Leven op IJsland is minder spannend dan in de Edda, maar nog steeds een avontuur.

Wraak wilde hij nemen voor de verdrinkingsdood van zijn zoon, maar Skallagrímur wist dat hij onmogelijk de strijd kon aanbinden met de goden. De man besloot een hongersdood te sterven, maar zijn dochter wist hem met behulp van een list op andere gedachten te brengen. Vervolgens gaf zij hem het advies om zijn woede te vertalen in poëzie. Een opmerkelijk advies van meer dan 1000 jaar geleden?

Op IJsland niet. Leerlingen krijgen op zevenjarige leeftijd al lessen in het maken van poëzie en het schrijven van essays. En in de huisjes, her en der verspreid over de oneindige gele vlaktes van dor gras, omrand door grijze bergen met witte besneeuwde toppen, wonen gewone mannen en vrouwen die hun eigen autobiografie schrijven. Het is niet de verveling die hen tot pen en papier drijft, het is de cultuur van het schrijven.

Die begon met de beroemde saga’s uit de 13de en 14de eeuw. Een belangrijke erfenis uit die tijd is de Edda, die in vier belangrijke handschriften is overgeleverd, waarvan de Codex Regius de bekendste is, en vol heldenpoëzie staat.

Nog steeds levert IJsland bekende schrijvers; in 1955 de Nobelprijswinnaar voor de literatuur Halldór Kiljan Laxness (1902-1998) en nu Arnaldur Indriðason.

De saga’s vormen de eerste literatuur over het prille begin van de Noorse bevolking die als Vikingen voet aan wal zette op IJsland in de 9de en 10de eeuw na Christus. De saga’s, die zich laten lezen als avonturenromans, zijn deels fictie, deels werkelijkheid – maar vormen serieus materiaal om een beeld te krijgen van de historie. De beroemdste saga’s (Egils Saga en de saga van Njall) verhalen over familievetes en de harde strijd van Noorse emigranten om te overleven op dit nieuwe land.

Het gemiddelde leven van een IJslander zal bij lange na niet zo bloederig en avontuurlijk zijn als dat van zijn voorvaderen. Toch is elk leven interessant genoeg om te vertellen, zegt de IJslandse Asa Hlim Svavardottir, die zich bezighoudt met de IJslandse cultuur en de beginjaren van de kolonisatie.

„Op vijftig- of zestigjarige leeftijd gaan mensen zich verdiepen in hun eigen geschiedenis. Omdat we hier op een eiland leven, ontdekken ze allemaal verbanden en relaties waar ze eerder niet van op de hoogte waren. De band die je met elkaar hebt, maakt dat je ook naar het verleden gaat kijken”, aldus Svavardottir.

Het belang van geschiedenis én het schrijven blijkt al snel als men een krant openslaat. Een rouwadvertentie is niet simpelweg een kort bericht, maar vaak een levensverhaal van een halve pagina over de overledene: opgetekend door familie, buren, collega’s en vrienden. In sommige gevallen wordt tot in de vierde generatie terug de namen van de familielijn opgesomd. IJslander ben je nooit in je eentje; of je nu in Reykjavik woont of in het onherbergzame binnenland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden