Levenskunst aan de gracht

Een jaar nadat de Londense School of Life in Amsterdam is neergestreken, blijken ook Nederlandse dertigers vatbaar voor Alain de Bottons grasduinfilosofie.

Het pand aan de Amsterdamse Herengracht oogt vriendelijk, bijna bescheiden. De deur van The School of Life staat open, voor het raam met vrij zicht op de Westertoren zijn twee stoeltjes neergezet. Op de ordelijke counter staan zonnebloemen tussen roze en gele merchandise: linnen tassen met de opdruk 'Emotional baggage', een selectie boekjes over levenskunst. 'Minder piekeren over geld' bijvoorbeeld en boxjes met teksten van grote denkers.

En vooral veel titels van Alain de Botton, de geestelijk vader van het instituut, zoals 'Ode aan de arbeid' en 'Kunst als therapie'. Spullen en teksten waar de geest met plezier even overheen strijkt, als mogelijkheid, niet als dictaat. Zoals je grasduint in een mooie winkel waar het personeel zich niet opdringt.

Die luchtig-commerciële aanpak is de Britse filosoof Alain de Botton (1969) vaak voor de voeten geworpen. In zijn bestsellers, maar ook in de cursussen die hij sinds 2008 aanbiedt in de Londense headquarters, plukt hij niet alleen naar hartelust citaten uit filosofische klassiekers - de Nederlandse criticus Carel Peeters noemde het al eens 'apothekersfilosofie' - hij heeft daar bovendien een goed lopende business van gemaakt.

Volgens De Botton, die de elite in zijn land graag op stang jaagt, is er niets tegen geld verdienen, zolang je maar verkoopt waar echt behoefte aan is. En aan levenskunst ís behoefte, dat vindt ook Laurens Knoop, oprichter van de Nederlandse vestiging van The School of Life. "Er ligt goud op straat, pareltjes die je zo in je programma's kunt verwerken, zodat mensen er iets aan hebben. Dat is ook waar Alain de Botton zich heel erg bewust van is geweest."

Altijd op een kruispunt

De les van vanavond, 'Van goed voornemen naar goede gewoonte', kost 43 euro, inclusief drankje. Het publiek dat op de cursus afgekomen is, heeft wel iets te besteden. Het merendeel is ergens in de dertig, slank, goed gekleed. Uitzondering zijn twee al wat oudere vrouwen - de een is met pensioen, de ander werkt nog volop, te hard naar eigen zeggen. Mannen zijn veruit in de minderheid: niet meer dan drie.

Eén van hen, de 42-jarige Jeroen Last, is met zijn vrouw meegekomen. Zelf heeft hij niet zoveel problemen, zegt hij. Maar zo'n les is weer eens iets anders dan naar de film gaan. Ook de docent van vanavond is man: de voormalig japanoloog en tekstschrijver Frits Philips. Een autoritaire man lijkt hij niet, te oordelen naar zijn T-shirt-met-konijnenmotief, gymschoenen en relaxte houding. "Jij had hier ook kunnen staan", zegt hij later in de pauze tegen een cursist.

Helemaal volgens de eclectische De Botton-methode krijgen we eerst een plaatje voor ogen van de oude Babyloniërs, 'want die waren ook al bezig met goede voornemens'. We zien bebaarde mannen die elkaar iets overhandigen. Meteen daarop volgt een Romeinse januskop, 'want je staat altijd op een kruispunt tussen verleden en heden'.

Zo zal gedurende de avond nog een bonte verzameling fragmenten voorbijtrekken: gedichten, schema's uit afkick-methodes, stukjes uit het hindoe-epos de Upanishaden, een foto van steppingstones, tips van managementgoeroes. "Dit is wel een beetje glad", waarschuwt Philips bij een tekening uit Simon Sineks bestseller 'The Golden Circle'.

Die luchtig gepresenteerde citaten vormen de opmaat voor confronterende vragen, die we in groepjes van twee bespreken. "In hoeverre stel jij je open voor het onbekende?"

Zodra de discussie iets te gezellig wordt, gooit Frits een schokkend weetje in de groep: 65 procent van de Nederlanders heeft goede voornemens, maar niet meer dan acht procent slaagt erin die op te volgen. Treurig, vindt het publiek.

Stappenplan

Maar Philips weet ook hoe het komt. We spreken onszelf te vaak bestraffend toe: "Vijf kilo afvallen, Frits, jij kúnt dat!" En zo'n strenge toon lokt sabotage uit, "en huppetee dan ontkurk je tóch weer die fles".

Wat werkt dan wél? Daarvoor moeten we 'mindmappend' op zoek gaan naar onze diepste waarden, 'want die kun je niet faken'. Als het goede voornemen uit zo'n kernwaarde voortkomt, heeft het meer kans van slagen. Waarna in groepjes van twee ijverig wordt gewerkt aan een stappenplan.

Wie daarna nog twijfelt of het dit keer zal lukken de sigaret, de fles of het to-dolijstje de baas te blijven, krijgt nog een rij nuttige en grappige tips. Zo is het handig een mentor te zoeken, en bedenk welke vrienden je beter even kunt mijden. En volhouden, dat is natuurlijk het belangrijkste. Op de muur verschijnt een uitspraak van Winston Churchill: 'Never, never, never give up'.

Na afloop, bij thee en wijn, ontspint zich tussen de drie samengeschoolde mannen een discussie of zo'n samenkomst niet te vrijblijvend is - wie houdt je straks aan je goede voornemens? Maar Casper Silvis (22) vindt dat losse verband juist prettig. Eerder volgde hij een cursus bij YourLab, maar daar wilden ze hem meteen inpalmen. Dat vond hij niks. "Ik ben hier om een ervaring op te doen, ik hoef niet bekeerd te worden.''

Daarmee verwoordt hij exact de visie van organisator Laurens Knoop. Hij is katholiek opgevoed, maar in de kerk, zegt hij, kreeg hij antwoord op vragen die hij zelf helemaal niet had gesteld. "Serieus: de kerk snapt er echt de ballen van, hoe je met vragen omgaat. Je kunt gras niet laten groeien door aan de sprietjes te trekken. Je moet mensen niet gaan vertellen: het ís zo. Dat wil de jonge generatie niet."

Niet dat Knoop zich verwant voelt met een 'mega-atheïst' als Alain de Botton. Een citaat uit de Bijbel mag best eens in zo'n les voorbijkomen. "Jonge mensen begrijpen ook wel dat de Bijbel niet zomaar een flutwerkje is, of de Koran. Jezus en Mohammed zijn niet voor niks al zolang populair. Als het maar niet leidt tot dogmatisme, tot geloof in één antwoord."

Beter ruzie maken

"Geloof is toch vrij irrationeel", vindt Eva Krook, de rechterhand van Laurens Knoop. Wel geeft ze toe dat The School of Life vrijblijvend kan zijn. "Je koopt een kaartje, je gaat een keer en je doet er verder misschien niks mee. We beloven ook niet dat we een soort saviour zijn, die jou gaat coachen voor het leven. We zijn meer een school in goede vragen, dan een school in het enige juiste antwoord. Al hebben we weleens een jongen gehad die daar heel boos om werd. Die had allemaal cursussen gevolgd over de kunst van het beslissen en de docenten hadden allemaal verschillende inzichten. Die zei: ja, nou weet ik het helemaal niet meer!"

Met zulke reacties zit het team niet in zijn maag - en de deelnemers trouwens ook niet. Een bezoeker vertelt vrolijk dat hij enorme ruzie kreeg met zijn vriendin vlak nadat zij de populaire cursus 'Beter ruzie maken' had gevolgd.

En zo gaan we opgewekt naar huis, elk met onze eigen notities en mindmap op zak, opgelucht helemaal zelf kunnen bepalen of we daar ooit nog iets mee gaan doen.

650 cursisten per maand

"Multimiljonair zul je er niet van worden", zegt Eva Krook van de Amsterdamse School of Life. Maar verlies maakt de Nederlandse tak niet. De afgelopen zes maanden is het aantal bezoekers aan het pand op de Herengracht verdubbeld, vooral dankzij uitbreiding van het cursusaanbod. Per maand komen nu gemiddeld 650 mensen, tegen 325 in 2014. Het overgrote deel van de bezoekers, 75 procent, is vrouw, de helft komt uit Amsterdam. De meesten zijn hoogopgeleid. De onderwerpen van de lessen strekken zich uit van liefde ('Hoe vind ik de ware') tot werk ('Herontdek jezelf na ontslag) en van 'zelf' ('Rust in je hoofd') tot community ('Hoe verbeter ik de wereld'). Ook organiseert The School of Life rondleidingen door musea, bezoekt ze festivals als Lowlands en Oerol en organiseert ze optredens voor huurders van Schiphol Real Estate. The School of Life is in 2008 opgericht in Londen door filosoof Alain de Botton. Vestigingen zijn verrezen van Parijs tot Melbourne.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden