Levenslang, cel, tbs: de plussen en minnen in het hoger beroep tegen Michael P.

Een rechtbanktekening van Michael P. in het gerechtshof in Arnhem. Beeld ANP

Voor de laatste keer werden deze week de feiten rond de verkrachting, ontvoering en dood van Anne Faber (25) in de rechtszaal besproken. Dat Michael P. (29) schuldig is, staat wel vast. Nu is het aan het gerechtshof in Arnhem om zich tot de uitspraak op 5 juli te buigen over de vraag welke straf passend is. De overwegingen in vier citaten. 

Advocaat-generaal Jan-Willem Grimbergen: 

“Als je bedenkt wat Anne Faber is overkomen, is levenslang een hele serieuze optie.”

Volgens de aanklager in hoger beroep is de zaak-Faber in gruwelijkheid bijna onovertroffen. Hij zei diep onder de indruk te zijn van de verhalen van de nabestaanden en beseft dat ‘geen enkele straf recht doet aan hun onpeilbare verdriet’. 

Toch is het aan het Openbaar Ministerie om een strafeis te formuleren. En daarbij volgde de advocaat-generaal net als de rechtbank eerder juridisch gezien een opvallende redenering. Hoewel een levenslange celstraf best op zijn plaats zou zijn, biedt dat te weinig garanties dat P. nooit meer vrijkomt.  

Tegenwoordig heeft iedere levenslang gestrafte namelijk het recht om na 25 jaar te vragen om te mogen beginnen aan een reïntegratietraject. Dat betekent nog geen vrijlating, maar het moet enig perspectief bieden. Toch wil het OM dat risico niet nemen. Door P. een lange celstraf (28 jaar) plus tbs met dwangverpleging op te leggen, is de garantie groter dat hij zo lang mogelijk van straat is, redeneert justitie. 

Advocaten Niels Dorrestein en Sander de Korte: 

“Bij P. overheerst het gevoel dat het verschrikkelijke wat hij met Anne heeft gedaan, voorkomen had kunnen worden als er een goede behandeling was geweest.”

Er zijn forse fouten gemaakt toen P. geleidelijk aan het terugkeren was in de maatschappij na een gevangenisstraf voor een eerdere dubbele verkrachting. Daar zijn inmiddels rapporten over volgeschreven. De blunders hadden wel degelijk invloed op wat hij Faber aandeed in 2017, betoogden zijn advocaten. Zo had P. grote stress, zonder dat zijn behandelaars dat doorhadden. 

De rechtbank zag het bij de uitspraak in juli vorig jaar juist als strafverzwarend dat P. nog tijdens zijn eerdere straf opnieuw de fout in ging. Maar volgens de raadslieden mag het feit dat de behandeling van P. niet deugde, niet in zijn nadeel werken. “P. ziet zichzelf als verantwoordelijk voor wat hij heeft gedaan, maar je kunt je ogen niet sluiten voor de fouten die zijn gemaakt door overheidsinstellingen.” 

Michael P.

“In de media, in de Tweede Kamer, in boeken, overal gaat het over Michael P. Daar heb ik heel veel last van.”

P. krijgt in zijn cel mee dat hij daarbuiten regelmatig onderwerp is van gesprek. Hij wordt erop aangekeken door medegedetineerden, zegt hij. Zelfs zijn familie noemt hem niet meer ‘Michael’ of ‘Mike’, maar ‘Michael P.’. Hij vindt dat het hof met al die negatieve media-aandacht rekening moet houden in de strafmaat. 

De straf van 28 jaar cel met tbs vindt hij sowieso veel te hoog. Volgens zijn eigen berekening is hij zeker 67 jaar als hij vrijkomt. Dat is praktisch levenslang, concludeert P.. 

Het hof kan bij de strafmaat de enorme media-aandacht voor een zaak meewegen. Overigens hoeft dat niet altijd in het voordeel van de verdachte uit te vallen. De aandacht kan ook worden gezien als een teken dat een zaak een grote maatschappelijk impact heeft. En dat kan juist strafverzwarend zijn. 

Elze van Heeswijk, moeder Anne Faber

“Er is een groot verschil tussen de juridische werkelijkheid en de waarheid.”

Michael P. spreekt niet de volledige waarheid, daar zijn de nabestaanden van zijn slachtoffer van overtuigd. Symbool voor zijn leugenachtigheid zijn Fabers sieraden geworden. Die zijn nooit teruggevonden, terwijl ze die altijd droeg. 

Het frustreert de moeder van Faber dat de verklaringen van P. toch als uitgangspunt worden genomen in het onderzoek, zei ze in haar slachtofferverklaring. “Het tijdstip van Anne’s overlijden was niet precies vast te stellen, dus blijft alleen de verklaring van de verdachte over. Dat is de juridische werkelijkheid geworden. Maar voor mij niet. Ik twijfel aan die werkelijkheid. Ik zal nooit weten hoelang mijn dochter heeft geleden.”

Dat P. niet alles vertelt, moet hem volgens de nabestaanden bij zijn straf worden aangerekend. Ze zijn ervan overtuigd dat datgene wat er is gebeurd nog vele malen erger is dan P. beschrijft. 

Minister neemt maatregelen

Een veroordeelde krijgt geen zeggenschap meer over wie zijn persoonsdossier en behandelgegevens mag inzien. Ook komt bij overplaatsing naar een forensische kliniek een verplichte afweging van de risico’s. Minister Sander Dekker van rechtsbescherming neemt deze maatregelen na zeer kritische rapporten over de gang van zaken rond Michael P. Volgens Dekker maakten die ‘pijnlijk duidelijk’ dat er een ‘blinde vlek is voor de risico’s’.
De minister hoopt hiermee toekomstige fouten te voorkomen maar benadrukt dat de risico’s met veroordeelden die terugkeren in de maatschappij ‘nooit nul’ zullen zijn. Gedetineerden in de forensische zorg zullen voortaan pas in de laatste fase van hun straf vrijheden krijgen.  

Lees ook:

Lange celstraf plus tbs in zaak-Anne Faber: een tweekoppig monster? 

Tbs is eigenlijk bedoeld om gestraften snel en veilig terug te laten keren in de samenleving. Maar justitie lijkt het bij Michael P. in te zetten om hem zo lang mogelijk vast te houden. Opmerkelijk, vinden juristen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden