Lering getrokken uit de opkomst van Fortuyn

CEES VAN DER LAAN

De overeenkomsten tussen de razendsnelle opkomst van de Nederlandse politicus Pim Fortuyn en de verkiezing van Donald Trump tot president van de Verenigde Staten zijn meer dan toevallig. Pim Fortuyn was een in maatkleding gestoken beetje verwijfde dandy in goeden doen, dol op zijn twee Cavalier King Charles-spaniël-schoothondjes. Zijn vervoer was een peperdure Daimler, met chauffeur. En hij kwam openlijk uit voor zijn feestjes met Marokkaanse jongens in sauna's.

Deze in velerlei opzichten onwaarschijnlijke politicus met tal van kwetsbaarheden werd begin deze eeuw de vertegenwoordiger van de boze Nederlandse burger, de burger die niet gehoord werd of zoals Donald Trump deze week zei: de vergeten burger. Pim Fortuyn raakte een gevoelige snaar met zijn uitspraak 'Ik zeg wat ik denk en ik doe wat ik zeg'. Namens die burger opende hij de aanval op het politieke establishment, dat in zijn ogen vooral een politiek correcte linkse elite was, die problemen in de zorg, het onderwijs en met migratie verdoezelde.

Als hij enkele dagen voor de verkiezingen in 2002 niet was vermoord door Volkert van der G., had hij wellicht de verkiezingen gewonnen. Na zijn dood kwam zijn LPF in één keer met 26 zetels in de Tweede Kamer. In dit opzicht is Donald Trump net zo'n onwaarschijnlijk figuur als Fortuyn, die in alles niet lijkt op de 'forgotten people' voor wie hij zegt op te komen.

Net zoals destijds met Pim Fortuyn kwam na de verrassende overwinning van Trump de vraag op tafel te liggen of media wel in de gaten hadden dat veel Amerikanen bereid waren zijn ogenschijnlijk nare karaktereigenschappen voor lief te nemen en op hem zouden gaan stemmen. En - nog belangrijker - waarom ze op deze rijke, geblondeerde patser uit New York wilden gaan stemmen.

Trouw en andere Nederlandse media hebben veel lering getrokken uit de opkomst van Pim Fortuyn, die inderdaad lang werd onderschat. Dit is ook een van de redenen waarom Trouw veel aandacht schenkt aan de gevolgen van de vluchtelingencrisis, globalisering, de hervormingen van het huidige kabinet, maar ook aan het felle debat over cultureel erfgoed als Zwarte Piet en het slavernijverleden.

In de afgelopen maanden zijn Trouw-verslaggevers het binnenland van Amerika binnengetrokken en hebben daar verslag gedaan van de mentale staat van het land.

Erik van Zwam trok stroomafwaarts langs de Mississippi om de effecten van globalisering te laten zien. Zaterdag drukten we een long-read af van Amerika-correspondent Bas den Hond over de situatie in Johnstown, Pennsylvania, een stad waar ooit de staalfabriek voor economische welvaart zorgde. Eén zin in dat verhaal viel mij op en dat had ook de kop kunnen zijn: 'Genaaid worden door de elite'.

Op de redactie is steeds rekening gehouden met een overwinning van Trump, vanwege de afkeer onder de bevolking tegen de politieke elite in Washington, dat was wel duidelijk, maar de peilingen leken te duiden op een overwinning voor Hillary Clinton. We hebben weliswaar de 'dwarse' Nederlands-Amerikaanse peiler Arie Kapteyn geïnterviewd, die niet uitsloot dat juist Trump de verkiezingen kon gaan winnen, maar de meeste peilingen gingen de andere kant op. Voor een niet-Amerikaanse krant blijkt het dan moeilijk in te schatten hoe diep de onrust reikt. Trump was niet de keuze van deze krant voor het presidentschap, maar we hebben wel zo goed mogelijk de motivatie van zijn kiezers beschreven.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden