Leraar worden met universitair diploma is zo makkelijk niet

Leraren hebben weinig opties om door te leren aan de universiteit. Beeld Hollandse Hoogte / Maikel Samuels

Het is geen sinecure om een academisch geschoolde leraar te worden. Het kost studenten meestal extra tijd, en dus ook geld.

Het aantal universitair opgeleide leraren daalt en daar moet iets aan gebeuren, waarschuwde de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) gisteren in deze krant. Te weinig academici kiezen voor het leraarschap, dat in veel gevallen een extra opleiding vergt na de al behaalde bachelor en master. Een grote investering voor wie in principe al elders aan het werk kan. Is het te omslachtig voor academici om leraar te worden?

Het was in ieder geval makkelijker voor de zestigers die nu voor de klas staan. Tot laat in de jaren zeventig mocht iedereen met een universitair diploma zich na een korte cursus van 150 uur onderwijzer noemen. In klaslokalen leidde dat in veel gevallen tot een ware survival of the fittest. De uitval onder startende leraren was hoger dan nu.

Niet ideaal

De huidige universitaire lerarenopleidingen ontstonden in 2000, bij de invoering van de bachelor-masterstructuur in het hoger onderwijs. Destijds leek het een goed idee om van de lerarenopleidingen zelfstandige masteropleidingen te maken. Daarmee zou het belang van het vak onderstreept worden, was de gedachte. 

Maar die keuze heeft ertoe geleid dat academici die leraar willen worden na hun bacheloropleiding van drie jaar eerst een vakinhoudelijke masteropleiding moeten volgen van een of twee jaar. Pas daarna kunnen ze voor de lerarenopleiding gaan. Een jaar extra studeren en twee keer een scriptie schrijven, daar heeft niet iedereen zin in of geld voor. Al betalen studenten voor de lerarenopleidingen niet het hoge instellingscollegegeld dat nu voor tweede studies wordt betaald.

Dat het desondanks niet ideaal is om twee masteropleidingen te moeten doen, zien ook de universiteiten. Sinds een aantal jaar willen die de lerarenopleidingen en vakinhoudelijke masters samenvoegen of beter op elkaar laten aansluiten. Sommige universiteiten hebben nu tweejarige opleidingen waarin studenten leraar worden en zich tegelijkertijd specialiseren in de vakinhoud. Maar dat is nog niet overal mogelijk.

Deeltijd

Wat in het streven naar meer academici voor de klas ook niet zal helpen, is dat minder dan de helft van de universitaire lerarenopleidingen in deeltijd wordt aangeboden. De hbo-masters die opleiden tot eerstegraads docent zijn daarentegen allemaal in deeltijd te volgen.

Dat is verklaarbaar: de studenten die beginnen aan een hbo-master zijn al leraar. Zij staan al voor de klas en kunnen werkend leren. De studenten die starten met een universitaire lerarenopleiding komen van oudsher regelrecht uit de collegebanken. Met een hoofd vol kennis, maar zonder ervaring voor de klas.

Maar het betekent wel dat leraren die al voor de klas staan weinig opties hebben om door te leren aan de universiteit, terwijl een deel die ambitie wel zal hebben. Niet alleen moeten zij zoeken naar een deeltijdopleiding, hbo'ers die een universitaire master willen doen, moeten een schakeltraject volgen om te worden toegelaten. Zij missen vakinhoud ten opzichte van hun universitaire collega's.

Het is dus geen sinecure om een academisch geschoolde leraar te worden. Het kost studenten in veel gevallen extra tijd, en voor werkende leraren is het systeem weinig flexibel. De overheid stelt hoge eisen aan het onderwijs en aan de leraren die dat onderwijs geven. Maar tijd is geld. Dat adagium geldt voor de studenten van nu, die het zonder basisbeurs moeten doen, misschien wel meer dan ooit.

Lees ook: 

KNAW pleit voor meer academici op school

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden