Leuk filmpje in de klas is geen oplossing

Het valt niet mee om scholieren met plezier te laten leren. Op het Gemini College in Lekkerkerk krijgen ze met hun methode 'combileren' zelfs de zwakste leerling aan het werk.

De Nederlandse leerling zat afgelopen jaar net zo ongemotiveerd in de klas als in 2013. Dat maakte de Onderwijsinspectie deze week bekend tijdens een conferentie over motivatie van leerlingen. De inspectie presenteerde vorig jaar april beschamende cijfers: 40 procent van de leerlingen is ontevreden over de mate waarin een leraar hen motiveert. Kinderen hebben vooral weinig plezier in lezen en wiskunde.

Uit onderzoek van het CBS bleek deze week dat leerlingen uit gebrek aan motivatie minder opnemen in de klas, wat een dempend effect heeft op de opbrengsten van het Nederlandse onderwijs. De onderwijsinspecteurs ondervonden dat op 21 procent van de scholen de leerlingen onvoldoende meededen. Dat is afgelopen jaar niet verbeterd. Exacte cijfers hierover worden in april bekend gemaakt.

"Misschien is het ook nog wat snel om meteen al forse verbeteringen te verwachten", zegt Inge de Wolf, coördinerend inspecteur bij de Onderwijsinspectie en bijzonder hoogleraar in Maastricht. "We zien wel dat scholen er iets aan proberen te doen, maar de oordelen van de inspectie zijn op dit punt niet verbeterd. We hadden op meer gehoopt. Scholen waar leerlingen actief betrokken zijn, zijn nu eerder uitzondering dan regel."

Motivatie hangt volgens De Wolf van zoveel factoren af, dat je die ook niet van de ene op de andere dag kunt beïnvloeden. "Alleen goede leraren zijn helaas niet genoeg. Alles moet gericht zijn op verbetering: van de lessen, de werkvormen, de resultaten tot de schoolleiding. Erg belangrijk is dat er niet over de hoofden van leerlingen heen lesgegeven wordt."

Opleuken van het onderwijs door zoiets als vrolijke filmpjes in de klas, is volgens De Wolf geen goede methode om leerlingen te motiveren. "Probeer wel aan te sluiten op hun belevingswereld door concreet met leerlingen over hun doelen te praten. Soms kunnen ze het vak af met minder verplichte lestijd. Geef hen die ruimte. We houden soms te veel vast aan een bekende methode of een standaard lesprogramma."

undefined

Kimberly wil ook in de vakanties wel naar school

reportage | Goede sfeer motiveert leerlingen

Wie zei ooit dat orde houden moeilijk was op het vmbo? Op de eerste etage van het Gemini College in Lekkerkerk staan bij drie klaslokalen alle deuren open. Je kunt zo doorlopen van de ene zacht gonzende ruimte naar de andere. Per lokaal zitten zestien kinderen achter een laptop te werken. Is er nog een docent aanwezig, of werken deze vijftig 12-jarige vmbo'ers uit zichzelf zo vlijtig? In het achterste lokaal staat inderdaad biologieleraar Tjeerd Hers een torso met ingewanden op te zetten. En daar staat collega Mieke Theunisse ontspannen wat vragen te beantwoorden. Theunisse: "Onze derde collega is ziek vandaag. Maar zo gaat het ook prima, hoor."

Het Gemini College is een troetelkind van de Onderwijsinspectie omdat juist de zwakste leerlingen hier het best presteren. Van de 650 leerlingen op school hebben er 250 ondersteuning nodig, bijvoorbeeld vanwege dyslexie of dyscalculie. De kans dat deze kinderen op deze school naar een hoger niveau doorstromen, is groot: 30 tot 40 procent.

Hoe doet het Gemini College dit? Trots is de school op de methode die de eigen docenten zes jaar geleden zelf bedachten: het 'combi- leren'. Hers en Theunisse stonden aan de wieg ervan. Na een slechte beoordeling van de Onderwijsinspectie, kregen leraren van de schoolleiding de ruimte om zelf een methode te bedenken. Behalve motiverend, moest die ook tot goede resultaten leiden en leerlingen sociale vaardigheden bijbrengen. "We zijn gaan hobbyen", zegt Hers. Schooldirecteur Wim van Eijk: "Maar na zes jaar staat er dan ook wel een sterke methode."

Elke dag worden drie vmbo-klassen honderd minuten samengevoegd voor een vak. Of dit nu Nederlands of aardrijkskunde is, de les begint met een kwartier reken- en taaloefeningen en eindigt met een kwartier waarin kinderen elkaar voorlezen. "Je moet je voorstellen dat de kinderen die hier binnenkomen soms een leesniveau van groep 5 hebben", zegt Hers. "Ze zijn onzeker, hebben op de basisschool altijd bij de slechtste leerlingen gehoord. Zij moeten wel eindexamen vmbo kunnen doen. Hier vinden we de tijd om taal en rekenen bij te spijkeren voor de bovenbouw, waar ze dan steviger in hun schoenen staan en gemotiveerder zijn."

Na de 15 minuten rekenen en taal, geeft de vakdocent, vandaag biologieleraar Hers, een klassikale uitleg. De kinderen gaan vervolgens in groepjes achter hun laptops zitten om samen vragen te beantwoorden en oefeningen te doen. Dat er maar een vakdocent op biologie staat, vindt Theunisse niet erg: "We zijn ook veel bezig met het aanspreken op gedrag. Door te assisteren bij biologie, ken ik kinderen die ik straks in mijn les heb, ook beter."

Het kénnen van elkaar is volgens het docententeam van het Gemini de achtergrond van het succes. Motivatie hangt volgens de docenten veel meer af van de persoonlijke relatie met de leerlingen dan van de manier waarop je enthousiasme voor je vak weet op te wekken. "Relatie voor prestatie", noemt lerares Sarah van Zaanen dat. Niet dat je niet streng moet zijn, maar volgens het team willen kinderen niet werken voor een leraar die ze niet mogen. "Als je een goede relatie hebt, kun je ook iets van ze vragen", zegt Ronald Corstanje (Nederlands). Docent natuur- en scheikunde Elianne de Roon: "Soms ga ik gewoon even tien minuten bij een oudere collega in de les zitten. Geen leerling die daar nog van opkijkt, en behalve leerzaam voor mezelf, leer ik ook meer over de kinderen."

De leerlingen zijn enthousiast. Sommigen komen helemaal uit Alblasserdam of Capelle aan den IJssel. Vierdeklasser Kimberly: "Zelfs in de vakantie zou ik best naar school willen."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden