Lessen van een verliezer

Hij is de verschoppeling van de Nederlandse wetenschap. Daarom mag psycholoog Diederik Stapel binnenkort de kansel beklimmen voor een 'Preek van de Loser'.

LISETTE VAN DE BURGWAL

Hij werd veroordeeld tot een taakstraf van 120 uur wegens het grootschalig vervalsen van wetenschappelijke resultaten. Zijn doctorstitel moest hij inleveren, na zijn 'uitzonderlijk wetenschappelijk onwaardig gedrag'. Maar Diederik Stapel, de Tilburgse ex-hoogleraar in de sociale psychologie, blijft niet in een hoekje zitten treuren. 'Er zit in de wetenschap echt niemand meer op me te wachten', zei hij in augustus in deze krant. Daarom schreef hij zich in als zzp'er bij de Kamer van Koophandel. Via een website kunnen bedrijven hem inhuren voor advies over strategische communicatie. En in november staat Stapel op de kansel. Op uitnodiging van de Protestantse Kerk Amsterdam houdt hij een 'Preek van de Loser'.

Op drie zondagen in november preken in de Amsterdamse Singelkerk drie 'losers' aan de hand van een bijbeltekst. Naast Stapel zijn dat Maarten van Buuren (hoogleraar moderne letterkunde en auteur van het boek 'Kikker gaat fietsen', over leven tijdens en ná een depressie) en schrijver en redacteur Annemarie Haverkamp. Zij is moeder van Job, een negenjarige jongen met een ernstige handicap. "Hoe is het als de samenleving liever niet wil dat jij bestaat?" vragen de organisatoren van de Preek van de Loser zich af. En: "Ben je als mens alleen goed genoeg als je slaagt?"

De Preek van de Loser komt dit jaar in de plaats van de Preek van de Leek, waarbij bekende Nederlanders aan de hand van bijbelteksten over onderwerpen preken die voor hen belangrijk zijn. Tussen muziek en gedichten van daklozen door zal Diederik Stapel vertellen over zijn misstappen en hoe hij hier bovenop kwam. In Trouw zei hij daarover eerder: 'Ik heb oprecht spijt betuigd. In mijn boek, en in de brieven en mails die ik stuurde aan de mensen die ik met mijn acties geschaad heb. Die spijt voel ik ook diep. Maar ik heb nu vijf, zes keer sorry gezegd.'

Is een fraudeur als Stapel wel een loser? Inger van Nes, een van de organisatoren van de Preek van de Loser denkt dat hij in de maatschappij wel dit stempel draagt. "Rosanne Hertzberger schreef in een column in NRC Handelsblad: 'Waarom gooien mensen geen drankjes in zijn gezicht?' Is dat hoe we met mensen omgaan? Deze discussie willen we losweken."

In de bewuste column vraagt Hertzberger zich af hoe het kan dat Stapel nog gewoon rond kan lopen en dat niemand dit een probleem lijkt te vinden. Volgens Van Nes wordt Stapel juist nog steeds uitgespuugd door de maatschappij. "In webreacties op die column zeiden lezers dat zo'n man helemaal geen podium verdient."

In de kerkdienst waarin Stapel zal voorgaan, zal een groepje daklozen liederen en gedichten ten gehore brengen. Volgens buurtpastor Luc Tanja, die hen begeleidt, vinden zij het niet vervelend om met Diederik Stapel geassocieerd te worden. "Het is vrijwillig. Ik denk dat sommige daklozen meedoen omdat ze het leuk vinden en zelf iets met het onderwerp hebben, omdat ze bijvoorbeeld zelf ook wel eens gefraudeerd hebben of die kans hebben gehad. Maar er doen ook daklozen mee die alle ophef rond hem niet begrijpen."

Overigens, zegt pastor Tanja, is het maar de vraag wie er in de kerkdienst precies de 'loser' is. "Zijn dat de drie mensen die een preek geven of is dat het publiek? Is Diederik Stapel eigenlijk wel een loser? Misschien kunnen we juist heel veel van hem leren door wat hij heeft meegemaakt. Ik vind het wel spannend om daarachter te komen."

Volgens Inger van Nes dragen daklozen net als Stapel het stempel 'loser'. "Daklozen worden ook bespuugd in onze samenleving", zegt ze. Sommige daklozen, zegt buurtpastor Luc Tanja, zijn wel een beetje losers. "Dat je denkt van: hoe heb je het zo ver kunnen laten komen?" Maar ook die mensen hebben wat bij te dragen en kunnen ons wat leren."

In zijn boek 'Ontsporing' schreef Diederik Stapel dat hij fraudeerde in zijn wetenschappelijk werk omdat hij verslaafd was aan het applaus. Biedt de Amsterdamse kerk hem nu niet opnieuw een publiek en een kans op applaus? De Preek van de Loser is niet bedoeld om Stapel er weer bovenop te helpen, zegt Inger van Nes. "Losers zijn niet per se zielig, want het is hun eigen schuld. Het gaat ons niet om hem, maar om de samenleving. We willen open en onbevooroordeeld luisteren naar zo iemand en het hebben over het geven van tweede kansen. Dat is onze taak als christenen."

Volgens Van Nes is Stapel niet uitgenodigd als publiekstrekker. "Natuurlijk komen hier wel mensen op af, maar sommigen blijven juist weg omdat we hem laten spreken." Waarom Stapel inging op de uitnodiging? Hij wil geen toelichting geven. Volgens Van Nes vond Stapel het net als Van Buuren en Haverkamp een eer gevraagd te worden en iets over het loserschap te mogen zeggen. "Hij voelt zich niet beledigd en wil het stereotype juist ter discussie stellen."

Zondag 10 november, Doopsgezinde Singelkerk, Singel 452, Amsterdam. Aanvang dienst: 17 uur, deuren open om 16.30 uur.

Volgens de organisator van de 'Preek van de Loser' vindt Stapel het een eer om iets over het loserschap te mogen zeggen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden