'Levensboom is iets anders dan spiritualiteit'

Ex-non Suzanne van der Schot schildert in het kader van de Maand van de Spiritualiteit een levensboom. Ze laat de workshop met enige verwondering over zich heen komen.

Koert van der Velde

’Niemand wil dolen, we willen allemaal thuiskomen, houvast hebben”, zegt Frans Hazelzet tegen de dertien vrouwen die de levensboom komen schilderen ter gelegenheid van de maand van de spiritualiteit. De boom der bomen is het symbool van geworteldheid, en is vanwege de hoogte ook symbool voor verbinding tussen hemel en aarde, had Hazelzet op Wikipedia, gelezen, vertelt hij. „Nu is het leuke dat je door de boom te schilderen kunt thuiskomen.”

Ex-non Suzanne van der Schot laat het met enige verwondering over zich heen komen.

Nadat Hazelzet heeft rondgelopen met wat plaatjes die de verbeelding moeten stimuleren, zoeken de deelnemers een tafeltje uit, waar ze een uur lang spiritueel met de kwast en zichzelf aan de gang zullen gaan.

’Denk er niet te veel bij na’ en ’doe het misschien blind’ had Hazelzet nog geadviseerd, maar aanmoedigingen waren voor de meesten niet nodig.

De levensboom laat zich voor de meeste vrouwen gemakkelijk uitbeelden. Kunstig worden de doeken volgesmeerd. Van der Schot zwoegt op een wezen zonder hoofd in kleermakerszit. Niet om een symbolische reden, maar gewoon ’omdat anders de benen van het papier zouden vallen’. Zo laat je volgens Hazelzet ’dingen gebeuren die je niet had kunnen bedenken’.

De workshop eindigt met een bespreking. Van der Schots werk springt er door vorm en kleur uit, zegt Hazelzet. „En is in zijn onafheid een prachtig beeld.”

„Ik deed maar wat er in me opkwam”, zegt Van der Schot als ze weer buiten staat. „Ik had net zo goed een fiets kunnen schilderen”, zegt ze. „De levensboom kan dan best een oud symbool zijn, en in allerlei culturen voorkomen, maar ik vind het allemaal wat te voor de hand liggen: de wortels symbool voor geaardheid, de takken voor de hemel, een inkoppertje. Zo ken ik er nog wel tien.

„Het één keer in een uurtje schilderen van de levensboom is me te vluchtig. Je zult je werkelijk moeten verdiepen, wil het betekenis krijgen.”

Een eenmalig gebruikt, voor de hand liggend symbool kan soms toch krachtig zijn, erkent ze. Zoals de schep aarde die ze onlangs tijdens een begrafenis op de kist van een overledene moest gooien.

Het was voor haar een krachtig ritueel. Maar het tekenen van de levensboom was dat niet. „Ik vond het best leuk, lekker kliederen met verf. Het was ook wel rustgevend. Maar het is heel iets anders dan spiritualiteit.”

Van der Schot denkt in het ’thuis willen komen’ door lekker een uurtje te verven iets egocentrisch te kunnen zien. „Het gaat wel heel erg over mijzelf. Welke betekenis ik geef, om hoe ik me voel. Niet dat lekker met jezelf bezig zijn erg is, helemaal niet. Noem het alleen geen spiritualiteit.”

Als voorbeeld van wat voor haar wel een spiritueel gebeuren is, noemt ze de eucharistie. „Daar gaat een oproep van uit. Een oproep die mij bepaalt bij de ander. Als ik er verder niets mee zou doen dan van de ervaring genieten dan had dit ritueel geen nut.

„Als spiritualiteit draait om het je goed voelen, om het ervaren, dan heb ik daar moeite mee. Dan is het een excuus om met jezelf bezig te zijn.”

Al zou ook zij zonder ook maar enige beleving geen kerk binnenstappen, erkent ze, toch moet het beleven bijzaak blijven, vindt ze, geen motivatie zijn maar alleen een bijproduct. „Het draait om het appel en mijn antwoord daarop.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden