Leopoldstadt, de hipste wijk van Wenen

Wenen was decennialang een ingeslapen metropool. Maar sinds enkele jaren broeit en bruist het weer en begint de stad trekken te vertonen van 'sexy' Berlijn.

Het was een gedurfd besluit van de Weense bestuurders om het Donaukanaal aan de sprayers te geven. De afgelopen jaren hebben jongelui de kademuren volgespoten met hun graffiti - volkomen legaal. En ze zijn nog altijd actief. Op mijn fietstocht langs het kanaal stuit ik op een groep sprayers die over het werk van hun voorgangers spuit. "We zijn hier met z'n honderden bezig", zegt een van hen. "Kunst? Ach, dat is een kwestie van opvatting."

Het Donaukanaal is een van de vele armen van de Donau die door en langs Wenen spoelen. Ooit werd deze arm uitgekozen om er een stad aan te stichten. In gekananaliseerde vorm werd hij de noordoostelijke grens van de Habsburgse hoofdstad. Inmiddels is de stad ook over het kanaal heen uitgedijd. Het Donaukanaal is nu de heftig kloppende levensader van een opvallend verjongde kosmopolis.

Het kanaal begint spectaculair. De aftakking van de hoofdstroom wordt gemarkeerd door een prachtige jugendstilbrug met twee trotse leeuwen. Onder de brug zorgt een waterkering er sinds 1898 voor dat het peil van het snel stromende water constant blijft. Helaas onttrekken fly-overs van elkaar kruisende autowegen de brug haast aan het zicht. Het Weense stadsbestuur volhardt in de filosofie dat autoverkeer voorrang boven alles heeft.

Gelukkig ligt het kanaal diep. Op de kades klinkt het verkeerslawaai gedempt en is de lucht minder vervuild. Op het eerste stuk zijn de oevers aangenaam groen. De wandelaars die je er tegenkomt wonen in de aangrenzende volkswijken. Dollende jongens, gearmde vriendinnen en kinderrijke gezinnen. Ze spreken de talen van Anatolië en de Balkan.

Meer richting centrum rijzen boven de kademuren de eerste kantoorkolossen op. Daar zijn de uitgevers van de Oostenrijkse boulevardkranten en roddelbladen bij elkaar gekropen. Lelijke hoogbouw uit de naoorlogse jaren. Dan doemt het vuilverbrandingscomplex op. Dat complex is zo plomp dat men twintig jaar geleden de kunstenaar Hundertwasser de steenmassa heeft laten opleuken. Het ensemble is nu een icoon van het nieuwe Wenen.

Vlak daarbij bouwde de beroemde Indiase architecte Zaha Hadid zwevende, witte woonblokken over het oude, in 1901 gebouwde metrotraject heen. Dat traject van de U4 is bijzonder. Richting stad verdwijnt het achter de rechter kademuur, maar op sommige stukken is de muur opengewerkt. Metroreizigers zien dan als in een film het leven op de kade aan zich voorbijtrekken.

We naderen het centrale deel van het Donaukanaal, het hippe deel. Op de rechteroever zitten clubs voor het avondlijke vermaak. Op de zonnige linkeroever zijn naar Berlijns voorbeeld stadstranden met ligstoelen aangelegd. Een van de eerste noemde zich 'Tel Aviv', een verwijzing naar de Joodse wijk die boven de kade ligt. Linkse hipsters openden prompt op de tegenoverliggende kade de club 'Gazastrook'. Het pesterijtje was van korte duur.

Het Donaukanaal was daar vanouds de grens tussen het deftige centrum en de armeluiswijk Leopoldstadt. Daar had ooit ene graaf Leopold de Joden heen verbannen. Die werden door de jaren heen gevolgd door hoeren, arbeiders, kunstenaars en studenten. Net als in vergelijkbare wijken in Berlijn zoeken er nu yuppen hun domicilie. Leopoldstadt is de hipste wijk van Wenen aan het worden.

Tussen de Friedens- en de Aspernbrücke toont Wenen zijn nieuwe, jonge en dynamische gezicht. Het is er soms zo druk dat de gemeente fietsers, joggers en slenteraars tot wederzijds respect maant door 'Fairnesszone' in het asfalt te branden. Het initiatief typeert de rood-groene coalitie die Wenen regeert. Die is best blij met de verhipping van de stad, maar het moet wel fatsoenlijk blijven.

Vanaf de Aspernbrücke stroomafwaarts passeert het kanaal het Prater, het oude vrijetijdspark met het bekende reuzenrad, wereldberoemd van de cultfilm 'The Third Man'. Tijd om het kanaal over te steken en langs de andere oever weer terug te fietsen of te wandelen. Uitrusten doe je in Strandbar Hermann, het grootste en mooiste stadstrand aan het kanaal. Of je neemt een duik in het van Berlijn afgekeken 'Badeschiff' dat vlakbij ligt te dobberen.

Een oer-Berlijnse die al een jaar of vijf in Wenen woont, wijst op het grootste verschil met haar geboortestad. De burgemeester van Berlijn noemt zijn stad 'arm aber sexy' en omarmt daarmee de nieuwe dynamiek. "Wenen wordt daarentegen nog altijd beheerst door de oude elite, die de verjonging met gemengde gevoelens beziet." Wenen is nog niet zo relaxt als Berlijn, vindt ze. "Eens in de twee maanden moet ik weer even naar Berlijn om bij te tanken."

Fietsen in Wenen
Buiten de barok van het centrum
Berlijn is allang een fietsstad, Wenen wil het worden. Locoburgemeester Maria Vassilakou (de Groenen) heeft dit jaar uitgeroepen tot 'Fietsjaar 2013'. Er valt een hoop te doen. De Weense infrastructuur is nog geheel op de auto ingericht. De fietser ziet men als een voetganger op wielen. "Fietsen is voor mietjes", zei laatst een premoderne Wener.

Een eerste succes is de Citybike. Op honderd plekken in de stad kunt u na een simpele digitale registratie een fiets pakken. Een uur lang gratis fietsen en daarna voor een redelijk tarief. Maar een Hollander of Berlijner wil natuurlijk permanent een fiets. Dat kan. De goedkoopste verhuurder (49 euro voor een week) zit op de Linke Wienzeile 128: Skiverhuur Csarmann.

Typisch Berlijnse wijken
Mijd het 'Erste Bezirk'. Wenen wordt pas leuk buiten de dure kitsch van

het centrum en de protserige barok van de beroemde 'Ring'. Ga op avontuur in de 'Bezirke' 2 tot en met 9 die rond het centrum liggen. Daar vindt u gezellige oude koffiehuizen en coole nieuwe cafés, eigenzinnige galeries en rare winkeltjes.

En ga vooral ook verder, voorbij de afschuwelijke 'Gürtel', een brede auto- en metroring. In het 15de en 16de Bezirk, wijken vol migrantengeuren, voelt de Berlijner zich in Neukölln en de Amsterdammer zich in de Dapperbuurt. Ga op zaterdag naar de Yppenplatz, waar een heerlijke markt van alles biedt en vooral veel atmosfeer.

Reis en verblijf
Neem gerust een hele week voor Wenen. Het leven is er niet zo goedkoop als in Berlijn, maar in de wijken rond de 'Ring' zijn nog wel betaalbare pensions en hotels te vinden. Ook kunt u buiten het chique centrum best goedkoop eten. En eerlijk gezegd: lekkerder dan in Berlijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden