Levendige ruilhandel op Sardinië nu banken minder lenen

De haven van het eiland Sardinië. Beeld afp

Wanneer Roberta Porceddu wijnflessen of landbouwgereedschap nodig heeft, doet ze de bestelling op internet en krijgt haar spullen geleverd. Maar dat doet de Sardinische wijnproducente zonder ook maar één euro te betalen.

Porceddu betaalt met de sardex, de alternatieve munt op het Italiaanse eiland. Het is een vorm van online-ruilhandel. "Het werkt snel en efficiënt", vertelt ze. "De schuld die ik door mijn aankopen opbouw, los ik af door de wijn te verkopen in sardex. De munt helpt ons bedrijfje, vooral wanneer we krap zitten en de bank ons geen geld wil lenen."

Op Sardinië rukt de sardex op. Sinds eind 2009 is het een alternatief betaalmiddel voor alle bedrijven op het eiland die bij de 'sardexclub' zijn aangesloten en er hun diensten en producten aanbieden. Dat zijn er inmiddels twaalfhonderd, van hotels en autohandelaren tot belastingadviseurs en het telecommunicatiebedrijf Tiscali. Zij doen onderling aan een uitgebreide vorm van ruilhandel, die via een centrale computer wordt bijgehouden. Een sardex is één euro waard. Nu er vanwege de crisis minder contant geld voor handen is en de banken moeizaam leningen verstrekken, blijven de bedrijven toch verkopen, en dus overeind.

'Geen anti-euro'
Het idee is geboren in de breinen van vier jonge vrienden uit Cagliari, die zich in 2007 zorgen maakten over de gevolgen van de bankencrisis voor de reële economie op hun eiland. In dat jaar kregen steeds minder ondernemers krediet van de bank. "We zochten naar een oplossing voor het gebrek aan liquide middelen. We bestudeerden eerdere crises, in andere tijden, en zo kwamen we tot de sardex", zegt Carlo Mancosu, een van de vier eigenaren van Sardex BV.

Mancosu benadrukt dat de virtuele Sardinische munt niets met een afkeer van de Europese munt te maken heeft. "De sardex is een hulpmiddel, een parallelle munt. Ons alternatieve circuit helpt de afzet van bedrijven te vergroten. Onze bemiddelaars koppelen vraag en aanbod zoveel mogelijk aan elkaar. En Sardiniërs kopen bij Sardiniërs in plaats van bij Chinezen, dat vinden we ook mooi. De sardex is beslist geen anti-euro."

Het systeem werkt. Dit jaar gaat er zo'n 12 miljoen sardex, dus evenveel euro, in om. Steeds meer bedrijven en dienstverleners willen zich erbij aansluiten. Er wordt inmiddels ook gewerkt aan de sicanex op Sicilië en de piemex in de noordelijke regio Piemonte. En sinds januari betaalt een aantal aangesloten bedrijven een deel van de lonen van hun Sardinische werknemers zelfs in de onzichtbare munt.

Belasting betalen wél in euro's
Niet iedereen mag de sardex gebruiken. De financiële gezondheid van ieder aspirant-lid wordt onderzocht en er moet binnen het circuit vraag zijn naar het aangeboden product. Mancosu: "We hebben meegemaakt dat er op een advocatencongres is gesproken over de sardex. Vervolgens meldden zich vijftig advocaten bij ons aan. Dat waren er te veel, alles moet in evenwicht blijven. We hebben toen acht advocaten toegelaten, één per provincie."

Over de transacties rekent Sardex geen commissie. De vier eigenaren en vijftien werknemers verdienen aan het inschrijvingsgeld (dat varieert van 150 tot 1000 euro) en het jaarlijks tarief (dat afhankelijk van de bedrijfsomzet van een lid 350 tot 2500 euro bedraagt). Deze bedragen moeten worden betaald voor onder meer de server waarop krediet en schuld worden bijgehouden, bemiddeling en de organisatie van evenementen waar de 'clubleden' elkaar kunnen ontmoeten.

Tandarts Cristina Mameli is een enthousiaste deelneemster. Ze koopt veel wegwerpmaterialen voor haar praktijk in sardex, en ziet het aantal patiënten dat met de virtuele munt betaalt snel toenemen. "Door het circuit heb ik er tientallen patiënten bij gekregen. Gebrek aan cash is geen probleem meer." Het enige nadeel vindt Mameli dat ze haar belastingen nog steeds in euro's moet betalen. Ze moet dus niet te veel 'sardex-klanten' krijgen. "Maar ik heb gehoord dat ons regiobestuur overweegt om belastingen ook in sardex te gaan accepteren. Dan zou alles perfect zijn."

 
Er wordt inmiddels ook gewerkt aan de sicanex op Sicilië en de piemex in de regio Piemonte.
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden