Leven min één

Your face broods from my table, Suicide', dichtte de Amerikaanse dichter John Berryman toen hij te horen kreeg dat Sylvia Plath zichzelf van het leven had beroofd, collega-schrijver die haar hoofd in de gasoven had gestoken. En ja, ook hier en nu staart zelfmoord me van mijn tafel aan met zijn lepe, verongelijkte, kwaadaardige grijns. Maandagochtend sloeg radio-, tv-maker en dichter Wim Brands de hand aan zichzelf. Zo heet dat, we hebben er door ervaring rijk geworden nogal wat eufemismen voor gefabriekt: zelfdoding, door eigen hand, en in het doodsberichtje stond dat hij zijn dood zelf 'gezocht' had. En wat er óók stond was dat hij al een tijdje depressief was. Ja, dat haal je de koekoek, opgewekte mensen plegen geen zelfmoord.

Ik merk dat ik boos ben op het bericht, alsof dat er wat aan kan doen. De zelfmoord van iemand zadelt je op met een enorm gevoel van onmacht. En misschien is het de laatste tijd ook een beetje te veel van het kwade met al die moedwillige doden: Joost Zwagerman, Rogi Wieg, wat langer geleden Anil Ramdas, wat is er mis met onze begaafden, waarom willen ze er niet meer zijn? Geen idee. Is het persoonlijk verdriet? Zijn het medicijnen? Een giftige cocktail van huiselijke zorgen vermengd met wereldleed? Soms lijkt het of een hele generatie er geen zin meer in heeft, teleurgesteld afhaakt. Misschien moeten we eens onderzoeken wat er precies aan de hand is. Maar voor nu overheerst het wrange gevoel, het vale besef dat weer iemand er niet langer getuige van wil zijn. Zomaar ineens vertrokken lijkt het, maar niets gebeurt zomaar ineens, alles heeft wortels en oorzaken, tot eindeloos ver terug.

Waar was ik en wat deed ik op het moment dat Wim Brands er een einde aan maakte? Dat is het soort vraag dat iedereen zich stelt bij een zelfmoord in de buurt, waarom was ik met al die onzin bezig in plaats van de ongelukkige tegen te houden, hem terug te duwen het leven in? Ik zat aan mijn bureau en schreef een stuk over de binnenkort te verschijnen dagboeken van Doeschka Meijsing, schrijfster en in 2012 overleden aan de gevolgen van haar alcoholisme.

Nogmaals, waar is het allemaal misgegaan? Waar blijven mijn generatiegenoten? Ik kende Wim Brands een beetje, niet heel goed; wel eens in zijn radioprogramma geweest, over poëzie gepraat, onlangs nog even een korte mailwisseling; ach wat weet je eigenlijk van de ander? Hij was een kennis, geen intieme vriend, maar wat doet de precieze relatie er nog toe? Hij is er al niet meer, voorbij, voorbij, o en voorgoed voorbij. Berryman noemt in zijn gedicht de zelfmoord van Sylvia Plath een 'poor exemplum', een armetierig voorbeeld dat binnenkort op het stapeltje bij al die andere zelfmoorden wordt gelegd.

Wie een einde aan zijn leven maakt gooit de boel bij zijn vrienden en kennissen overhoop, komt even verbijsterend pregnant binnen en ja, ik hoor de hele dag Wims stem, zie dat scheve lachje van hem. Maar even later gaat het leven weer door met z'n Panama Papers en z'n Oekraïne-referendum. Het leven min één.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden