Leraren willen geen registratieplicht

Een docent op een middelbare school. Beeld ANP

Het had een register moeten worden waar leraren trots op zijn. Maar het lerarenregister dreigt te verworden tot een bureaucratische exercitie, schreef de Onderwijsraad onlangs, waar docenten zich tegen verzetten. Waar ging het mis?

Opnieuw klinkt kritiek op het lerarenregister. Over een jaar moeten alle leerkrachten daarin staan, en moeten ze bijhouden welke nascholing ze gevolgd hebben. Leraren die niet voldoende bijscholen, mogen uiteindelijk, vanaf 2027, niet meer voor de klas staan.

De Onderwijsraad, een belangrijk adviesorgaan van het kabinet, schreef vorige week dat registratie een ‘technisch-bureaucratische exercitie’ dreigt te worden, die ‘ver afstaat van de leraren in de klas en de praktijk binnen scholen’. Als het ministerie zo doorgaat, zal de weerstand onder leraren verder toenemen, waarschuwt de Onderwijsraad.

Vakbonden

Wat is er aan de hand en hoe kan het dat het niet lukt een lerarenregister op te tuigen waar leraren en scholen zich in kunnen vinden? In feite is het project lerarenregister gaan kapseizen toen de verantwoordelijkheid ervoor bij het ministerie van onderwijs kwam te liggen. Bij de start van het register in 2012 konden leraren zich nog op vrijwillige basis inschrijven. Een registratie moest leraren trots maken, was de gedachte, hun status verhogen en zo het beroep meer glans geven.

Het beheer kwam te liggen bij de Onderwijscoöperatie, een vereniging van vakbonden en vakorganisaties. Die heeft als slogan: ‘Van, voor en door de leraar’. Precies zoals het nieuwe kabinet het lerarenregister, getuige het regeerakkoord, graag ziet.

Maar daarin zit hem precies het probleem: een deel van de leraren voelt zich allang niet meer vertegenwoordigd door de traditionele vakbonden. Zoals de stakingsactie van basisschoolleerkrachten vorige week geïnitieerd is door leraren die niet eens lid zijn van de vakbond, zo zeggen critici van het lerarenregister dat de Onderwijscoöperatie geen idee heeft wat hen bezighoudt. Wat hen betreft is er helemaal geen sprake van ‘van, voor en door de leraar’.

Weerstand

De tegenstanders willen niet dat het register verplicht wordt. Zij vinden dat leraren te weinig zelf kunnen invullen hoe ze bijgeschoold willen worden. Het register is volgens hen verworden tot een afvinklijst, die leraren aan de leiband legt.

In februari tekenden 30.000 leraren de online petitie ‘stopditlerarenregister’. Nu dat niet is gelukt, hebben achtduizend leraren met een handtekening onder ‘nietmijnregister.nl’ laten weten dat ze zich niet zullen inschrijven.

Dat de plannen van het ministerie nu op zoveel weerstand stuiten, heeft vooral te maken met de onmogelijke positie waar de staatssecretaris in zit. Omdat in drie jaar tijd slechts 10 procent van de 250.000 leraren in het primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs zich registreerde, besloot staatssecretaris Sander Dekker (VVD) in 2015 registratie verplicht te stellen. Dat had als gevolg dat de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor registratie bij het ministerie kwam te liggen. Sindsdien doet het ministerie verwoede pogingen de touwtjes weer in handen te leggen van leraren zelf.

“Het is een weeffout in het systeem”, zegt voorzitter Henriëtte Maassen van den Brink van de Onderwijsraad daarover. De raad is op zich warm voorstander van een register waarin alle leraren zijn opgenomen, maar de weeffout zorgt ervoor dat de leraren zich nu afzetten tegen een register waar ze trots op hadden moeten zijn.

Het zou waarschijnlijk helpen als het ministerie niet te veel probeert te regelen, was het advies van de Onderwijsraad vorige week. Adviescommissies, deelnemersvergaderingen en accreditatietrajecten voor bijscholingen zijn nergens voor nodig.

De registratie in het register zou zo veel mogelijk moeten aansluiten bij wat scholen zelf al doen, zegt de Onderwijsraad. De staatssecretaris zou niet gedwongen moeten worden kapitein te zijn van dit schip. Alleen met leraren aan het roer, is het register weer op koers te krijgen.

Lees ook: Senaat wil uitstel fel bekritiseerd lerarenregiser

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden