislukking?"

"Maar", waarschuwt hij meteen, "toon de taart nog niet aan de anderen uit je groepje. Leg hun eerst je casus voor en laat ze dan ook een tekening over jouw gebeurtenis maken. Het verschil tussen hun en jouw tekening, daar gaat het om."

Opgelucht
Jackee (50) en Clara (31) zitten samen in een hoekje van de kelder. Jackee heeft een boek geschreven, vertelt ze. Maar haar redacteur stuurde het manuscript terug: ze moet drastisch gaan schrappen. Clara luistert aandachtig en tekent dan een taart: ze geeft de situatie alle schuld, en ruimt een piepklein partje in voor Jackee. Nu toont Jackee háár taart. Die ziet er precies omgekeerd uit. "Maar hier kun je echt niets aan doen!", roept Clara. "Zo werkt het gewoon. Manuscripten komen soms wel vijf keer terug voordat ze publicabel genoeg geacht worden." Jackee is zichtbaar opgelucht.

Zelf is Clara net ontslagen bij de marketingafdeling van een krant. "Ik werkte er zes jaar. Nu sta ik zomaar op straat." Het ritueel van taartjes-uitwisselen herhaalt zich, met precies dezelfde uitkomst.

Na afloop van de cursus drinkt Chrys nog een wijntje in de ontvangstruimte. "Het is hier net alcoholics anonymous", lacht ze. Inderdaad is de sfeer er een van een zelfhulpgroep. De deelnemers vinden steun bij elkaar, spreken elkaar moed in. Dat kunnen ze ook gebruiken: het merendeel is in de dertig en heeft een kantoorbaan. Ze zijn bezig met carrière maken en moeten omgaan met de competitie op de werkvloer. "Ik werk in de mode, dat is een heel agressieve wereld", zegt Sarah (35), die naast haar staat. "Mijn directe collega's hebben veel meer ervaring dan ik, dat is intimiderend."

Chrys is blij dat haar vriendin haar naar deze cursus stuurde. "Het idee dat je zelfvertrouwen kunt leren, vind ik bemoedigend. Je leven is een project, iets dat groeit. Je bent nooit af. Dat geeft ontspanning: ik hoef niet direct perfect te zijn."

Seculiere kerkdiensten
Naast de cursussen organiseert de School of Life ook incidentele 'seculiere kerkdiensten', in een groter gebouw in Londen. Tijdens die bijeenkomsten is er altijd een preek die 'onderzoekt welke waarden we in ons leven zouden moeten volgen' - maar religieus zijn de preken niet, aldus de school. "De School of Life springt in het gat dat de oudere religie heeft achtergelaten", zegt cursusleider David Baker (49). Hij is van huis uit journalist en geeft nu anderhalf jaar cursussen in de School of Life. Daarnaast is hij voorzanger in een synagoge. "Vanuit mijn joodse achtergrond heb ik vooral de waarde van het leren meegekregen. De docenten vertrekken allemaal vanuit hetzelfde mensbeeld, los van hun persoonlijke achtergrond. Autonomie staat bij ons centraal." Hoewel er tal van cursuscentra in Londen zijn, is de School of Life uniek, aldus Baker. "Die andere centra zijn ofwel te academisch, ofwel te praktisch. Hier leer je nadenken en krijg je tegelijk de kans de lesstof toe te passen in je leven. Vind zulke plekken maar eens, op maandagavond, zelfs in eeen metropool als Londen zijn die schaars."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden