Leren lezen en schrijven / De voorsprong van een vroege start pak je ze nooit meer af

Hoe eerder kinderen beginnen met lezen en schrijven, des te beter, bepleit Kees Vernooy van het Christelijk Pedagogisch Studiecentrum.

Dat blijkt steeds weer uit internationaal onderzoek, daarover is ook in Nederland wetenschappelijke consensus.

Het klopt dat een kwart van de leerlingen aan het eind van groep acht niet goed kan lezen. Maar dat komt zeker niet doordat kinderen er te vroeg mee beginnen.

Tien tot vijftien procent van de Nederlandse kinderen kan al lezen aan het begin van groep drie. Dat zijn kinderen uit – om het keurig te zeggen – ’taalrijke’ milieus. Zij hebben het meestal van hun (hoog opgeleide) ouders geleerd. En die voorsprong kun je ze nooit meer afnemen, zo zit dat gewoon.

Lezen is geen ontwikkelingspsychologisch proces, het is een cultureel proces. Het is geen kunst die je vanzelf gaat beheersen, zoals praten, maar een vaardigheid die je systematisch moet aanleren. Daarbij draait het om de koppeling van letter en klank. Dat je een ’a’ soms als ’aa’ en soms als ’â’ uitspreekt, dat kunnen kleuters ook al leren.

Deze letter-klank-methode krijgen kinderen meestal in groep 3, maar steeds vaker ook in groep 2, onder druk van goed opgeleide ouders. Die zien op internet dat kinderen in andere landen veel eerder – en dus beter – leren lezen. Zij willen het beste voor hun kind en ik geef ze gelijk.

Het klopt niet dat kinderen eerst moeten ’rijpen’ voordat ze lees- en schrijfonderwijs krijgen. Dat blijkt uit een onderzoek van Wim van de Grift naar kleuterschoolverlenging. Vijftien procent van de kinderen blijft langer in groep 2. En juist deze kinderen lopen vervolgens aan het eind van groep 3 achter met lezen.

Wat wel klopt, is dat sommige kinderen een aversie ontwikkelen tegen het geschreven woord. Maar die aversie is het gevolg van slecht onderwijs: hun leerkracht is niet in staat om ze het vak goed bij te brengen. Daardoor voelen kinderen zich incompetent, en krijgen ze een hekel aan lezen. Dat 25% van de leerlingen slecht leest, hangt samen met hun achtergrond: die is vaak ’taalarm’. Maar de belangrijkste oorzaak is de slechte kwaliteit van het leesonderwijs. Leerkrachten zijn te zwak, of ze besteden te weinig tijd aan lezen, dát is het grote probleem.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden