Leren Boris Boef aan te pakken

Wie kijkt kritisch naar de werkwijze van politie en justitie? Mr. Gerard Blonk, forensisch consulent met ervaring als diender, openbaar aanklager, rechter en opleider, sprong in dat gat.

Kortzichtigheid, intimidatie, besluiteloosheid. Niets menselijks is rechtshandhavers in uniform of toga vreemd. Justitie en politie zijn niet zo gewend kritisch naar hun eigen functioneren te kijken. ,,Dat is precies wat ik in één van de trainingen doe. Blootleggen wie op welk moment over wat een besluit neemt.'' Om dat te kunnen, heb je het vertrouwen van deze organisaties nodig. Om ze de waarheid te kunnen zeggen, is afstand hebben noodzaak.

Een klassieke instinker in het recherchewerk is de tunnelvisie. In het begin van het speurwerk wordt voor een optie gekozen. Andere verdachten of mogelijkheden blijven buiten beeld. Blonk: ,,Je kunt aanleren dat je in een onderzoek alle paden open houdt.'' Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Politie en justitie staan onder grote druk een zaak op te lossen. Dient zich een voor de hand liggende verdachte aan, dan is de verleiding groot slechts op die dader te rechercheren. Blonk: ,,Temeer omdat een team maar een beperkte periode krijgt om aan te tonen of met een zaak doorgegaan kan worden of dat die op de plank gaat.''

Blonk kijkt bij zijn trainingen onder meer hoe het gaat bij wat inmiddels in dienderstaal 'het Toppen' heet, wat staat voor Totaal Onderzoeksplan. ,,Het gaat om leiding geven aan een rechercheteam, gericht op het voeren van de juiste onderzoeksstrategie. Met andere woorden: hoe ga je het gevecht met Boris Boef aan? Er zijn natuurlijk altijd dominante rechercheurs met een grote waffel. Die hoeven niet per se gelijk te hebben. Hoe ga je daar als teamleider mee om? Wat doet een zaaksofficier van justitie, die staat tegenover een heel team dat een bepaalde richting op wil?'' Vaak moet hij de gewoonte, elkaar heel te houden, breken. ,,Neem de evaluatieteams. Die vinden het niet leuk een collega die bij nacht en ontij aan een zaak heeft gewerkt te vertellen dat hij steken heeft laten vallen.''

Waarom organiseren de doorsnee politie- en justitieopleidingen dit soort cursussen niet? Blonk weet dat er te weinig is geïnvesteerd in het aanleren van effectief sturen en beslissen bij misdaadonderzoeken. ,,Ook de kwaliteit van de recherche is niet hoog. Dat geldt voor de werkvloer, maar ook voor de leiding. Er is alleen aandacht besteed aan algemeen management.'' Dat gemis doet zich nu voelen. Met de prestatiecontracten realiseren korpsen en parketten dat het algemene niveau omhoog moet. Blonk: ,,Bovendien is de criminaliteit ingewikkelder geworden. Wat pak je aan, wat houd je tegen? Is dit een zaak die we in het district aankunnen of tillen we het naar bovenregionaal, of zelfs Nationale Recherche?''

En hoe wordt vervolgens een team samengesteld. ,,Een heet hangijzer is nog steeds of er expertise van buitenaf kan of mag worden ingehuurd. Bijvoorbeeld op terreinen als telecom, criminaliteitsanalyse of fraude heb je experts die je buiten je organisatie moet inschakelen, wil je kwaliteit hebben.'' Daarvoor kunnen kennismakelaars worden ingeschakeld, die deskundigen zoeken die een vraag kunnen beantwoorden. ,,Dan moet je denken aan de vondst van een grassprietje, die alleen een bepaalde bioloog kan plaatsen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden