'Leve onze eigen chaos' Autonome Palestijnen ondanks alle gebreken dolblij

JERICHO (AP) - Een maand autonomie heeft voornamelijk de sfeer in het gebied veranderd. Zowel in Jericho als in de Gazastrook zit het verschil niet alleen in de aanwezigheid van Palestijnse politie, die een factor blijkt te zijn in het beperken van het bloedverspillen, of de grote muurschilderingen van de Palestijnse leider Jasser Arafat.

NEIL MACFARQUHAR (AP)

Het verschil zit hem in de Palestijnen, die een beetje meer lucht krijgen in een gebied dat ze nu het hunne kunnen noemen.

“Wat zou het anders dan fantastisch kunnen zijn dat de Israëliërs weg zijn?” zei Fraidj Aboe Khairi, een vooraanstaande medewerker van de autonome regering, die is opgezet door de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie PLO.

Het is vooral een psychologisch verschil. Israël houdt controle op de faciliteiten en heeft ook nog steeds toegang tot de autonome gebieden. Maar de Gazastrook en Jericho ondergingen toch een fundamentele verandering, toen op 18 mei de laatste Israëlische soldaten de aftocht bliezen.

“Mensen zien hun leven veranderen en ik denk dat ze uitkijken naar de toekomst”, zegt professor Khalil Sjikaki, de in de Gazastrook geboren directeur van het Centrum voor Palestijns Onderzoek en Studie. Nu het uitgaansverbod om acht uur 's avonds is opgeheven en stakingen niet meer onaangename onderbreken veroorzaken, blijven de winkels lang open. Er is een normale week ontstaan, met een vrije dag op de voor moslims heilige vrijdag. De stranden van Gaza, ook voor de autonomie al druk bezocht, vooral op vrijdag door vrouwen met zedige hoofdoeken, een door de fundamentalistische Hamasbeweging afgedwongen badmode, zijn nu afgeladen vol. De bezoekers hoeven niet meer te vrezen voor Israëlische patrouilles.

Het is waar, de PLO wacht nog steeds op de door het buitenland beloofde miljoenenhulp om een regering op poten te zetten. En er is nog geen enkel teken van een georganiseerde overheid om eenvoudige dingen als een rijbewijs te verstrekken. Maar, zo zeggen de Palestijnen, het is tenminste onze eigen chaos.

“Bedenk dat ze een hele generatie onderdrukt zijn. De meeste mensen hebben nog nooit een gewapende Palestijn gezien, laat staan een gewapende Palestijn in uniform. Dat alleen is al genoeg om de bevolking moed te geven”, zei Sjikaki.

De politie heeft fouten gemaakt. Ze heeft tijdens een jacht op autodieven het vuur geopend en twee onschuldige omstanders verwond, maar kreeg toch hoge cijfers voor discipline en vriendelijke benadering van de bevolking, die niet zo happig is op tussenkomst van buitenstaanders.

“Ondanks het gebrek aan financiële en materiele middelen werkt de politie op een positieve manier, ze probeert niets af te dwingen”, zei Saleh Abdel-Shafi, een econoom uit Gaza die regelmatig kritiek levert op de Palestijnse Bevrijdingsbeweging PLO.

Minder bloed

Hoewel islamitische bewegingen zich verantwoordelijk stelden voor zes recente moorden, vloeide er na de autonomie toch overal minder bloed. De islamitische verzetsbeweging Hamas is niet blij met de manier waarop de Palestijnen reageren op de nieuwe vrijheid.

“Er zijn een paar negatieve dingen, het is zeldzaam, maar er is ontucht en er zijn meer meisjes en vrouwen die zich schaamteloos kleden”, zegt Hamas-woordvoerder Hassan Dieb. Maar hij prijst de politie voor het arresteren van drughandelaren en haar optreden tegen nachtelijke feesten op het strand.

Analitici merken op dat Hamas probeert nog enige politieke invloed te houden op de godsdienstige inhoud van onderwijs en sociale wetten. Waarschijnlijk is de afname van geweld voor een deel toe te schrijven aan de pogingen van Hamas om in de hoofdstroom mee te komen.

“Ze willen de nieuwe autoriteit niet tarten als die zoveel steun van de bevolking krijgt”, zegt Sjikaki. “Als ze het zouden willen en de Palestijnse veiligheidstroepen zouden Hamas nu vernietigen, zouden de mensen ze misschien blijven steunen.”

Palestijnen waarschuwen dat de dag des oordeels eraan komt, als naar werk en een beter leven hunkerende mensen resultaten eisen van Arafats regering. Arafat hoeft alleen nog maar bekend te maken wanneer hij in Jericho aankomt.

Bankrekening

“Natuurlijk zal hij bejubeld worden, maar dat zal snel afsterven. Mensen beseffen heel goed dat we echte veranderingen nodig hebben”, zegt Ijad Sarradj, een psychiater uit Gaza.

De Israëlische regering heeft zich gematigd positief uitgelaten over de autonomie. Premier Jitschak Rabin zei onlangs dat de Palestijnse politie beter functioneert dan hij had verwacht. “De middelen van samenwerking functioneren, maar staan nog in de kinderschoenen”, zei hij.

Avid Zed, een joodse kolonist, reed deze week naar de hoofdstad van het autonome Palestijnse gebied en deed iets wat nog nooit een Israëlier had gedaan: hij opende een bankrekening bij de Bank van Palestina.

“Ze dachten eerst dat ik een geintje maakte. Maar ik had de manager horen zeggen dat iedereen welkom was, dus besloot ik dat uit te proberen”, zegt Zed, al achttien jaar boer in de Jordaanvallei in de buurt van Jericho. Zed steunt de rechtse bewegingen die zich tegen de Palestijnse autonomie verzetten. Maar hij verkoos het gemak van een bankrekening op slechts vijf minuten afstand, boven de dertig minuten die hij anders naar Jeruzalem moet afleggen, en probeerde het uit met een storting van zo'n 200 gulden.

“De Arabieren en de Israëliers denken dat we meer tijd nodig hebben om te zien wat er gaat gebeuren. Ik ben er bang voor en zij zijn er bang voor”, zei de 46-jarige vader van zes kinderen. “Het is net als dat oude Chinese gezegde over een reis van duizend mijl, die met een stap begint.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden