Levenslang is niet meer altijd levenslang, maar het kabinet worstelt met de uitvoering

Beeld ANP

Een gevangene die in 1985 levenslang kreeg, moet binnen twee maanden antwoord krijgen op zijn gratieverzoek van ruim anderhalf jaar terug.

Minister Sander Dekker (rechtsbescherming) talmt ten onrechte met dit verzoek, oordeelt de rechtbank Den Haag vandaag in kort geding. Het was aangespannen door Cevdet Y, die in 1984 tot levenslang werd veroordeeld voor de schietpartij een jaar daarvoor in het Delftse café Het Koetsiertje. Na een caféruzie keerde hij terug om ogenschijnlijk in koelen bloede zes mensen dood te schieten, onder wie een meisje van 12.

Perspectief

De laatste jaren is het inzicht gegroeid dat ‘levenslang niet altijd levenslang hoeft te zijn’. Er moet perspectief zijn voor een gevangene die zich goed gedraagt, volgt uit Europese verdragen voor de mensenrechten. In 2016 werd besloten dat na uiterlijk 27 jaar cel deze straf altijd wordt heroverwogen. De zaak van Y, die bijna 35 jaar vastzit, illustreert opnieuw dat de overheid in de praktijk moeite heeft met de uitvoering van het nieuwe beleid.

De gevangene woont al sinds 2001 in een tbs-kliniek, mede met het perspectief om zich voor te bereiden op een eventueel gratieverzoek. In maart vorig jaar besliste het gerechtshof hier positief over. De nabestaanden van de schietpartij hadden zich twee jaar daarvoor tegenstander getoond van gratie. Maar volgens het hof is hun standpunt weliswaar belangrijk, maar niet doorslaggevend. Dekker liet  weten niet opnieuw een onderzoek onder de nabestaanden uit te laten voeren, en binnen een redelijke termijn over het gratieverzoek te beslissen. Doorgaans is dat een half jaar, het zou nu iets langer duren.

De minister deed er ruim een jaar langer over en deelde bovendien vorige maand mee dat hij meer tijd nodig heeft, om toch nog een nabestaandenonderzoek uit te voeren. Ook wilde hij nog een reclasseringsrapport. De langgestrafte, inmiddels binnen de tbs-kliniek verhuisd naar het open gedeelte, spande een kort geding aan. Hij wilde een snelle, en positieve beslissing over het gratieverzoek.

Opschieten

Over de inhoud van het verzoek gaat Dekker, bevestigde de Haagse rechter vanochtend die daarom niet wil zeggen of gratie terecht is. Maar de minister moet wel opschieten en binnen twee maanden een beslissing nemen. Formeel is dat een voordracht voor de koning.

Drie jaar terug kreeg Y. na twee jaar procederen ook gelijk in kort geding. De rechter verplichtte toenmalig staatssecretaris Klaas Dijkhoff toen met de tbs-kliniek en de advocaat van Y. te gaan overleggen over de laatste fase in de resocialisatie van Y. Die ging al op onbegeleid verlof, in het kader van zijn gratieverzoek. Aan die vorm van verlof, ook een stap in de resocialisatie met het oog op mogelijke gratie, ging vier jaar procederen vooraf.

In Nederland zitten rond de veertig mensen een levenslange gevangenisstraf uit.

Lees ook:

Hoge Raad: Levenslange celstraf is nu humaan genoeg in Nederland

Nu er na 25 jaar cel gekeken wordt naar herintegratie van de veroordeelde, is het beleid in Nederland humaan, oordeelt de Hoge Raad.

Nederlands ‘levenslang’ is langer dan in buurlanden

Voorstanders van ‘echt’ levenslange gevangenisstraffen wijzen graag op het aantal levenslang gestraften in onze buurlanden. Maar zij zien wel iets over het hoofd, vindt Peter J. P. Tak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden