'Leraren weten niet welke chaos hen boven het hoofd hangt'

breuk | interview | Beter Onderwijs Nederland stapt uit het belangrijkste lerarenoverleg, de Onderwijscoöperatie. Ad Verbrugge vreest de geplande samenvoeging van schoolvakken.

De leraren van Beter Onderwijs Nederland (BON) trekken zich terug uit de Onderwijscoöperatie. Voorzitter Ad Verbrugge maakte eerder al bekend niet meer mee te doen aan de verdiepingscommissie die het draagvlak onderzoekt voor 'Onderwijs 2032', het rapport van de commissie-Schnabel. "Het ministerie van OCW neemt een steeds grotere sturende rol. De stem van de leraar komt onvoldoende tot haar recht."

Kritiek van BON leidde acht jaar geleden tot de parlementaire commissie-Dijsselbloem. Die constateerde vervolgens dat de overheid onderwijsvernieuwingen zoals het studiehuis, de tweede fase en vmbo doordrukte zonder wetenschappelijke onderbouwing of draagvlak bij leraren. Herhaalt de geschiedenis zich?

"Dat risico is zeer groot. BON bekijkt het onderwijs niet alleen vanuit het vak, pedagogie en didactiek, maar ook vanuit moraal, machtsverhoudingen en geld. Die integrale benadering van onderwijsvernieuwingen ontbreekt nu weer.

"'Onderwijs 2032' is een verkapte stelselwijziging die door modieuze ideeën over de maatschappij van de toekomst wordt gedreven. De uitvoering van deze plannen zal op veel scholen tot chaotische toestanden leiden, net als in de jaren negentig. Ons geheugen daarvoor is erg kort. Natuurlijk geloven veel mensen in het onderwijs echt in een thematische benadering of het inzetten van 'de leraar als coach'. Er zijn genoeg commerciële bureaus die veel geld verdienen aan dergelijke ideeën. Maar wat zijn de gevolgen voor de vakdocent, de lerarenopleiding en de kwaliteit van het onderwijs op de lange termijn? BON moet dat nu al aan de orde stellen."

BON was vijf jaar geleden medeoprichter van de Onderwijscoöperatie om de leraar een steviger positie te geven jegens de overheid. Waarom vertrekt BON nu?

"Het was een hele moeilijke beslissing, ook voor mij persoonlijk. BON sympathiseert met lerarenorganisaties die ook in de Onderwijscoöperatie zitten, zoals de vakbonden Aob of CNV Onderwijs. Maar wij zijn wel een vereniging van eigengereide leraren die niet zomaar meegaan met voorstellen van de overheid. Sinds de commissie-Schnabel vorig jaar het advies 'Onderwijs 2032' presenteerde, werd onze positie langzamerhand onhoudbaar. Wij onderschrijven het advies namelijk niet.

"De Onderwijscoöperatie stelde op verzoek van de staatssecretaris een verdiepingscommissie in om het draagvlak onder leraren te peilen en het advies te becommentariëren. Wij wilden wel doorpraten over het curriculum, maar dan zonder het advies als dwingend uitgangspunt.

"In de zomer werd een gewaardeerd lid van BON uit de verdiepingscommissie gezet vanwege kritiek op de werkwijze van de Onderwijscoöperatie. Toen zijn wij het vertrouwen in de organisatie verloren.

"Wij wilden een grondig onderzoek en een brede discussie onder leraren over '2032'. Wij denken dat zij niet weten wat hen boven het hoofd hangt. Maar de verdiepingscommissie ging pas na de zomervakantie van start en volgende week moet het resultaat er al zijn. Voor dit snelle, niet wetenschappelijk uitgevoerde onderzoek kunnen wij geen bestuurlijke verantwoordelijkheid nemen."

Wat hangt leraren dan boven het hoofd met '2032'?

"Een van de meest ingrijpende dingen die Schnabel voorstelt, is het samenvoegen van vakken als geschiedenis, aardrijkskunde of natuurkunde rond vakoverstijgende thema's. Op zich goed als leerlingen relaties tussen vakken kunnen leggen, maar geef hen wel een basis.

"Als leraren niet boven de lesstof staan omdat ze vakinhoudelijk niet goed genoeg zijn opgeleid, dan prikken leerlingen daar zó doorheen. Als je niet oppast, zie je op middelbare scholen wat ook al in het mbo gebeurde: een ontmanteling van de vakkenstructuur, waarbij leraren in posities gemanoeuvreerd worden waarvoor ze in feite onbevoegd zijn. Een manager gaat dit onderwijsproces natuurlijk coördineren."

Waaruit blijkt dat het ministerie een sturende rol speelt binnen de Onderwijscoöperatie?

"De Onderwijscoöperatie is financieel afhankelijk van het ministerie en dat drukt een stempel. We dienden ons te conformeren, maar dat is een verkeerd uitgangspunt voor een coöperatie. We denken nu na over de oprichting van een nieuw onderwijsplatform om de stem van onze leraren te laten klinken."

De voorstellen van 'Onderwijs 2032'

¿ Er moet een vaste 'onderwijskern' komen, met taal, rekenen, wiskunde, digitale vaardigheden en burgerschap.

¿ Leerlingen moeten innovatieve oplossingen voor problemen leren bedenken en gebruikmaken van nieuwe technologieën

¿ De overheid moet burgerschap beter omschrijven. Scholen worstelen nu.

¿ Leer kinderen geen historische feitenkennis of topografie meer. Leer kinderen vakoverstijgende vaardigheden door het samenvoegen van vakken in domeinen.

¿ Stel Engels al vanaf de kleuterschool verplicht.

¿ Geef scholen en leraren meer zelfstandigheid

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden