Leren om een leider te worden

Carla Luycx richtte een school op, volgens de 7 gewoonten van managementgoeroe Stephen Covey. Haar aanpak beschreef ze in een boek.

Basisschool Atlantis huist in een groot, modern gebouw in vinexwijk Vathorst in Amersfoort. Op het eerste gezicht lijkt hier niets af te wijken van een reguliere school. Maar wie goed luistert en leest, bemerkt een andere sfeer. Het is er rustig en vrolijk. Er vliegen continu volwassen woorden uit kindermondjes. Hoor je ze niet, dan lees je ze wel op de muren in en om het lokaal. Woorden als 'proactief' en 'synergie'.

Vijf jaar geleden opende Atlantis de deuren voor 12 leerlingen, inmiddels is ze uitgegroeid tot een school met ruim 500 kinderen, en 9 kleuterklassen. Gevuld met kleine leidertjes, want hier wordt gewerkt volgens de methode 'The leader in me', gebaseerd op de zeven gewoonten van de Amerikaanse managementgoeroe Stephen Covey (zie kader). De kinderen leren hier onder meer 'proactief' te zijn, voor alles een plan te maken en daarop te reflecteren, samen te werken en de balans tussen werken en ontspannen in de gaten te houden.

Hoe dat werkt, leggen Tirza (9) en Max (10) uit groep 6B uit. Met het 'einddoel in gedachte' heeft Tirza een plan gemaakt, zegt ze. "Soms kan ik me namelijk niet zo goed concentreren. Maar dankzij het plan gaat het nu beter, kijk maar."

Routineus laat ze drie grafiekjes zien met Cito-uitslagen van rekenen. Daaronder heeft ze zelf ingevuld wat goed gaat, wat ze wil verbeteren en hoe dat te bereiken. Een eigen plan, ingevoegd in de 'leiderschapsportfolio'. Haar klasgenoot Max heeft wat meer moeite met het invullen en bijhouden van zijn portfolio, een map met gegevens over alle vakken die de leerlingen van Atlantis zelf bijhouden en regelmatig met leerkracht en ouders bespreken. Maar Max wil wel graag laten zien wat 'coöperatief leren' inhoudt. Hij pakt een balletje en gooit het naar Tirza. Als zij de bal heeft, mag zij een vraag stellen.

undefined

Levenshouding

Het lijken simpele regeltjes, de zeven gewoonten die de kinderen gedurende hun schoolcarrière continu in elke les horen, legt oprichter en directeur Carla Luycx in haar boek 'Opvoeden met Stephen Coveys 7 eigenschappen' uit. "Maar ze gaan over alles wat in een mens al aanwezig is, maar aangeboord moet worden. Het is een pedagogische visie, een levenshouding."

Daar moesten sommige ouders aan wennen, vertelt Luycx. "Het zit niet in andere leermethodes, maar in de manier van omgaan met elkaar. Wij zeggen bijvoorbeeld wel tegen de kinderen: 'Ons einddoel in gedachten bij deze les is dat jullie straks breuken kunnen maken'. Zo gebruik je die zeven gewoonten continu in taal, bij alles wat je doet. Het duurt even om je dit eigen te maken."

Volgens 'The Leader in Me', waar ook de leerkrachten in worden getraind, kan ieder mens, ongeacht de omstandigheden waarin hij verkeert, geleerd worden om met die omgeving om te gaan, eigen keuzes te maken en zijn eigen weg te kiezen. "En wat belangrijk is", zegt Luycx: "De gewoontes 1,2 en 3 vallen bij iedereen heel goed. Die helpen de kinderen om voor zichzelf op te komen. Maar daarna moeten ze de stap maken naar 'win-win denken'. Dat betekent dat je de ander net zoveel moet gunnen als jezelf. Dat jij je eigen belang soms ondergeschikt moet maken aan het belang van de ander, om er samen uit te komen."

Moeilijke vaardigheden, die de kinderen leren door methodes als de 'talking-stick', een oude gesprekstechniek van de indianen. Wie de stok heeft, is aan het woord. De stok gaat pas over naar de ander als diegene heeft begrepen wat zijn gesprekspartner heeft bedoeld en gevoeld. "In sommige groepen pakken de kinderen bij ruzie zelf de talking-stick er al bij."

undefined

Synergie van de dag

Moeten we leiderschapstechnieken loslaten op kinderen? Hebben we in de toekomst alleen leiders nodig, en helemaal geen volgers? In die kritiek schuilt een denkfout, zegt Luycx. "Want het gaat hier om persoonlijk leiderschap. Dit betekent dat kinderen zich bewust zijn van hun eigen kracht, proactief zijn, maar ook keuzes kunnen maken en bereid zijn de consequenties van hun keuzes te aanvaarden. Vanuit dit persoonlijk leiderschap kunnen kinderen zich prima ontwikkelen naar leiders óf volgers, omdat ze bewust hiervoor kiezen. Bovendien leren ze zich meer bewust worden van hun eigen eigenschappen en talenten."

Een concept dat aanslaat - jaarlijks krijgt de school er ruim tachtig leerlingen bij - omdat de maatschappij vraagt om een andere visie op onderwijs, zegt Luycx. Ze heeft forse kritiek op het huidige onderwijsbeleid, dat volgens haar echte visie mist. "Het hedendaagse onderwijs kent veel problemen. We moeten steeds meer opvangen en bredere maatschappelijke kwesties aanpakken. Tegelijkertijd gaat er geld af en worden de klassen groter. Daarbij is opvoeden anders dan twintig jaar geleden. Ouders hebben andere opvoedwaarden, de gezinnen veranderen steeds vaker van samenstelling, kinderen zijn mondiger en worden beïnvloed door de digitale wereld waarin ze hun weg moeten vinden."

Kinderen moeten andere vaardigheden leren dan vroeger, vat Luycx samen, bijvoorbeeld omdat digitale media hen constant uitdagen de focus op andere dingen te leggen. Of omdat - door toename van echtscheidingen - leven in twee gezinnen om meer aanpassingsvermogen vraagt. "Leerkrachten worden nu opgeleid als 'helpers'. Daar is op zich niets mis mee, maar het moet niet doorslaan. Kinderen hebben er niets aan als alles voor ze wordt gedaan. Door vragen te stellen, helpen wij onze leerlingen zodat ze zelf de volgende stap zetten. Dat is het grote verschil."

In groep 6B zijn Max en Tirza weer aangeschoven bij de rest van de klas. Juf Wendy bespreekt klassikaal de zeven gewoonten, die door zeven kinderen gedurende de dag extra in de gaten werden gehouden. Kaien lette op gewoonte zes. "We weten dat Chahine in de klas de beste is in voetbal", zegt hij. "Maar vanmorgen bij gym heeft hij juist heel goed samengespeeld met anderen, terwijl hij zo goed is. Dat was de beste synergie van de dag."

Carla Luycx: 'Opvoeden met Stephen Coveys

7 eigenschappen', Business Contact

Tirza, Max en directeur Carla Luycx.

Op tafel staat de 'talking-stick'. Wie die vastheeft, is aan het woord.

undefined

Lessen van de goeroe

In 'de zeven eigenschappen van Happy Kids' beschrijft Sean Covey, zoon van managementgoeroe Covey, de zeven gewoonten met toelichting voor kinderen. Begin met jezelf.

Gewoonte 1: Wees proactief - jij maakt keuzes voor jezelf in je leven

Gewoonte 2: Begin met het einddoel voor ogen - Maak een plan

Gewoonte 3: Belangrijke zaken eerst - Eerst werken, dan spelen

Speel dan goed samen met anderen

Gewoonte 4: Denk win-win - Iederéén kan winnen

Gewoonte 5: Eerst begrijpen, dan begrepen worden - Luister voordat je praat

Gewoonte 6: Synergie - samen is beter

En vergeet niet om goed voor jezelf te zorgen

Gewoonte 7: Houd de zaag scherp (neem geregeld even gas terug om bij te tanken) - Evenwicht voelt het best

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden