Lessen in burgerschap: buiten school

VORming Over burgerschap is veel op te steken bij vrijwilligersorganisaties, stelt een bijzondere coalitie.

Minister Bussemaker en staatssecretaris Dekker pleiten in de Kamerbrief van 7 februari voor betrokkenheid van maatschappelijke, sportieve en culturele organisaties bij burgerschapsvorming. Dit als onderdeel van de reactie van het kabinet op het rapport van de onderwijsinspectie. NOC-NSF, CJP en de Nationale Jeugdraad komen met een concreet voorstel hoe deze samenwerking vorm kan krijgen.


De invulling van het burgerschapsonderwijs ligt in de eerste plaats bij de onderwijsinstellingen, maar dat wil niet zeggen dat zij alleen verantwoordelijk zijn voor de invulling daarvan. Burgerschapsvorming is bij uitstek een leerdomein dat zich leent om iets te doen en zelf mee te maken. Ieder weldenkend mens kan begrijpen dat zo'n vak bij een te theoretische aanpak zijn doel voorbijschiet. Er zijn tal van maatschappelijke, sportieve en culturele organisaties die heel graag praktijkervaringen met de jonge generatie willen delen. En er zijn goede voorbeelden te noemen waar dat gebeurt, maar het is in de praktijk lastig te organiseren en nog lastiger te financieren.


Een bezoek aan het Anne Frankhuis laat je claustrofobisch ervaren wat het betekent om vervolgd te worden. In Beilen organiseert de voetbalvereniging Fit Boys voor leerlingen van CSG Beilen een scheidsrechtercursus voor jeugdvoetbalwedstrijden. Theatergroep Drang uit Den Haag onderzoekt samen met mbo-studenten in haar stuk 'Rebel with a cause' waarom jongeren tot radicale keuzes komen. Leerlingen van basisschool St. Lucas bezoeken bewoners van verzorgingstehuis Rispinge in Drachten ter gelegenheid van Palmpasen, en leren van hen over Nederlandse gebruiken van toen en nu. En het nieuwe initiatief Young Impact laat jongeren zelf benoemen wat zij in hun eigen buurt willen verbeteren.


Sportverenigingen, culturele en maatschappelijke organisaties zijn de samenleving. Waar jongeren samenkomen om te sporten, te spelen of deel te nemen aan een culturele activiteit, gaat het ook over thema's als samenleven, verdraagzaamheid, gelijkheid, regels, en regelhandhaving. Dit soort organisaties zijn ook vaak vrijwilligersorganisaties, en daarmee voor jongeren perfecte leerplaatsen om zich verder te ontwikkelen.


Het is belangrijk dat die leerervaringen echt uit de samenleving komen en aansluiten op de belevingswereld van jongeren. Dit kan binnen het onderwijs, als scholen de mogelijkheid krijgen om samen met maatschappelijke instellingen activiteiten te ontwikkelen die aansluiten bij de gewenste doelen en kwaliteitseisen. Dat betekent dat er ruimte in het lesrooster moet zijn om naar buiten te gaan, maar ook dat instellingen die deze ervaringen aanbieden betaald kunnen worden door de school. Dan loont het immers om hierin te investeren.


Dat hoeft helemaal niet ingewikkeld en duur te zijn. Het ministerie van OCW heeft immers met de invoering van het vak Culturele en Kunstzinnige Vorming (CKV) in 1999 al veel ervaring opgedaan hoe zoiets moet. Toen is besloten dat CKV niet alleen een boekenvak mocht zijn, maar dat de school ook naar buiten moest gaan voor culturele activiteiten. Het wondermiddel voor die samenwerking was de Cultuurkaart, een financieringssystematiek waarmee scholen en culturele instellingen samen betekenisvolle activiteiten konden ontwikkelen.


Hetzelfde model is toe te passen binnen het burgerschapsonderwijs. Met een vast bedrag per jaar per leerling waarmee scholen en buitenschoolse organisaties investeren in activiteiten die jongeren direct laten ervaren wat burgerschap betekent. Bijna alle partijen die meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen vinden burgerschap een belangrijk thema. Dus alle reden om niet te veel daarover te praten, maar samen met ons dit verder te ontwikkelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden