Letland bouwt een hoog hek bij de grens met Rusland. Waar is het land bang voor?

Een patrouillewagen van de Letse grenswacht bij de nieuwgebouwde grenshekken langs de Russische grens. Beeld REUTERS

Letland sluit de Lets-Russische grens af met een hoog hek. Om migranten tegen te houden, zegt Riga. Maar intussen zorgt de fortificatie voor spanningen – met Moskou, maar ook in Letland zelf.

Met veel omhaal presenteerde de Letse regering onlangs het eerste stuk van de Russisch-Letse grensmuur, 93 kilometer lang. Een echte muur is het eigenlijk niet, het gaat om een bijna drie meter hoog hek met prikkeldraad. Daarachter schuilt een 12 meter brede grenszone met patrouillewegen, wachttorens, beveiligingscamera’s en een hypermodern sensorensysteem. De Letse staatsgrenswacht hoopt geld te ontvangen voor nog eens 100 kilometer.

De relatie met Rusland is stroef, eigenlijk al sinds Letland zijn onafhankelijkheid van de Sovjet-Unie uitriep in 1991. De laatste jaren houdt Rusland regelmatig militaire oefeningen vlakbij de Letse grens. Vorig jaar sloot Riga zelfs kort zijn luchtruim omdat de Russische vloot in de Baltische Zee rakettesten wilde doen net buiten de territoriale wateren van Letland.

Toch benadrukken de Letse autoriteiten dat het grensproject niets heeft te maken met dreiging van Rusland. “De grensbeveiliging is broodnodig, niet omdat we een Chinese muur tussen Rusland en Letland willen bouwen, maar om het aantal illegale immigranten te beperken dat vanuit Rusland naar de EU komt”, liet de Letse minister van binnenlandse zaken weten. 

Het aantal illegale migranten lijkt op het eerste gezicht overzichtelijk: volgens de staatsgrenswacht werden er in het laatst gemeten jaar (2016) 369 illegale immigranten opgepakt. Maar onderschat niet hoe gevoelig migratie ligt in Letland, waarschuwt de Zweedse politicoloog Claes Levinsson, professor aan de Universiteit van Uppsala: “Migratie weegt veel zwaarder in Letland dan in Zweden of Nederland. Oost-Europa heeft een andere geschiedenis wat betreft migratie en is daarom veel terughoudender.” 

Die redenering is aan Russische staatsmedia niet besteed. Zij denken dat het hek niets heeft te maken met migranten, maar wel degelijk met Letse Ruslandfobie. ‘Dit is tegen ons gericht’, schreef bijvoorbeeld het Russische staatsmedium Sputnik. ‘Er is geen rationele reden. Het gaat om paranoia en angst’.

Sputnik citeerde ook de Russische oppositieleider Vladimir Zjirinovski: “Nu zullen Russen aan de ene kant van de grens door het prikkeldraad moeten kijken om hun Russische vrienden aan de andere kant te kunnen zien.” Zo worden door het hek de binnenlandse spanningen in Letland gevoed: een op de drie Letten is etnisch Russisch, spreekt Russisch en is voor z’n informatievoorziening vaak aangewezen op Russische media.

Levinsson snapt de overwegingen in Letland wel. “Bijna geen enkel politiek probleem in de Baltische Staten kan worden uitgelegd zónder rekening te houden met Rusland”, zegt hij. En Rusland-scepticisme is niet per se vergezocht. “Rusland is een grootmacht met vaak fundamenteel andere belangen dan Europa.”

Dat Rusland de illegale migranten niet tegenhoudt komt misschien deels omdat Moskou het niet kan, maar waarschijnlijk ook omdat het niet wil. Destabilisatie van rivaliserende landen is een gekende Russische strategie. “Letland begrijpt dat heel goed en neemt het heft in eigen handen”, aldus Levinsson.

Elders ook hekken

De Baltische buurlanden van Letland, Estland en Litouwen begonnen al eerder hun grenzen met Rusland af te sluiten, met illegale migratie en smokkel aIs hoofdreden. Hongarije bouwde na de enorme toename van het aantal vluchtelingen in 2015 hekken bij de grens met Servië en Kroatië. Ook tussen Noorwegen en Rusland is een hek neergezet. Russische agressie is in andere gevallen de aanleiding: zo bouwt Oekraïne een hek om een Russische militaire interventie tegen te houden. Polen kondigde vorig jaar de bouw van een hek op de grens met Oekraïne, Rusland en Wit-Rusland aan.

Lees ook:

 Grenshek moet nul vluchtelingen tegenhouden

De Noorse regering begint met de bouw van een 200 meter lang en 3,5 meter hoog hek bij Storskog, waar de enige grensovergang tussen de twee landen is. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden